IV SA/Po 1096/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) WSA Anna Jarosz Protokolant ref. staż. Agata Pawlicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2015 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy pieniężnej 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokat A. Ł. od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) wynagrodzenie w kwocie 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) podwyższone o kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych i 20/100) stanowiącą podatek od towarów i usług – łącznie 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i 20/100) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Decyzją z dnia [...]sierpnia 2014 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. po rozpoznaniu odwołania J. S. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] marca 2014 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z dnia [...] marca 2014 r. [...] Prezydent Miasta P. orzekł w przedmiocie odmowy przyznania pomocy pieniężnej J. S.. Następnie organ wskazał, że od powyższej decyzji odwołał się wnioskodawca wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy. W dalszej części uzasadnienia organ podniósł, że zgodnie z treścią art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. , poz. 163 – dalej ups) przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej. Artykuł 106 ust. 4 ups stanowi, iż decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. W myśl art. 107 ust. 1 ups rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się u osób i rodzin korzystających lub ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej w celu ustalenia ich sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej oraz u osób, o których mowa w art. 103. Natomiast art. 107 ust. 4 ww. ustawy wskazuje, iż w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się nie rzadziej niż co 6 miesięcy, mimo braku zmiany danych. Paragraf 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 czerwca 2012 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego wskazuje, iż na podstawie przeprowadzonego wywiadu pracownik socjalny dokonuje analizy i oceny sytuacji danej osoby lub rodziny i formułuje wnioski z niej wynikające, stanowiące podstawę planowania pomocy. Organ podniósł, że mając na uwadze ww. przepisy obowiązującego prawa, organ I instancji podjął próby skontaktowania się z wnioskodawcą. Ustalono, że wnioskodawca mieszkał na terenie dzielnicy S. M. i korzystał z pomocy MOPR w P., [...]. Od stycznia 2013 r. skarżący nie korzysta z pomocy, a pracownikom ww. organu nie jest znane aktualne miejsce jego pobytu. Dnia [...] lutego 2014 r. wystosowano do strony postępowania wezwanie na adres podany do kontaktu, w celu ustalenia miejsca i terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Pismo zostało odebrane przez skarżącego [...] lutego 2014 r. Organ I instancji wskazał, iż do dnia wydania zaskarżonej decyzji J. S. nie nawiązał kontaktu z Ośrodkiem. Organ powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2008 r. (sygn. akt: I OSK 1513/07) podniósł, że uniemożliwienie organowi przeprowadzenia wywiadu środowiskowego jest jedną z postaci braku współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązaniu własnej trudnej sytuacji życiowej. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł J. S. wskazując, że nie zgadza się z decyzją. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 grudnia 2014 r. przyznano skarżącemu przyznanie prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Na rozprawie w dniu 7 maja 2015 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę i wniósł o uchylenie decyzji obu instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.– dalej Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzając ocenę zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja jak i decyzja organu pierwszej instancji nie narusza przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na jej wynik. Zgodnie z art. art. 2 ust. 1 ups pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Instytucja ta wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 ups), a jej zadaniem jest zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym poprzez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz do ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 2 ups). Obok uprawnień - ustawa normuje też obowiązki osób korzystających z pomocy społecznej, do których zalicza się obowiązek współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej (art. 4 ups). Przy czym, brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej lub odmowa zawarcia kontraktu socjalnego może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia (art. 11 ust. 2 ups). W przypadku zgłoszenia wniosku o takie świadczenia z pomocy społecznej, konieczne jest ustalenie sytuacji osoby lub rodziny, która się o nie ubiega. Zgodnie z art. 106 ust. 4 ups decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, przy czym wywiad środowiskowy w myśl art. 107 ust. 1 ups ma na celu ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osoby lub rodziny. Rodzinny wywiad środowiskowy stanowi swoiste postępowanie dowodowe, a ponieważ sporządzany jest na urzędowym formularzu, stanowi jednocześnie protokół w rozumieniu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz.267 ze zm. – dalej "Kpa"). Obowiązek współdziałania osoby z organem pomocowym dotyczy również sporządzenia wywiadu środowiskowego lub aktualizacji i powinien on polegać na udzieleniu organowi niezbędnych informacji, wskazywaniu i precyzowaniu zgłaszanych potrzeb. Podstawą odmowy przyznania w niniejszej sprawie wnioskowanej pomocy stanowił m.in. art. 11 ust 2 ups, zgodnie z którym brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Należy podnieść, że obowiązek współdziałania wnioskodawców z organami pomocy społecznej został wyraźnie podkreślony w ustawie, jednak przepisy dokładnie nie wskazują sposobu jego realizacji. Z pewnością jednak, umożliwienie przeprowadzania wywiadu środowiskowego w kontekście art. 106 ust. 4 ups, należy traktować jako jedną z form współdziałania. Z uwzględnieniem powyższego przyjąć należy, że postawa wnioskodawcy podlega ocenie organu, od której to oceny zależy udzielenie bądź nieudzielanie świadczenia. Organy zobligowane są do wszechstronnej analizy i oceny postawy beneficjenta pomocy społecznej pod kątem istnienia woli współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, a także pozostałych przesłanek, których wystąpienie pozwala na odmowę przyznania świadczeń. Wyegzekwowanie od wnioskodawcy obowiązku współdziałania jest istotne z uwagi na fakt, że pomoc ta nie może się sprowadzać do prostego rozdawnictwa świadczeń. Wobec powyższego, w świetle art.11 i art.106 ups, bierna bądź roszczeniowa postawa wnioskodawców może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymania wypłaty świadczenia. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, organy obu instancji w rozpatrywanej sprawie zasadnie uznały, iż skarżący uchybił obowiązkowi współpracy, co organ należycie, powołując konkretne okoliczności, uzasadnił. Z akt niniejszej sprawy wynika, że po złożeniu wniosków o przyznanie pomocy skarżący został wezwany, pismem z dnia [...] lutego 2014 r., do stawiennictwa w Ośrodku Pomocy Społecznej celem ustalenia miejsca pobytu i terminu wywiadu środowiskowego. W piśmie tym organ wskazał także, że w przypadku braku możliwości stawienia się w Ośrodku w wyznaczonym terminie, zobowiązuje się skarżącego do nawiązania kontaktu z Ośrodkiem w celu wyznaczenia dogodnego terminu przeprowadzenia wywiadu. Skarżący pomimo odebrania wezwania w dniu [...] lutego 2014 r. nie podjął żadnej próby kontaktu z pracownikami MOPS jak również nie stawił się w wyznaczonym dniu w MOPS. W tym miejscu zauważyć należy, iż skarżący w piśmie z dnia [...] lutego 2014 r. został pouczony, że uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego skutkować będzie odmową przyznania świadczenia. Sąd zwraca też uwagę, iż skarżący co prawda wskazał, że nie mógł się skontaktować z MOPR bo był chory, to jednakże nie podał on żadnych szczegółów. W sprawie należy mieć również na uwadze, że organ stosowną decyzję wydał dopiero w dniu [...] marca 2014 r., a więc po dość długim odstępie czasu od odebrania przez skarżącego wezwania i w tym czasie skarżący dbając o własne interesy mógł w jakikolwiek sposób skontaktować się z pracownikiem MOPR. Zdaniem Sądu, powyżej opisana postawa skarżącego świadczy o braku chęci współpracy z organami pomocowymi. Powyższe uprawnia również do stwierdzenia, że organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, gdyż podjęto wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego, a decyzji wydanej w sprawie nie można określić jako nacechowanej dowolnością. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 Ppsa skargę oddalił.