IV SA/Po 1086/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska WSA Józef Maleszewski Protokolant ref. staż. Ewa Stawicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2017 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego 1. uchyla zaskarżona decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy K. z [...] czerwca 2016 r. nr [...] W. S. wnioskiem z dnia 12 kwietnia 2016 r. wystąpiła o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na A. S.. Burmistrz Miasta i Gminy K. po rozpoznaniu powyższego wniosku, działając na podstawie art. 3, art. 4, art. 5, art. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz.U. z 2015r. poz. 114 ze zm. – dalej u.ś.r.), §2 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 grudnia 2015r. w sprawie postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2015r., poz. 2284), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz.U. z 2015r., poz. 1238), oraz art. 36 §2, art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2016r., poz. 23 – dalej k.p.a.) odmówił W. S. przyznania prawa do świadczeń rodzinnych . W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że zgodnie z art.5 ust. 1 u.ś.r. zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty [...]zł. Na podstawie dołączonych dokumentów organ ustalił, że łączny dochód dwuosobowej rodziny wnioskodawczyni za 2014r. wyniósł [...] zł., na którą to kwotę składał się dochód z działalności gospodarczej w kwocie [...]zł. i dochód z tytułu pełnienia funkcji w zarządzie Spółki [...] Sp. z o.o. w kwocie [...]zł. Po odliczeniu dochodu utraconego z tytułu wyrejestrowania pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie [...]zł. dochód ten wyniósł [...] zł. Oznacza to, że miesięczny dochód na jednego członka w dwuosobowej rodzinie W. S. stanowi [...] zł i przekracza próg dochodowy, uprawniający do uzyskania wnioskowanych świadczeń. Organ uznał bowiem, że okoliczność utraty przez W. S. z dniem 1 stycznia 2016 r. dochodu z tytułu pełnienia funkcji w zarządzie Spółki [...] Sp. z o.o., którą to funkcję pełniła na podstawie powołania w drodze uchwały wspólników, nie może być uznane za dochód utracony w świetle przepisu art.3 pkt 23 lit. c u.ś.r. Organ rozważył również możliwość przyznania zasiłku rodzinnego, pomimo przekroczenia kryterium dochodowego, tj. na podstawie art. 5 ust. 3, w związku z art. 5 ust. 3a i 3b u.ś.r. Wskazano jednak, że w przypadku Strony ten przepis nie znajduje zastosowania, ponieważ kwota o jaką przekroczono ustawowe kryterium dochodowe jest wyższa niż kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami ustalona na podstawie art. 5 ust. 3b u.ś.r. W. S. wniosła odwołanie od powyższej decyzji wskazując, że organ I instancji niezasadnie nie uznał utraty uzyskanego z tytułu pełnienia funkcji członka zarządu spółki, skoro od 1 stycznia 2016 r. nie pełni tej funkcji i nie otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenia. Jednocześnie odwołując zakwestionowała przyjęcie uzyskanego przez nią dochodu z tytułu pełnienia funkcji członka zarządu w spółce. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu powyższego odwołania, decyzją z dnia [...] września 2016r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania i przedstawił przesłanki, jakie muszą zostać spełnione, aby mogła zostać wydana decyzja o ustaleniu prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wskazało, że kwoty dochodu uzyskanego z tytułu pełnienia funkcji członka zarządu nie można pominąć ustalając dochód rodziny, oraz uznać za utratę pracy zarobkowej, o której mowa w art. 3 pkt 23 lit. c u.ś.r. Pojęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w znaczeniu określonym w treści art. 3 pkt 22 ustawy oznacza bowiem wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Jak wynika z dokumentów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie, W. S. pełniła funkcję członka zarządu w Spółce [...] Sp. z o.o. na podstawie powołania uchwałą wspólników. Odpłatne pełnienie funkcji członka zarządu w spółce na podstawie powołania na mocy uchwały zgromadzenia wspólników nie mieści się w pojęciu zatrudnienia określonym w art.3 pkt 22 u.ś.r. Wynagrodzenie otrzymywane przez członków zarządu na podstawie powołania w skład zarządu stanowi przychód z działalności wykonywanej osobiście, a tym samym podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych. Zgodnie bowiem z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych za przychody z działalności wykonywanej osobiście uznaje się przychody otrzymywane przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania, należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów stanowiących osób prawnych ( art. 10 ust.1 pkt 2 w związku z art. 13 pkt 7). A zatem konsekwencją tego unormowania jest to, że wszelkie przychody opodatkowane z mocy prawa na zasadach ogólnych należy uznać za dochód. Organ odwoławczy podkreślił, że wyliczenie rodzajów dochodów, które mogą być odliczone od dochodu uzyskanego w roku bazowym posiada charakter zamknięty i organ administracji nie może tego katalogu rozwijać. W art. 3 pkt 23 ustawodawca nie wskazał jako utratę dochodu kwot otrzymywanych przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem funkcji członków w zarządach. Ustalając wysokość dochodu W. S. należało zatem uwzględnić jedynie fakt utraty dochodów z tytułu wykreślenia z dniem 1 czerwca 2015 r. prowadzonej działalności gospodarczej. W konsekwencji, ustalony dochód z 2014 r. należało pomniejszyć o kwotę [...]zł (utracony dochód z działalności gospodarczej). Zatem przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych, jako dochód rodziny z 2014r. należało przyjąć kwotę [...]zł, co daje miesięcznie [...] zł. W przeliczeniu na osobę w rodzinie (2 osoby ) dochód za 2014 r. kształtował się zatem na poziomie [...] zł i przekraczał kryterium dochodowe uprawniające do przyznania świadczeń rodzinnych. Skargę od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wywiodła W. S. podnosząc zarzuty tożsame z podniesionymi w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając zatem skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016r. poz. 718 ze zm. – dalej P.p.s.a.). W niniejszej sprawie Sąd stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Zasady ustalania prawa do świadczeń rodzinnych, ich przyznawania oraz wypłacania reguluje u.ś.r. Z art. 2 u.ś.r. wynika, że do świadczeń rodzinnych należy między innymi zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego. W myśl art. 4 ust. 2 prawo do zasiłku rodzinnego przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka oraz osobie uczącej się. Z kolei art. 5 ust. 1 stanowi, że zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza [...] zł. Przepis ten ustanowił przesłankę w zakresie przyznania zasiłku rodzinnego w postaci kryterium dochodowego. Istotą sporu, jaki powstał na tle wydanych przez organy administracji decyzji, a z których treścią nie zgodziła się skarżąca, jest nadanie znaczenia użytym w u.ś.r. pojęciom "dochód", a także "dochód utracony" i w świetle tychże pojęć ustalenie, czy utrata dochodu uzyskiwanego z tytułu wykonywania funkcji członku zarządu na podstawie powołania uchwałą zarządu może być uznana za utratę dochodu w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 23 u.ś.r. Celem rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy należy wskazać, że w tekście u.ś.r. pojęcie "dochód", a także "dochód utracony" ma zdefiniowane znaczenie. Zgodnie z art. 3 pkt 1 u.ś.r. jako dochód należy rozumieć – po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób - przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Jak wynika z akt sprawy w 2014 r skarżąca pobierała wynagrodzenie z tytułu pełnienia funkcji członka zarządu oraz uzyskiwała dochód z działalności gospodarczej. Działalność gospodarcza została wykreślona z dniem 1 czerwca 2015 r., zaś dochód z tytułu pełnienia funkcji członku zarządu skarżąca utraciła z dniem 31 grudnia 2015r. Organ I instancji za dochód utracony uznał dochód z wyrejestrowanej działalności gospodarczej, zaliczając do dochodu za 2014r. dochód uzyskany z tytułu pełnienia funkcji członka zarządu i odmawiając tym samym uznania go za dochód utracony. Analizując zasadność wyliczenia dochodu skarżącej za 2014r. należy wskazać, że funkcję członka zarządu można pełnić na podstawie powołania, umowy o pracę, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług. Z członkami zarządu są również często zawierane kontrakty menedżerskie. Jak wynika z akt sprawy skarżąca pełniła funkcję członka zarządu na podstawie uchwały wspólników. Jak słusznie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wynagrodzenie z tytułu powołania na członka zarządu spółki uchwałą wspólników jest przychodem z działalności wykonywanej osobiście opodatkowanym podatkiem dochodowym od osób fizycznych (art. 13 pkt 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych). Oznacza, to, iż wynagrodzenie to jest dochodem w rozumieniu u.ś.r. Zdaniem Sądu okoliczność, że skarżąca nie otrzymuje już tego wynagrodzenia nie oznacza, że przy uwzględnieniu definicji z art. 3 pkt 23 uś.r. nie może być on od tego dochodu odliczony jako dochód utracony. Należy bowiem wskazać, że ustawodawca w art. 3 pkt 23 u.ś.r. rodzinnych zawarł katalog rodzajów dochodu, których utratę traktuje się jako dochód utracony. Wprawdzie przepis art. 3 pkt 23 ustawy zawierający definicję "dochodu utraconego" nie wymienia w nim działalności wykonywanej osobiście, co może sugerować, że celem ustawodawcy nie było objęcie pojęciem "dochodu utraconego" wynagrodzenia utraconego w wyniku odwołania z pełnienia funkcji członka zarządu wykonywanej na podstawie uchwały wspólników. Analizując funkcję powyższych przepisów należy jednak wskazać, że instytucje dochodu utraconego oraz uzyskanego ustawodawca stworzył, aby zaktualizować dochód rodziny ustalany w celu określenia uprawnienia do świadczeń rodzinnych, a także by świadczenia te w okresie zasiłkowym wypłacane były jedynie w sytuacji, gdy realny dochód będącej ich beneficjentem rodziny, w przeliczeniu na osobę w rodzinie, nie przekraczał ustanowionego kryterium dochodowego. Takie zaktualizowanie było potrzebne, gdyż z analizy takich pojęć, jak "dochód rodziny" i "okres zasiłkowy" wynika, że pomiędzy okresem, który jest istotny dla ustalenia dochodu rodziny, a czasem ustalania uprawnienia do świadczeń rodzinnym, może upłynąć na tyle dużo czasu, że mogą nastąpić istotne zmiany w sytuacji dochodowej rodziny. Zatem, jeżeli funkcją tych przepisów (ich ratio legis) ma być zaktualizowanie dochodu rodziny na czas ustalania uprawnienia do świadczeń rodzinnych, a także ich pobierania, to należy przyjąć, że organ w procesie wykładni art. 3 pkt 23 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych nie powinien ograniczać się do dekodowania normy prawnej w nich zawartej li tylko w oparciu o reguły wykładni językowej, ale winien to uczynić w oparciu o wykładnię celowościową. Tym bardziej, że nie powinno się tracić z pola widzenia faktu, że analizowany akt normatywny stanowi konkretyzację przewidzianych w art. 71 ust. 1 Konstytucji RP zdań państwa w zakresie polityki społecznej i ekonomicznej, która winna uwzględniać dobra rodziny. A także przewidzianego tym przepisem prawa rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza rodzin wielodzietnych i niepełnych do pomocy ze strony władzy publicznej. Zatem, w ocenie Sądu, odmowa przyznania świadczenia wychowawczego skarżącej narusza prawo. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., orzekł jak w sentencji