IV SA/Po 1118/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T.R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] września 2011r. nr [...] w przedmiocie zwrotu pisma postanawia odmówić prawa pomocy Wojewódzki Sad Administracyjny w Poznaniu w dniu 25 stycznia 2012r. wydał wyrok oddalający skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] września 2011r. nr [...] w przedmiocie zwrotu pisma. Skarżący w terminie otwartym do złożenia skargi kasacyjnej pismem z dnia 13.03.2012r., ponowionym na urzędowym formularzu, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, z którego wynika, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz żoną i dwójką dzieci a źródłem ich utrzymania są renta w kwocie [...] zł. oraz dochód z gospodarstwa rolnego, wynoszący zgodnie z informacją Urzędu Gminy R. [...] zł. Z formularza wniosku wynika również, że skarżący posiada dom o pow. 108 m2, nieruchomość rolną o pow. [...] ha (przeliczeniowe [...] ha), oraz nieruchomość rolną należącą do żony o pow. [...] (przeliczeniowe [...] ha), położoną w W., która jest dzierżawiona i nie przynosi dochodu. Mając na celu wyjaśnienie sytuacji finansowej wnioskodawcy pismem z dnia 4 kwietnia 2012r. (odebranym w dniu 10.04.2012r. k. 118 akt) wezwano skarżącego do wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energia elektr., wodę, telefon; dokumentów potwierdzających wysokość: podatku od nieruchomości, opłat czynszowych, ubezpieczenia itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i jego żonę oraz dokumentów dotyczących lokat, kont oraz kart kredytowych; nadesłania kopii zeznań podatkowych podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2009-2010 – własnego i żony, określenia sposobu wykorzystania nieruchomości rolnej wskazanej we wniosku oraz dochodu z dzierżawy nieruchomości rolnej należącej do żony; przedłożenia zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym; oszacowania dochodu z prowadzonego gospodarstwa rolnego ze wskazaniem rodzaju produkcji rolnej, jego skali (ilości zwierząt, powierzchni upraw w tym na nieruchomościach dzierżawionych). Wskazać należało również czy wnioskodawca korzysta z dopłat do produkcji rolnej (jeżeli tak to należało podać wysokość dofinansowania). W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przesłał pismo odnoszące się do przedmiotu sprawy, które nie zawierało jednak odpowiedzi na wezwanie dotyczące wyjaśnienia sytuacji finansowej. Jak wynika z akt sprawy skarżący korzysta z prawa pomocy, przyznanego postanowieniem z dnia 22 listopada 2011r. Oznacza to, iż niniejszy wniosek o ustanowienie adwokata uznać należy jako wniosek o przyznanie prawa pomocy w całości. W związku z powyższym stwierdzić należy, iż na podstawie art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 246 §1 pkt 1 ppsa przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając na względzie fakt, iż prawo pomocy jest formą dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w procesie, uwzględniając nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 ppsa - konieczne jest dokładne ustalenie faktycznej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt II FZ 214/07, niepubl.), celem stwierdzenia, czy rzeczywiście potrzebuje on wsparcia ze strony Państwa, bez którego nie mógłby korzystać ze swojego konstytucyjnego prawa do sądu. Uwzględniając wyjątkowy charakter instytucji przyznania prawa pomocy oczywistym jest, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy możliwa jest weryfikacja danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Stąd też - w przypadku gdy oświadczenia zawarte we wniosku budzą wątpliwości lub okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony oraz jej stanu rodzinnego - stosownie do art. 255 ppsa., Strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Powołany przepis wprost upoważnia do żądania dokumentów lub oświadczeń, pozwalających na zbadanie oświadczeń strony w zakresie jej sytuacji materialnej. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż zasadnym było wezwanie skarżącego mające na celu ustalenie jego sytuacji finansowej. Skarżący ujawnił bowiem fakt posiadania nieruchomości rolnej nie ujawniając sposobu jej wykorzystania i nie określając rzeczywistego dochodu uzyskiwanego z tego źródła. Za niewystarczające uznać należy bowiem określenie braku dochodu z dzierżawy i wskazanie kwoty dochodu z gospodarstwa rolnego na podstawie informacji z Urzędu Gminy. Ponadto wnioskodawca nie ujawnił wysokości stałych wydatków. W tej sytuacji brak odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia sytuacji finansowej, oznacza że wnioskodawca nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku, w związku z czym stwierdzić należy, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 ppsa za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). W tym miejscu należy wskazać, iż skarżący został pouczony w wezwaniu z dnia 4.04.2012r., iż nie udzielenie informacji dotyczących sytuacji finansowej może prowadzić do odmowy przyznania prawa pomocy. Ponadto w innej sprawie prowadzonej przed tut. Sądem po sygn. akt IV SA/Po 561/11 skarżący uchylił się udzielenia informacji dotyczących własnej sytuacji finansowej i Sąd odmówił mu przyznania prawa pomocy postanowieniem z dnia 28.08.2011r. Zażalenie skarżącego na w/w postanowienie zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3.11.2011r. sygn. akt II GZ 510/11, w którym wyjaśniono, że w postępowaniu wszczętym na skutek złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, bada się jedynie, czy spełnione zostały przesłanki umożliwiające przyznanie prawa pomocy i nie odnosi się do kwestii zasadności samej skargi. Tym samym podniesione w piśmie z dnia 16.04.2012r. argumenty nie dotyczące zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie mogły mieć wpływu na przedmiotowe rozstrzygnięcie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7, art. 245 §1 - §3, art. 246 §1 pkt 1 i 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji.