IV SA/Po 1084/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie NSA Paweł Miładowski As. sad. Izabela Kucznerowicz (spr.) Protokolant ref. – staż. Paweł Grzęda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi H. i J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...]w części w której nie orzeczono o dodatku mieszkaniowym powyżej kwoty 260,30 (dwieście sześćdziesiąt złotych trzydzieści groszy) zł 2. określa, że zaskarżona decyzja podlega wykonaniu w nieuchylonej części, 3. zasądza od Skarbu Państwa – Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na rzecz adwokata J. K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu /-/ I. Kucznerowicz /-/M. Dybowski /-/ P. Miładowski Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] marca 2004r. nr [...], na podstawie art. 2 ust. 1, art. 4, art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1 w zw. z art. 17, art. 7 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. nr 71 poz. 734 ze zm.) oraz art. 104 kpa przyznał J. M. dodatek mieszkaniowy w kwocie 260,30 zł miesięcznie w tym ryczałt za brak ciepłej wody w wysokości 11,84 na okres 6 miesięcy od dnia 01 marca 2004 r. do dnia 31 sierpnia 2004 r. na pokrycie opłat za zajmowany lokal przy ul. [...]w [...]. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że osoba chcąca skorzystać z takiej formy pomocy musi spełniać łącznie trzy podstawowe warunki tj: 1/ dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom mieszkającym w lokalach do których mają tytuł prawny 2/ dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, o których mowa w art. 2 ust. 1, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie trzech pełnych miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 160% najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym lub 110% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku 3/ dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, które spełniają kryterium metrażowe określone w przepisach w/w ustawy. W świetle przepisów tej ustawy dodatek mieszkaniowy będący dopłatą do wydatków na mieszkanie jest szczególnym świadczeniem pieniężnym wypłacanym przez gminę na rzecz wskazanych w ustawie osób o niskich dochodach w celu umożliwienia im zapłaty czynszu za zajmowany lokal mieszkalny. Organ wyjaśnił także, że konieczne dla rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego jest ustalenie liczby osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym oraz ustalenie czy zostało spełnione kryterium dochodowe. Składając wniosek i deklarację dochodową z okres XI-XII 2003 i I 2004 J. M. oświadczył, że w przedmiotowym lokalu wraz z żoną i dwójką pełnoletnich dzieci prowadzi czteroosobowe gospodarstwo domowe. Jedynym źródłem utrzymania jego rodziny była renta inwalidzka wnioskodawcy oraz pensja jego żony. Poza tym korzystał z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w formie zasiłków celowych. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że córka K. uczy się w systemie dziennym w szkole w K. i tam zamieszkuje u babci. H. i J. M. w miarę swoich możliwości pomagają w utrzymaniu córki kupując książki, zeszyty, odzież. W związku z tym organ uznał, że córka K. zamieszkując u babci ma zapewnione warunki bytowe i mieszkaniowe, a okazjonalna pomoc ze strony rodziców nie może być uznana za ponoszenie całodziennych i codziennych wydatków na uczące się dziecko poza miejscem zamieszkania. Zdaniem organu I instancji taka sytuacja materialna H. i J. M. nie pozwala na utrzymanie czteroosobowego gospodarstwa domowego. Ponadto, jak stwierdził organ, krótkich pobytów córki K. związanych z przerwami wakacyjnymi nie można uznać za stałe jej zamieszkiwanie uzasadniające przyznanie dodatku mieszkaniowego z uwzględnieniem czterech osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. Zgodnie z uchwałą NSA z dnia 20.05.2002 r. sygn. OPK 21/02 osoba studiująca i przebywająca poza miejscem stałego zameldowania może być zaliczona do osób stale zamieszkujących i gospodarujących wspólnie z wnioskodawcą ubiegającym się o przyznanie dodatku mieszkaniowego w rozumieniu art. 4, jeżeli zainteresowany dowiedzie, że ponosi koszty związane z utrzymaniem tej osoby. Uwzględniając powyższe argumenty organ I instancji do obliczenia należnego dodatku mieszkaniowego przyjął trzyosobowe gospodarstwo domowe rodziny M. i ustalił dodatek w kwocie 260,30 zł w tym ryczałt za brak ciepłej wody w wysokości 11,84 zł. W odwołaniu od powyższej decyzji J. M. zarzucił, że "decyzja przedstawia niezgodne z przedstawionymi dokumentami i nieprawdziwe wydatki na normatywną faktyczną powierzchnię użytkową mieszkania" oraz pomniejszenie nieprawnie gospodarstwa domowego o jedną osobę. Odwołujący się wyjaśnił, że jego rodzina jest czteroosobowa, dzieci są zameldowane w mieszkaniu nr [...]przy ul. [...]w [...], jako rodzice pp. M. ponoszą koszty nauki dzieci, dają córce pieniądze gdyż dziadkowie z niskiej emerytury nie są w stanie zapewnić jej całkowitego utrzymania. J. M. zaznaczył, że córka K. u babci w K. przebywa czasowo. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]lipca 2004 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...]nr [...]. W uzasadnieniu decyzji Kolegium Odwoławcze przedstawiło podstawy faktyczne i prawne wyliczenia wysokości przyznanego J. M. dodatku mieszkaniowego. Organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko organu I instancji co do ilości osób tworzących gospodarstwo domowe w rodzinie pp. M. wskazując, że córka K. od kilku lat przebywa u babci w K. poza miejscem stałego zameldowania. K. M. uczy się w systemie dziennym w Technikum Handlowym , a u babci ma zapewnione warunki mieszkaniowe i bytowe. Okazjonalna pomoc ze strony rodziców nie wiąże się z utrzymaniem córki. Wnosząc skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego H. i J. M. zakwestionowali ustalenia organu dotyczące ilości osób w gospodarstwie domowym tej rodziny. Skarżący podnieśli, że córka K. w okresie, na który przyznano skarżącym dodatek mieszkaniowy ([...]marca 2004 r. – [...]sierpnia 2004 r.) przebywała w miejscu zamieszkania przez 2 miesiące i 7 dni i była na pełnym ich utrzymaniu. Powołali się też na uchwałę NSA z dnia 20 maja 2002 r. sygn. OPK 21/02 podtrzymując zarzuty podniesione w odwołaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadną. Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. nr 71 poz. 734) przez gospodarstwo domowe rozumie się lokatora samodzielnie zajmującego lokal lub lokatora, jego małżonka i inne osoby wspólnie z nim zamieszkujące i gospodarujące, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tego lokatora. W myśl uchwały pięciu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r. sygn. akt OPK 21/02 (ONSA 2003/1/12) punkt wyjścia do wyjaśnienia treści art. 4 stanowi istota i cel samego dodatku mieszkaniowego, którego prawny charakter można określić jako szczególne świadczenie pieniężne wypłacane przez gminę na rzecz wskazanych w ustawie osób o niskich dochodach, znajdujących się w trudnej sytuacji, którym przysługuje tytuł prawny do lokalu, w celu umożliwienia im zapłaty czynszu oraz pokrycia innych obciążających je wydatków na zajmowany lokal. W tym aspekcie głównym zadaniem instytucji dodatku mieszkaniowego jest zrekompensowanie osobom uzyskującym niskie dochody, które nie są w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania mieszkania, skutków większego obciążenia ich budżetów domowych, wynikających ze zwiększonych wydatków na mieszkanie. Podstawowym kryterium, od którego ustawa uzależnia przyznanie dodatku, jest poziom dochodu przypadającego na jedną osobę w gospodarstwie domowym, liczonego według zasad przyjętych w jej art. 3 ust. 3 i 4. Drugą przesłankę stanowi kryterium powierzchni użytkowej lokalu w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego (art. 5 ust. 1 – 4). A zatem dla rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego liczba osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą stanowi zagadnienie kluczowe i wymaga prawidłowych ustaleń. W niniejszej sprawie organy I i II instancji odmówiły zaliczenia do gospodarstwa domowego skarżących ich uczącej się w innym mieście córki. Zgodnie z wyżej powołaną uchwałą uczący się poza miejscem zamieszkania członek gospodarstwa domowego, czasowo zaspokajający część swoich potrzeb w miejscu nauki, zachowuje prawo do zamieszkania wspólnie z rodziną i najczęściej nie traci faktycznego kontaktu z domem rodzinnym. Zasady doświadczenia życiowego wskazują, że osoba taka przebywa okresowo także w domu rodzinnym, w którym nadal mieści się najczęściej jego stałe centrum życiowe. Studiujący poza miejscem zamieszkania członek rodziny z reguły nie tworzy bowiem własnego, odrębnego gospodarstwa domowego. Trzeba także uwzględnić wzajemne obowiązki pomiędzy rodzicami i dziećmi, wynikające z kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a w szczególności zakres obowiązku alimentacyjnego. Obowiązek alimentacyjny obejmuje dostarczanie uprawnionemu środków utrzymania, do których zalicza się także zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych uprawnionego (art. 128 k.r.o.). Zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych dziecka uczącego się poza domem rodzinnym może polegać zarówno na korzystaniu przez dziecko z mieszkania rodziców, jak i na równoczesnym korzystaniu z odpowiedniego mieszkania w miejscowości, w której jest szkoła czy uczelnia. Również wydatki ponoszone w takim wypadku przez rodzinę są objęte wspólnym budżetem rodziny. To, że dziecko uczy się w innej miejscowości i korzysta tam z mieszkania, zarówno ze względów faktycznych jak i prawnych, nie musi oznaczać, że nie jest osobą wspólnie stale zamieszkującą i gospodarującą z rodzicami w rozumieniu art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Za zasadnością przyjęcia takiej wykładni art. 4 ustawy przemawiają także konstytucyjne zasady sprawiedliwości społecznej i równości praw obywateli wyrażone w art. 2 i art. 32 Konstytucji RP. Przyjęcie przeciwnego poglądu co do rozumienia art. 4 ustawy prowadziłoby do takiego stanu, że w korzystniejszej sytuacji byłyby rodziny, w których dziecko pobiera naukę w miejscu zamieszkania, niż rodziny z dzieckiem uczącym się i okresowo w innej miejscowości, co przecież wiąże się ze zwiększonym kosztami utrzymania rodziny. W przypadku rodzin o takiej samej liczbie osób, takich samych dochodach i takiej samej powierzchni mieszkania dodatek mieszkaniowy mógłby być przyznany rodzinie, w której dziecko uczy się w miejscu zamieszkania, natomiast pozbawiona tego dodatku byłaby rodzina, w której dziecko uczy się i korzysta okresowo z zakwaterowania w innej miejscowości. Pozostawałoby to w sprzeczności ze wskazanymi konstytucyjnymi zasadami równości i sprawiedliwości społecznej, które stanowią, że osoby znajdujące się w takiej samej lub podobnej sytuacji należy traktować tak samo. W niniejszej sprawie organy rozstrzygające o przyznaniu skarżącym dodatku mieszkaniowego w kwestionowanej przez nich wysokości uznały, iż wysokość osiąganych przez skarżących dochodów upoważnia do postawienia tezy, iż dziecko skarżących nie tworzy z nimi wspólnego gospodarstwa domowego w rozumieniu cytowanego wyżej przepisu. Powyższą argumentację wskazane organy oparły na dokumentacji wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, treści oświadczenia złożonego przez skarżącą oraz sporządzonego zestawienia – analizy budżetu ich gospodarstwa domowego. Tymczasem w ocenie Sądu wnioski, jakie organ wyprowadził z analizy tych dokumentów są chybione i nie uzasadniają przyjęcia, że córka skarżących nie tworzy wraz z nimi gospodarstwa domowego w rozumieniu przepisu ustawy. Skarżący ponosili koszty utrzymania córki u babci zakupując książki, zeszyty, odzież. Co prawda z analizy akt wynika, że skarżący nie ponosili kosztów zakwaterowania córki podczas jej pobytu w K. to jednak ponosili wyżej wskazane wydatki, ponosili koszty dojazdów córki do domu, a w czasie pobytu koszty biletów MPK. K. M. w deklarowanym okresie przebywała w domu i tym samym przez 2 miesiące bezspornie spełniona została przesłanka wspólnego zamieszkiwania i gospodarowania rodziny. Okoliczności tych w niniejszej sprawie nie rozważono naruszając tym samym przepisy art. 77 § 3 i art. 107 § 3 kpa. W niniejszej sprawie orzeczono o przyznaniu skarżącemu dodatku mieszkaniowego w wysokości 260,30 zł, stąd uwzględniając zawarty w art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) zakaz orzekania na niekorzyść strony skarżącej, Sąd nie weryfikował zaskarżonych decyzji w aspekcie zasadności przyznania dodatku w kwocie 260,30 zł. Co do pozytywnego rozpatrzenia wniosku skarżących oraz ustalenia dodatku w tej wysokości sprawa jest ostatecznie przesądzona na korzyść skarżących. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie §2 ust. 1 i ust. 3, §14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawach opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.). Na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określił, że zaskarżona decyzja podlega wykonaniu w nieuchylonej części. /-/ I. Kucznerowicz /-/M. Dybowski /-/ P. Miładowski MK