IV SA/Po 1132/19

WyrokWSA w Poznaniu2020-03-17

Skład orzekający: Maria Grzymisławska- Cybulska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo zastosowało art. 138 § 2 k.p.a. uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, mimo braku konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części?
Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło art. 138 § 2 k.p.a., uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd administracyjny stwierdził, że organ odwoławczy nie wykazał, iż konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie i wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. W sytuacji, gdy organ odwoławczy inaczej ocenia zebrany materiał dowodowy niż organ pierwszej instancji, a materiał ten nie budzi zastrzeżeń, organ odwoławczy jest zobowiązany rozpoznać sprawę merytorycznie, a nie jedynie uchylić decyzję pierwszej instancji.
Stan faktyczny
Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Burmistrza Miasta i Gminy odmawiającą określenia środowiskowych uwarunkowań dla budowy fermy drobiu i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Stowarzyszenie wniosło sprzeciw od tej decyzji, zarzucając naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. Rzecznik Praw Obywatelskich również zgłosił udział w postępowaniu, zarzucając naruszenie art. 138 § 2 w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. i wnosząc o uchylenie decyzji Kolegium. Sąd administracyjny rozpoznał sprzeciw Stowarzyszenia.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i zasądził od SKO na rzecz Stowarzyszenia zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Maria Grzymisławska- Cybulska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] marca 2020 r. przy udziale Rzecznika Praw Obywatelskich sprawy ze sprzeciwu Stowarzyszenia [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Stowarzyszenia [...] kwotę [...]([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] uchyliło w całości decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. odmawiającą określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Powyższe decyzje wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Po rozpatrzeniu wniosku spółki [...] o ustalenie środowiskowych uwarunkowań dla budowy fermy drobiu o łącznej obsadzie 1.028.000 sztuk w [...] na części dz. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy [...] wydał decyzję z dnia [...] sierpnia 2019 r. ([...]) odmawiającą określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie fermy drobiu o łącznej obsadzie 1.028.000 sztuk w [...] na części działki nr [...]. Na skutek wniesionego od tej decyzji odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] uchyliło w całości decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. odmawiającą określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Uzasadniając wydaną decyzję Kolegium wskazało, że w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne, zabytki, wzajemne oddziaływanie między tymi elementami, dostępność do złóż kopalin, możliwości oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz wymagany zakres monitoringu. Wskazano, że z akt sprawy wynika, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we [...] w opinii sanitarnej z [...] listopada 2017 r. zaopiniował warunki w zakresie wymagań higienicznych i zdrowotnych oraz określił warunki realizacji przedsięwzięcia. Marszałek Województwa [...] w opinii z [...] listopada 2017 r. zaopiniował pozytywnie wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego przedsięwzięcia. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] postanowieniem z [...] grudnia 2017r. uzgodnił realizację przedsięwzięcia i określił warunki jego realizacji. Kolegium zaakcentowało, że w ramach przeprowadzanego postępowania zmierzającego do wydania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych organ I instancji zobowiązany był dokonać weryfikacji przedłożonego przez inwestora raportu oceny oddziaływania inwestycji na środowisko sporządzonego na potrzeby niniejszego postępowania. Podkreślono, że powinnością organu I instancji było sprawdzenie zawartości raportu w kontekście spełnienia wymogów formalnych i merytorycznych i jednoznaczne przedstawienie dowodów, w oparciu o które uznał on, że realizacja planowanego przedsięwzięcia spowoduje przekroczenie standardów jakości środowiska poza terenem, do którego inwestor posiada tytuł prawy w przypadku emisji dwutlenku azotu czy uciążliwości substancji odorotwórczych sięgających zabudowań mieszkalnych. Wskazano, że