IV SA/Po 1113/14

WyrokWSA w Poznaniu2015-04-29

Skład orzekający: Anna Jarosz, Izabela Bąk-Marciniak, Izabela Paluszyńska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie, której decyzja o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, przysługuje zasiłek dla opiekuna, jeśli wcześniej otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej, mimo braku obowiązku alimentacyjnego wobec podopiecznego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa przyznania zasiłku dla opiekuna osobie, która wcześniej otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej, jest nieprawidłowa. Prawo do zasiłku dla opiekunów należy postrzegać jako świadczenie rekompensujące niekonstytucyjne odebranie prawa nabytego do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ nie może kwestionować wykładni prawa przyjętej w poprzedniej decyzji, jeśli stan faktyczny nie uległ zmianie, a beneficjent nie nadużywał świadczeń, co naruszałoby zasadę ochrony praw nabytych i zaufania do państwa.
Stan faktyczny
Skarżący D. W. ubiegał się o zasiłek dla opiekuna za okres od lipca do listopada 2013 r. w związku z opieką nad niepełnosprawnym wujem. Wcześniej, od 2011 r., otrzymywał świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej, która wygasła z mocy prawa 1 lipca 2013 r. Organy administracji odmówiły przyznania zasiłku, uznając, że skarżący nie spełniał przesłanek z ustawy o świadczeniach rodzinnych, w szczególności nie ciążył na nim obowiązek alimentacyjny wobec wuja. Skarżący wniósł skargę do sądu administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz (spr.) Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak WSA Izabela Paluszyńska Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku dla opiekuna uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (zwane dalej Kolegium lub organ II instancji), po rozpoznaniu odwołania D. W., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza [...] (zwanego dalej Burmistrzem lub organem I instancji) z dnia [...]lipca 2014r. nr [...], którą odmówiono wnioskodawcy przyznania zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad niepełnosprawnym wujem T. S.. Powyższe decyzje w wydano w następującym stanie faktycznym. Decyzją organu I instancji nr [...] zostało przyznane D. W. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad wujem T. S. na okres od [...] maja 2011 r. do [...] czerwca 2016r. W dniu [...] czerwca 2014 r. D. W. wystąpił do Burmistrza (Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] - dalej MGOPS) o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna za okres od [...]lipca 2013 r. do [...] listopada 2013r., w związku z opieką nad niepełnosprawnym wujem T. S.. T. S. zaliczony był do znacznego stopnia niepełnosprawności do dnia [...].06.2016r. (orzeczenie z dnia [...] czerwca 2011r.) i w dniu [...] listopada 2013r. zmarł. Wnioskodawca był jego siostrzeńcem (synem siostry T. S.). Jego rodzice nie żyją, był bezdzietnym kawalerem. Wnioskodawca oświadczył, że zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego w związku z opieką nad wujem. Decyzją z dnia [...] lipca 2014r. Burmistrz (działający z jego upoważnienia Kierownik MGOPS) – powołując się na art. 2, art. 4, art. 5, art. 6, art. 10 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2014 r., poz. 567 - dalej u.u.w.z.) w zw. art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1456, z późn. zm. - dalej u.ś.r.) – odmówił przyznania wnioskodawcy zasiłku dla opiekuna za okres od [...] lipca 2013 r. do [...]listopada 2013r. wraz z ustawowymi odsetkami. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 1 u.u.w.z. zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) z dniem 1 lipca 2013 r. W tym zakresie podniósł m.in., że zasiłek dla opiekuna przysługuje: 1) za okresy od dnia 1 lipca 2013r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w których osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U z 2006 r. nr 139, poz. 992, z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.; 2) od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. Ponadto przybliżył treść art. 17 ust. 1 u.ś.r., wskazując, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje: matce albo ojcu, a ponadto innym osobom innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. nr 9, poz. 59, z późn. zm. [dalej K.r.o.]) ciąży obowiązek alimentacyjny oraz opiekunowi faktycznemu dziecka, gdy są spełnione określone ustawowo warunki. Dalej Burmistrz wyjaśnił, że art. 17 ust. 1a u.ś.r. określa, iż osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu, albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki. Organ stwierdził, że z art. 128 K.r.o. wynika, iż obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo, a konsekwencji uznał, że siostrzeńca nie można uznać za inną osobę, na której zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym ciąży obowiązek alimentacyjny. Wobec tego organ uznał, ze wnioskodawca, który jest siostrzeńcem względem osoby wymagającej opieki – T. S., nie spełnia określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych przesłanek do przyznania przedmiotowego świadczenia. W odwołaniu od decyzji Burmistrza wnioskodawca podniósł, że nie zgadza się z tym rozstrzygnięciem i domagał się uwzględnienia dowołania. Podał, że sprawował opiekę nad wujem, który był kawalerem i nie miał dzieci ani innych osób bliskich. Ponadto zwrócił uwagę na fakt, że wykonywał wszelkie czynności związane z opieką to jest mycie, karmienie, podawanie leków, wożenie do lekarzy itp. Utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej K.p.a.), Kolegium stwierdziło, że stanowisko organu pierwszej instancji jest trafne. Organ odwoławczy – opisując ustalony stan faktyczny – przyznał m.in., że wnioskodawca sprawował opiekę nad swoim wujem wymagającym stałej opieki, a ponadto był uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego do dnia 30 czerwca 2016r., które wygasło z mocy prawa w dniu 30 czerwca 2013 r. Jednocześnie organ wskazał, że wnioskodawcą jest siostrzeniec wymagającego opieki T. S.. Dalej Kolegium, powołując się na przepisy art. 2, art. 5 ust. 1 i art. 10 ust. 1 u.u.w.z. oraz art. 17 ust. 1a oraz art. 17 ust. 5 u.ś.r. i art. 128 K.r.o., stwierdziło, że wnioskodawca nie był zobowiązany do alimentacji względem swojego wuja i nie spełnia przesłanek do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. W skardze na decyzję Kolegium D. W. podniósł, że nie zgadza się z tą decyzją i poprzedzającą ją decyzją organu I instancji, w związku z czym domaga się jej ponownego rozpatrzenia. Przedstawił opis sprawowania opieki nad niepełnosprawnym wujem. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżonej decyzji jest prawo do zasiłku dla opiekuna określone w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567), a zgodnie z art. 1 tej ustawy określa ona "warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego". Przepis art. 2 ust. 1 u.u.w.z. stanowi z kolei, że "zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) z dniem 1 lipca 2013 r.". Mając na uwadze powyższe, nie budzi wątpliwości, że ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów wiąże się z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. sygn. akt K 27/13, który orzekł, że przepisy art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548) – na podstawie których wygasły dotychczasowe decyzje o świadczeniach pielęgnacyjnych – są niezgodne z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z uzasadnieniem wyroku Trybunału przywrócenie stanu zgodnego z Konstytucją, to jest przywrócenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które świadczenie to utraciły od dnia 1 lipca 2013 r., wymagało bezzwłocznej interwencji ustawodawcy, który powinien wprowadzić stosowne korekty w systemie prawnym. W niniejszej sprawie skarżącemu odmówiono przyznania zasiłku dla opiekunów za okres od 1 lipca 2013 r. do 2 listopada 2013r. (data śmierci osoby nad którą sprawowano opiekę) wraz z ustawowymi odsetkami - powołując się m.in. na art. 2 ust. 1 i ust. pkt 1 i 2 u.u.w.z. oraz przepis art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. a ponadto także na przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 4 u.ś.r. Zgodnie ze wskazanym wyżej art. 2 ust. 2 u.u.w.z. "zasiłek dla opiekuna przysługuje: 1) za okresy od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w których osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych [...] w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.; 2) od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.". Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. stanowił, że "świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy [...], "ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.". W ust. 1a powołany art. 17 przewidywał natomiast, że "osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1.". Z kolei art. 17 ust. 5 pkt 4 u.ś.r. w brzmieniu z dnia 31 grudnia 2012 r. stanowił, że "świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli [...] osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na tę lub inną osobę w rodzinie lub poza rodziną". Zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy uznały niejako za oczywiste, że skarżącemu nie przysługuje zasiłek dla opiekuna w związku z opieką nad wujem T. S.. W tym zakresie organy przyjęły, że uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego było wyłączone ze względu na art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 5 pkt 4 u.ś.r., który znajduje zastosowanie w związku z przepisem art. 2 ust. 2 oraz art. 10 ust. 1 u.u.w.z., a tym samym nie można było przyznać skarżącemu zasiłku dla opiekunów. W ocenie Sądu argumentacja organów nie jest prawidłowa, zwłaszcza gdy uwzględni się szczególne okoliczności sprawy, oraz fakt, że wniosek skarżącego dotyczył świadczenia stanowiącego docelowo rekompensatę za niekonstytucyjnie "wygaszone" świadczenie pielęgnacyjne. W sprawie okolicznością bezsporną jest, że decyzją z 2011 r. nr [...] zostało przyznane D. W. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad wujem T. S. na okres od [...] maja 2011 r. do [...] czerwca 2016r. W tej decyzji uznano, że w stanie faktycznym sprawy dopuszczalna i konieczna jest taka wykładnia tego przepisu, która umożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego takiej osobie – będącej jedynym członkiem rodziny osoby niepełnosprawnej – która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia w celu sparowania opieki nad członkiem rodziny wymagającym opieki w sytuacji, gdy na osobie sprawującej opiekę nie ciąży obowiązek alimentacyjny. Pokreślić w tym miejscu trzeba, że rozpatrując wniosek o przyznanie skarżącemu zasiłku dla opiekunów, który przysługuje niejako "w miejsce" świadczenia pielęgnacyjnego, organy ponownie oceniają dokładnie ten sam stan faktyczny i operują dokładnie tymi samymi normami prawnymi (ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów nakazuje sięgać do ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu z 31 grudnia 2012 r.), jak we wcześniejszej sprawie dotyczącej świadczenia pielęgnacyjnego. Organy przyjęły jednak w niniejszej sprawie radykalnie odmienną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. Zdaniem Sądu takie działanie należy uznać za nieprawidłowe. Jak już wspomniano, w niniejszej sprawie o świadczenie dla opiekunów ubiega się osoba, której już wcześniej przysługiwało szeroko rozumiane świadczenie opiekuńcze w postaci świadczenia pielęgnacyjnego, które wygasło z końcem czerwca 2013 r. na mocy niezgodnego z ustawą zasadniczą art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548). Podkreślić trzeba, że przyczyną stwierdzenia niekonstytucyjności art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, którym "wygaszono" dotychczasowe świadczenia pielęgnacyjne, było stwierdzenie, iż ustawodawca dopuścił się do naruszenia praw słusznie nabytych oraz zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa. Z całokształtu rozważań Trybunału zawartych w wyroku sygn. akt K 27/13 wynika, że uznał on zastosowanie przyjętego w nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych rozwiązania za nieadekwatne do celu, jakim było wyeliminowanie nadużyć związanych z pobieraniem świadczeń pielęgnacyjnych przez osoby w rzeczywistości nie świadczące opieki. Trybunał z jednej strony wskazał, że "w imię wartości doniosłych konstytucyjnie ustawodawca może wyjątkowo odstąpić od zasady stabilności decyzji administracyjnych, modyfikując je na niekorzyść jednostki, a nawet wygasić wynikające z nich prawa podmiotowe", jednakże zaraz dodał, że "warunkiem koniecznym takiego zabiegu jest jednak działanie w celu urzeczywistnienia jakiejś normy konstytucyjnej, w sposób niearbitralny, oraz zagwarantowanie mechanizmów ochronnych podmiotom, których sytuacja uległa pogorszeniu. W związku z tym Trybunał Konstytucyjny uznał, że nie przekonuje teza, że dopiero wygaszenie wszystkich decyzji administracyjnych i poddanie wymogom nowej regulacji podmiotów posiadających dotychczas uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego pozwoliło na ograniczenie kręgu osób, które nie sprawują faktycznej opieki nad osobą niepełnosprawną, a zarazem korzystają ze świadczeń, przez co nadużywają środków publicznych". Mając na uwadze powyższe, przyjmując za punkt wyjścia opisane przez Trybunał zasady konstytucyjne - takie jak zasada ochrony praw nabytych oraz zasada zaufania obywatela do Państwa, uznać należy za niedopuszczalne ograniczanie dostępu do świadczeń opiekuńczych (obecnie w postaci zasiłku dla opiekunów) osobom, którym te świadczenia (w postaci świadczeń pielęgnacyjnych) przysługiwały do końca czerwca 2013 r. na podstawie ostatecznych decyzji administracyjnych i wobec których nie można wykazać, że świadczeń tych nadużywały. Podsumowując, jeżeli beneficjent do 30 czerwca 2013 r. otrzymywał świadczenie pielęgnacyjne przyznane na stałe decyzją ostateczną, opartą o określoną i dopuszczalną prawnie wykładnię ustawy o świadczeniach rodzinnych i zarazem decyzję wydaną w warunkach faktycznie usprawiedliwionych (ze względu na rzeczywistą opiekę beneficjenta świadczenia nad niepełnosprawnym), to przyznając obecnie zasiłek dla opiekunów w niezmienionym stanie faktycznym, organ nie może kwestionować tej przyjętej wcześniej w takim stanie faktycznym wykładni. Zasiłek dla opiekunów należy bowiem przede wszystkim postrzegać jako świadczenie rekompensujące niekonstytucyjne odebranie prawa nabytego do świadczenie pielęgnacyjnego, wtórnie natomiast dopiero jako świadczenie nowe. Zasiłek dla opiekunów służy przede wszystkim restytucji dotychczasowego uprawnienia opiekuńczego. Odmowa więc zasiłku dla opiekunów osobie, która świadczeń opiekuńczych nie nadużywała, prowadzi do rezultatu niweczącego wskazania wyroku sygn. akt K 27/13. W istocie bowiem prowadziłaby do braku pełnego zrekompensowania szeroko rozumianych świadczeń opiekuńczych tym osobom, które świadczeń tych nie nadużywały i które zdaniem Trybunału nie powinny być ich pozbawione ze względu na konstytucyjnie chronioną zasadę ochrony praw nabytych i zaufania do organów państwa. Przenosząc powyższe na grunt tej sprawy trzeba mieć na względzie, że decyzja MGOPS z 2011r. (w aktach brak tej decyzji, ale strony nie kwestionowały faktu jej istnienia), o ww. numerze - statuowała dla skarżącego prawo nabyte, a jako takie - chronione konstytucyjnie, które nie powinno być odebrane, np. z takich powodów, jak zmiana polityki przyznawania świadczeń, czy z powodu wykładni przepisów. Co więcej, strona pobierała świadczenie pielęgnacyjne w zaufaniu do organów państwa jako świadczenie należne i ze względu na nie, między innymi, kształtowała swoją sytuację osobistą i zawodową na przyszłość. Sąd dodatkowo zauważa, że żadne okoliczności sprawy nie wskazują też, że skarżący jest osobą, która faktycznie nadużywała świadczeń opiekuńczych (świadczenia pielęgnacyjnego) przyznanych jej decyzją administracyjną, a więc osobą, która w świetle wyroku Trybunału sygn. akt K 27/13 nie zasługiwałaby na objęcie jej konstytucyjną ochroną ze względu na ochronę praw słusznie nabytych i skonkretyzowanych decyzją administracyjną. Uwypuklenia wymaga fakt, że z decyzji Kolegium objętej skargą wynika jednoznacznie, że skarżący rzeczywiście sprawował opiekę nad wujem, a ustalenia tego nigdy nie podważono. Nie podważono też ustaleń wynikających z decyzji 2011 r., z której wynikało, że już w 2011 r. D. W. – opiekował się swoim wujem, a nie było innych, bliższych krewnych. Podsumowując, w sprawie nie wykazano, aby jakiekolwiek ustalenia decyzji z 2011 r. przyznającej świadczenie pielęgnacyjne były rażąco błędne, w szczególności w zakresie ówczesnej wykładni prawa, bądź by nastąpiła jakakolwiek zmiana stanu faktycznego względem sytuacji skarżącego, jaka istniała w dacie, gdy przyznawano stronie świadczenie pielęgnacyjne decyzją, która następnie wygasła z mocy prawa. Odmowa przyznania zasiłku dla opiekuna podyktowana została natomiast przede wszystkim przyjęciem radykalnie odmiennej (jakkolwiek aktualnie trafnej i obowiązującej) – aniżeli dotychczas przyjęta w decyzji o świadczeniu pielęgnacyjnym, interpretacji przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. W konsekwencji powstał stan nie do zaakceptowania w świetle zasad konstytucyjnych uwypuklonych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt K 27/13, skoro skarżący, który należał do kręgu osób rzeczywiście świadczących opiekę nad bliską osobą krewną (pokrewieństwo boczne w III stopniu) wymagającą tej opieki, został pozbawiony świadczeń opiekuńczych. W niniejszej sprawie występuje jeszcze jedna okoliczność, która rzutuje na całokształt sprawy. Otóż, nie może ujść z pola widzenia fakt, że względem skarżącego organ administracji publicznej w ostatecznej decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego orzekł, że w świetle przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych brak po stronie wnioskodawcy obowiązku alimentacyjnego względem wuja nie jest przeszkodą do korzystania przez skarżącego ze świadczeń pielęgnacyjnych z tytułu opieki nad nim. W takich okolicznościach skarżący miał prawo od dnia decyzji z 2011 r. zakładać, że spełnia warunki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Przyjmowanie zaś obecnie, ze skutkiem wstecznym, że skarżący warunku określonego w tym przepisie jednak nie spełnia, naruszałoby zatem zasadę zaufania obywatela do organów państwa. Sąd podkreśla, że przyznanie skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego opierało się wówczas na umotywowanej prawnie przez organ prokonstytucyjnej wykładni wymienionego wyżej przepisu, z odwołaniem się do stanowiska orzecznictwa, którego niejednolitość finalnie doprowadziła do uczynienia kwestii możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dalszym krewnym, na których nie ciąży obowiązek alimentacyjny, przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w dniu 9 grudnia 2013 r. w sprawie o sygn. akt I OPS 5/2013 (ONSAiWSA 2014/3/36) w składzie 7 sędziów podjął uchwałę, przesądzając, że osobie, której nie obciąża obowiązek alimentacyjny względem pełnoletniego członka rodziny wymagającego opieki, nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. Uchwała ta nie obowiązywała jednak w 2011r. Również ówczesne orzecznictwo, a co za tym idzie i wykładnia prawa nie były jednolite, zatem o decyzji wcześniej przyznającej skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne w żadnym razie nie można twierdzić, że rażąco narusza ona prawo; względnie, że przyznaje ona uprawnienie osobie oczywiście nieuprawnionej. To z kolei nakazuje poszanować wynikające z niej skonkretyzowane uprawnienie skarżącego. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji. Ponownie rozpoznając sprawę, Kolegium powinno uwzględnić ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło