IV SA/Po 109/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Popowska (spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Izabela Kucznerowicz Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 18 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję /-/I. Kucznerowicz /-/B. Popowska /-/M. Dybowski Wnioskiem z dnia 7 października 2008 r. Skarżący J. S. zwrócił się do Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w R. o przyznanie zasiłku celowego w kwocie 1000 zł w związku z suszą w 2008 roku. We wniosku podał, iż jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym tym ubezpieczeniem w pełnym zakresie, posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 6,02 ha użytków rolnych, w tym upraw rolnych o powierzchni 4,31 ha, szkody w uprawach rolnych i w użytkach rolnych w jego gospodarstwie rolnym w wyniku zaistniałej w 2008 r. suszy przekroczyły 30% i zostały oszacowane przez komisję. Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. Nr [...] Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. przyznał J. S., na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 września 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych powstały szkody spowodowane przez suszę lub huragan w 2008 r. (Dz. U. Nr 173. poz. 1070 – dalej rozporządzenie z 2008 r.), pomoc finansową w formie zasiłku celowego z tytułu strat poniesionych w wyniku klęski suszy w 2008 r. w wysokości 500 zł. Na podstawie art. 107 § 4 kpa Organ odstąpił od uzasadnienia decyzji, gdyż uwzględnia ona w całości żądanie strony. Od powyższej decyzji J. S. wniósł odwołanie. W uzasadnieniu podniósł, że w jego ocenie do protokołu jednorazowego zasiłku nie zostało wpisane pszenżyto o powierzchni 1, 6 ha. Nadto Skarżący podał, iż jest w ciężkiej sytuacji materialnej, gdyż z budynku inwentarskiego ukradziono mu 4 sztuki bydła. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2008 r. Nr [...] utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. Organ podniósł, iż J. S. do wniosku dołączył protokół oszacowania szkód sporządzony w dniu 09.07.2008 r. podpisany przez Niego. Odwołujący nie wniósł przed jego podpisaniem zastrzeżeń. Dlatego też Organ I instancji przyznał zasiłek w wysokości 500 zł, biorąc pod uwagę protokół oszacowany przez Komisję, podpisany przez Stronę bez wniesienia uwag. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie podania i jeszcze raz podkreślił, iż jego gospodarstwo ma 6, 02 ha, zatem przysługuje mu zasiłek w wysokości 1000 zł. W lakonicznej odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie oraz wskazał, że swoje stanowisko szczegółowo przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.- dalej p.p.s.a.) - sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną, bądź poprawnością przytoczonej w skardze argumentacji. Badając rozpoznawaną sprawę w takim aspekcie stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w R. uchybiają prawu materialnemu i zawierają błędy w procedurze administracyjnej, powodujące konieczność wyeliminowania obu rozstrzygnięć z obrotu prawnego. Zgodnie z przepisem art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, Rada Ministrów może przyjąć rządowy program pomocy społecznej mający na celu ochronę poziomu życia osób, rodzin i grup społecznych oraz rozwój specjalistycznego wsparcia. Stosownie do ust. 2, Rada Ministrów określa w drodze rozporządzenia szczegółowe warunki realizacji programu (...). Na podstawie tej delegacji ustawowej, rozporządzeniem z dnia 26 września 2008 r. Rada Ministrów określiła szczegółowe warunki udzielania pomocy społecznej rodzinom rolniczym, których gospodarstwa rolne zostały dotknięte suszą lub huraganem w 2008 r., zwanej dalej "pomocą", w ramach realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych powstały szkody spowodowane przez suszę lub huragan w 2008 r. (§ 1). Pomoc w tym zakresie jest udzielana jednorazowo, w formie zasiłku celowego przyznawanego na zasadach określonych w art. 40 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej, przez kierownika ośrodka pomocy społecznej, który działa z upoważnienia wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Podstawowym warunkiem - wyraźnie wynikającym i sprecyzowanym w rozporządzeniu - jest poniesienie szkody w wyniku zdarzenia jakim jest susza czy też huragan. Powstanie szkody z takiej przyczyny podlega ustaleniu przez właściwą komisję powołaną przez wojewodę, na podstawie § 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowego zakresu i kierunków działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz sposobów ich realizacji, przekazanego przez wojewodę za pośrednictwem wójta (burmistrza, prezydenta miasta) (§ 4 ust. 2 ). Pomoc udzielana jest na wniosek osoby zainteresowanej złożony do kierownika ośrodka pomocy społecznej gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby, o której mowa w § 2 pkt 1 (§4 ust. 1 ). Zgodnie z przepisem § 2 rozporządzenia, pomocy udziela się rodzinie rolniczej, jeżeli: 1) co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, który jest objęty tym ubezpieczeniem w pełnym zakresie; 2) szkody spowodowane przez suszę lub huragan zostały oszacowane przez komisję powołaną przez wojewodę na podstawie § 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowego zakresu i kierunków działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz sposobów ich realizacji (Dz. U. Nr 77, poz. 514 i Nr 250, poz. 1868 oraz z 2008 r. Nr 8, poz. 42 i Nr 107, poz. 680); 3) szkody w uprawach rolnych spowodowane przez suszę wynoszą średnio powyżej 30 % w gospodarstwie rolnym - w rozumieniu przepisów o podatku rolnym. Stosownie do treści § 5 pomoc przysługuje w wysokości: 1) 500 zł - w przypadku rodziny rolniczej prowadzącej gospodarstwo rolne o powierzchni do 5 ha użytków rolnych, w którym powstały szkody spowodowane przez suszę; 2) 1.000 zł - w przypadku rodziny rolniczej prowadzącej gospodarstwo rolne o powierzchni powyżej 5 ha użytków rolnych, w którym powstały szkody spowodowane przez suszę; W niniejszej sprawie bezspornym jest, że zachodzą przesłanki określone w § 2 pkt. 1 -3 w/w rozporządzenia, co w konsekwencji oznacza, iż pomoc Skarżącemu się należy. Punktem spornym jest natomiast wysokość przedmiotowego zasiłku. Do akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy dołączono protokół oszacowania strat - sporządzony przez komisję dnia 07 lipca 2008 r. W protokole tym oszacowano powierzchnię dotkniętą klęską na 4,31 ha. Z dokumentu Kierownika MGOPS w R. z dnia 10.10.2008 r., sporządzonego w celu uzupełnienia materiału dowodowego wynika jasno, iż powierzchnia użytków rolnych w gospodarstwie J. S. wynosi 6,02 ha. Z oświadczenia Skarżącego zawartego we wniosku, a także na podstawie oświadczenia stanowiącego podstawę podatku rolnego wynika, iż powierzchnia użytków rolnych w jego gospodarstwie wynosi 6,02 ha. Z przytoczonych wyżej przepisów jasno wynika, iż w przypadku gospodarstwa rolnego o powierzchni powyżej 5 ha użytków rolnych, w którym powstały szkody w związku z suszą, pomoc przysługuje w wysokości 1000 zł. Sąd nie ma również wątpliwości co do wiarygodności dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych, z których wynika, iż zostały spełnione przesłanki do otrzymania zasiłku o wysokości 1000 zł. Nadto organy obu instancji uchybiły w sposób rażący normom postępowania administracyjnego. Organ I instancji nie uzasadnił swojej decyzji, twierdząc, iż uwzględnia ona w całości żądanie strony. Takie stanowisko Organu jest w ocenie Sądu nie do przyjęcia. Otóż z wniosku Skarżącego nie wynika, o jaką kwotę się On ubiegał, gdyż obydwie alternatywne pozycje (tj. 500 zł i 1000 zł) są zaznaczone krzyżykiem. Z kolei Organ II instancji nie dokonał kontroli w sposób prawidłowy i w uzasadnieniu decyzji, z naruszeniem art. 107 § 3 kpa, nie przedstawił motywów, jakimi kierował się przy wydawaniu nieprzychylnej dla strony decyzji. Z wywodu Organu nie wynika, dlaczego utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję, nie wskazano jasno, dlaczego inna kwota nie mogła zostać przyznana. Tak lekceważąca postawa Organu jest dla Sądu nie do przyjęcia. Lakoniczne uzasadnienie Organu sprowadzało się do jednego zdania, iż "Pan S. podpisał bez uwag protokół z oszacowania i otrzymał jednorazowy zasiłek." Zasadniczo SKO w ogóle nie odnosi się do kwestii wysokości zasiłku. Organ II instancji dokonując kontroli rozstrzygnięcia organu niższej instancji, powinien w toku postępowania administracyjnego wszechstronnie i wnikliwie zebrać materiał dowodowy i ocenić go stosownie do wymogów art. 80 kpa, co winno następnie znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym zgodnie z art. 107 § 3 kpa. Jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania sprawy ( art. 8 i 11 kpa). Motywy te winny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji, strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem - zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma - zdaniem Sądu - nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych. W opinii Sądu, skoro organ odwoławczy nie ustosunkował się w zaskarżonej decyzji do argumentów przedstawionych w odwołaniu, ani nie uzasadnił w pełni swojego rozstrzygnięcia, to zaskarżoną decyzję uznać trzeba za dowolną i wydaną z przekroczeniem granic swobodnego uznania. Rozpoznając ponownie sprawę, Organ winien naprawić opisane wyżej uchybienia, uwzględniając obowiązujące przepisy oraz - zgodnie z art. 153 p.p.s.a.- obowiązujące Organ wskazania i oceny zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Reasumując, skala i rozmiar dokonanych przez organ uchybień skutkowały, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) orzeczeniem jak w sentencji wyroku. /-/ I. Kucznerowicz /-/ B. Popowska /-/ M. Dybowski KP