z przedłożonego przez inwestora raportu wynika bowiem, że objęte analizą substancje emitowane przez instalację spełniają ogólne normy ich stężeń w powietrzu. Wskazano, że w ocenie Kolegium zawarte w raporcie treści odnoszące się do tych kwestii nie budzą zastrzeżeń. Kolegium nie stwierdziło, ażeby zakres raportu i jego treść nie pozwalały, w tym organowi I instancji i organom uzgadniającemu i opiniującemu na prawidłową ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, wręcz przeciwnie. Uzupełniony raport daje podstawy do takiej oceny i zajęcia stanowiska w sprawie. Podkreślono, że złożony w sprawie uzupełniony raport może stanowić dowód w sprawie a jego treść pozwala, na dokonanie samodzielnej oceny wpływu przedsięwzięcia na środowisko dokonanej przez organy, w tym organ I instancji, który m.in. na jego podstawie i przedstawionych uzgodnień wydaje decyzję w sprawie, opartą na własnej analizie i na podstawie swobodnej oceny przedstawionych w sprawie dowodów. Raport ten pozwolił organom uzgadniająco-opiniującym na wydanie uzgodnienia i opinii. Raport - jak podkreślono - stanowi jedynie narzędzie, ważny element w postępowania w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w oparciu o który, działają organy posiłkując się nim jako dowodem w sprawie. Oceniając raport wraz z uzupełnieniami pod kątem poprawności formalnej, tj. zgodności treści raportu z przepisami określającymi sposób jego sporządzenia, logiki wywodów, weryfikacji sporządzenia raportu przez osobę uprawnioną, ale i jego zawartości, pełnego odniesienia się do poszczególnych kwestii Kolegium wskazało, że nie można odmówić mu przymiotu ani wiarygodności, ani też zakwestionować jego znaczenia dowodowego w sprawie i tego, że mógł on stanowić podstawę weryfikacji i oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko wyrażonej następnie w decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych. Zastrzeżenia Kolegium wzbudziła jednak weryfikacja raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, a w zasadzie - jak wskazano - jej brak, bowiem organ I instancji skwitował jednym zdaniem sam fakt sporządzenia raportu, nie odnosząc się w ogóle do jego treści. To brak wyjaśnienia stronom z jakich względów organ pominął ustalenia raportu i brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego uzasadnienia stanowiska organu, kwestionującego de facto ustalenia raportu, zdaniem Kolegium dyskwalifikuje w zasadzie odmowną decyzję organu I instancji. Wskazano też, że organ I instancji w opinii Kolegium dowolnie podjął rozstrzygnięcie. Organ I instancji na uzasadnienie stanowiska odmownego wskazał jedynie na sprzeciw mieszkańców oraz zupełnie gołosłownie potraktowane kwestie uciążliwości zapachowych. Kolegium skonstatowało, że w aktach brak jest jakiejkolwiek analizy negatywnej oceny wpływu przedsięwzięcia na środowisko, w tym dotyczącej skali ewentualnych negatywnych zjawisk i ich wpływu na środowisko oraz mieszkańców. Zatem obawy organu I instancji nie oparte na konkretnych wynikach wzięły prymat nad wynikami raportu i opinią organu uzgadniającego przygotowanego do pełnienia swojej funkcji merytorycznie. Podkreślono, że organ I instancji zakwestionował specjalistyczną opinię, jaką jest raport i postanowienie organu uzgadniającego bazując jedynie na swoich obawach i powołując się na bliżej nie precyzowaną powszechną wiedzę, że realizacja tego typu inwestycji jest daleko idącą ingerencją w środowisko naturalne. Kolegium wskazało, że jego zdaniem argumenty przemawiające za odmową określenia dla przedsięwzięcia środowiskowych uwarunkowań, są bardzo ogólnikowe, lakoniczne, nie poparte żadnymi dowodami, opracowaniami, wiadomościami specjalnymi ani nawet szczegółową analizą zjawisk i nie mogą w ocenie Kolegium stanowić przesłanki odmowy zgody, skoro nie wynikają z konkretnych ustaleń, które wskazywałyby na sprzeczność z przepisami prawa i ustalonymi normami ewentualnie, które wskazywałyby konkretne i oparte na dowodach zagrożenie, czy to dla środowiska, czy zdrowia lub życia ludzi. Kolegium wskazało, że decyzja organu I instancji wymaga uchylenia, a argumentacja przemawiająca zdaniem organu I instancji za odmową wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia w postaci przedstawionej przez organ, nie poddaje się weryfikacji organu II instancji, stąd też potrzeba uchylenia decyzji w celu jej ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zaakcentowano, że sam tylko sprzeciw co do realizacji inwestycji stron lub członków społeczeństwa biorącego udział w postępowaniu, których interes faktyczny przemawia za innym sposobem zagospodarowania określonych nieruchomości, nie może być podstawą odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Zauważono, że raport złożony w niniejszym postępowaniu ocenia oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko, a strony postępowania ani organ nie wykazały innymi dowodami w sprawie, w tym innym raportem, opracowaniem przygotowanym przez specjalistów z dziedziny objętej zastrzeżeniami strony dla stwierdzenia oddziaływania tego konkretnego przedsięwzięcia na środowisko, w którym ma nastąpić jego lokalizacja, ażeby przyjęte w nim założenia, jak i ocena oddziaływania, były błędne. Podkreślono też, że brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania stanowiska organu I instancji za słuszne, brak jest nawet podstawy do zweryfikowania, czy być może stanowisko to może okazać się słuszne, bowiem organ do podstaw odmowy odniósł się ogólnikowo. Kolegium odniosło się do kwestii uciążliwości zapachowych związanych z planowanym przedsięwzięciem, wskazując, że w Polsce brak jest norm prawnych dotyczących takich emisji oraz związanych z tym uciążliwości i ich skutków (np. w zakresie minimalnej odległości ferm od zabudowań mieszkalnych). Kolegium zakwestionowało dokonaną przez organ I instancji ocenę wniosku inwestora i nakazało przy ponownym rozpoznaniu sprawy organowi I instancji wziąć pod uwagę, że zarzuty stawiane raportowi powinny być oparte na wykazaniu jego niezgodności z konkretnym przepisem ustawy. Uzasadniając odmowę uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia organ musi przedstawić swoje stanowisko w sposób konkretny, weryfikowalny, odwołujący się do jednoznacznych ustaleń i przepisów prawa. Pismem sporządzonym dnia [...] grudnia 2019 r. Stowarzyszenie [...] (które postanowieniem Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. zostało dopuszczone do udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla budowy fermy drobiu o łącznej obsadzie 1.028.000 szt. na części dz. nr [...] w [...]) reprezentowane zgodnie z KRS przez Prezesa Zarządu wniosło sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] domagając się jej uchylenia z uwagi na naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. Pismem z dnia [...] stycznia 2020 r. swój udział w postępowaniu zgłosił Rzecznik Praw Obywatelskich zarzucając, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 138 § 2 w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie o uchylenie jej w części dotyczącej wskazanych fragmentów jej uzasadnienia. Kolejnym pismem, z dnia [...] stycznia 2020 r. Rzecznik Praw Obywatelskich wskazał, że kierując się wytycznymi zawartymi w zaskarżonej decyzji Kolegium, Burmistrz Miasta i Gminy [...] wydał decyzję z dnia [...] grudnia 2019 r. ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla spornej inwestycji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje: Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie. W kwestii formalnej, uprzedzając zasadnicze rozważania w sprawie należy podkreślić, że zgodnie z art. 64c § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019, poz. 2325 – dalej jako: "p.p.s.a.") sprzeciw od decyzji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skarżącemu decyzji. W okolicznościach badanej sprawy terminu tego dochowano. Wyjaśnić także trzeba, że zakwalifikowanie złożonego środka zaskarżenia jako sprzeciwu determinuje zakres kontroli legalności sprawowanej przez sąd administracyjny. Zgodnie z art. 64e p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018, poz. 2069 ze zm. – dalej jako: "k.p.a."). Stosownie do powyższego w ramach niniejszej sprawy Sąd mógł badać decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego tylko przez pryzmat zasadności uchylenia decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...]. Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Cytowana regulacja zawiera dwie przesłanki wydania decyzji kasacyjnej. Wydanie takiej decyzji przez organ odwoławczy warunkowane jest ustaleniem, że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a nadto że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Jakkolwiek, w okolicznościach badanej sprawy, Kolegium bezspornie wskazało w czym upatruje wadliwości decyzji organu I instancji, to nie ulega jednak wątpliwości, że organ II instancji nawet nie twierdzi, że sprawa wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego co najmniej w znacznej mierze. W niniejszej sprawie Kolegium rozstrzygnięcie kasacyjne umotywowało tym, że argumentacja przemawiająca zdaniem organu I instancji za odmową wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia w sposób przedstawiony przez organ, nie poddaje się weryfikacji organu II instancji, stąd też potrzeba uchylenia decyzji w celu jej ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Jednocześnie Kolegium stwierdziło, że raport złożony w niniejszym postępowaniu ocenia oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko, a strony postępowania ani organ nie wykazały innymi dowodami w sprawie, w tym innym raportem, opracowaniem przygotowanym przez specjalistów z dziedziny objętej zastrzeżeniami strony dla stwierdzenia oddziaływania tego konkretnego przedsięwzięcia na środowisko, w którym ma nastąpić jego lokalizacja, ażeby przyjęte w nim założenia, jak i ocena oddziaływania, były błędne. Podkreślono też, że brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania stanowiska organu I instancji za słuszne. Kolegium wyraziło stanowisko, że złożonemu w sprawie raportowi nie można odmówić przymiotu wiarygodności, ani też zakwestionować jego znaczenia dowodowego w sprawie i tego, że mógł on stanowić podstawę weryfikacji i oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko wyrażonej następnie w decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych. W istocie jedynym wskazaniem adresowanym do organu I instancji, jakie zawarto w decyzji kasacyjnej był nakaz wzięcia przy ponownym rozpoznaniu sprawy pod uwagę faktu, że zarzuty stawiane raportowi powinny być oparte na wykazaniu jego niezgodności z konkretnym przepisem ustawy. Podkreślono, że uzasadniając odmowę uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia organ musi przedstawić swoje stanowisko w sposób konkretny, weryfikowalny, odwołujący się do jednoznacznych ustaleń i przepisów prawa Analiza podniesionych przez Kolegium zarzutów, co do wadliwości decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] wskazuje, że organ II instancji uznał, że ustalenia organu I instancji nie wynikają wprost z materiału dowodowego. Jednocześnie Kolegium nie wskazało jakie konkretnie okoliczności wymagałyby ewentualnie przeprowadzenia postępowania dowodowego i to w całości lub w znacznej części. Podkreślić trzeba, że literalne brzmienie przepisu, wskazuje jednoznacznie, że organ odwoławczy jest uprawniony do wydania decyzji w trybie art. 138 § 2 k.p.a. tylko wówczas gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. W okolicznościach badanej sprawy Kolegium bezspornie wskazało w czym upatruje wadliwości decyzji organu I instancji. Wyjaśniono, że w ocenie Kolegium organ I instancji wydał rozstrzygnięcie, które nie znajduje oparcia w materiale dowodowym. Literalnie wskazano, że w ocenie Kolegium "brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania stanowiska organu I instancji za słuszne" (s. 10 uzasadnienia). Jakkolwiek Kolegium dodało, że "brak jest podstawy do zweryfikowania, czy być może stanowisko to może okazać się słuszne", to stanowisko w tym zakresie uzasadniło tym, że "organ do podstaw odmowy odniósł się ogólnikowo". Nie ulega jednak wątpliwości, że Kolegium nie wyraziło swojego stanowiska, co do okoliczności, których ustalenie wymagałoby ewentualnie przeprowadzenia postępowania dowodowego i to co najmniej w znacznej mierze. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy organ II instancji w ogóle nie wyartykułował jakie konkretnie okoliczności dotyczące badanej sprawy wymagają przeprowadzenia postępowania dowodowego. Kolegium wskazało na przyczyny, które w jego ocenie przesądziły o wadliwości orzeczenia pierwszoinstancyjnego, ale nie wyjaśniono co stoi na przeszkodzie aby organ II instancji sam merytorycznie odniósł się do tej kwestii. Tymczasem, nie może budzić uzasadnionych wątpliwości, że rolą organu II instancji nie jest jedynie "weryfikacja decyzji pierwszoinstancyjnej", jak przyjęło Kolegium na s. 10 uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazując, że z uwagi na zbyt ogólnikową treść uzasadnienia decyzji organu I instancji "brak podstaw do zweryfikowania, czy być może stanowisko to może okazać się słuszne". Organ II instancji, bowiem nie działa jedynie jako organ odwoławczy (kontrolujący decyzję organu I instancji), a przede wszystkim jako organ merytoryczny, orzekający co do istoty sprawy. Rolą organu II instancji było rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy w postępowaniu odwoławczym na podstawie zebranego materiału dowodowego i okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Wskazywane przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uchybienia organu I instancji nie stanowią o potrzebie koniecznego wyjaśnienia zakresu sprawy oraz nie odnoszą się do istotnego wpływu tych uchybień na jej rozstrzygnięcie, w rozumieniu art. 138 § 2 k.p.a. Podkreślenia wymaga, że nie tylko literalne brzmienie przepisu art. 138 § 2 k.p.a. ale również istota tego uregulowania nakłada na organ odwoławczy wymóg wskazania organowi I instancji okoliczności, co do których konieczne jest przeprowadzenie postępowania dowodowego. Należy, bowiem przyjąć, że organ I instancji wydał rozstrzygnięcie, przekonany o słuszności podjętych przez siebie działań. Aby zatem cel postępowania administracyjnego mógł zostać osiągnięty, tj. aby wnioskodawca otrzymał ostateczną decyzję rozstrzygającą jego sprawę co do istoty, i to z uwzględnieniem standardów szybkości postępowania, nie może budzić wątpliwość obowiązek organu odwoławczego polegający na wskazaniu - konkretnych - okoliczności faktycznych, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Organy muszą przy tym prowadzić postępowanie w sposób obiektywny (art. 7 k.p.a.), kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a.). Nie może więc ulegać również wątpliwości, że przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania nie może służyć przeprowadzeniu postępowania na nowo w celu uzasadnienia z góry przyjętej przez organy tezy, w celu rozstrzygnięcia sprawy w określony sposób. Jeżeli organ II instancji inaczej niż organ I instancji ocenia zebrany w sprawie, nie budzący w jego ocenie zastrzeżeń, materiał dowodowy, to jest zobligowany rozpoznać sprawę merytorycznie. Podkreślić również trzeba również, że przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy jest dopuszczalne, o ile nie narusza ono zasady dwuinstancyjności. Zasadą powinno być uzupełnienie postępowania dowodowego w toku postępowania odwoławczego i merytoryczne rozpatrzenie sprawy przez organ odwoławczy. Zwrot "uzupełnienie dowodów i materiałów w sprawie" wskazuje na ograniczony zakres czynności dowodowych przeprowadzanych na etapie postępowania odwoławczego (por. P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex/el. 2018). Oceniając zakres postępowania dowodowego, jakie miałoby być przeprowadzone przez organ odwoławczy, należy pamiętać zatem o zasadzie dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.). Nie może ulegać wątpliwości, że ustawodawca przewidział możliwość wydania decyzji kasacyjnej jako wyjątek od zasady merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organ II instancji. Wydanie decyzji kasacyjnej w sytuacji braku przesłanek do jej wydania może stanowić nie tylko naruszenie art. 138 § 2 k.p.a., ale również art. 15 k.p.a. statuującego zasadę dwuinstancyjnego postępowania. Istotą dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego jest dwukrotne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie przez dwa różne organy tej samej sprawy. Ze względu na zasadę dwuinstancyjności postępowania, sprawa administracyjna rozstrzygnięta po raz pierwszy jest otwarta do ponownego orzekania, jeżeli zostanie wniesiony środek odwoławczy. Rozstrzygnięcie organu II instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak rozstrzygnięcie organu I instancji, a działanie organu II instancji nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym (B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J.Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2005 r., s. 96-97). Dlatego też właściwe zapewnienie zasady dwuinstancyjności postępowania wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez stosowne organy, ale konieczne jest aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego, tak by dwukrotnie oceniono dowody i przeanalizowano wszystkie argumenty (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2011 r. sygn. akt II OSK 672/10; http;//orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ II instancji winien przede wszystkim wziąć pod uwagę, że zarówno postępowanie pierwszej, jak i drugiej instancji mają w pełni charakter merytoryczny. Jeżeli Kolegium ponownie badając sprawę stwierdzi (jak wynika to wprost z zaskarżonej decyzji), że zebrany w sprawie materiał pozwala na rozstrzygnięcie sprawy, to będzie zobowiązane do wydania rozstrzygnięcia in meriti. Jeżeli Kolegium uzna, że postępowanie dowodowe wymaga uzupełnienia, to mając na uwadze aktualną zawartość akt sprawy, podejmie stosowne czynności w celu uzupełnienia materiału dowodowego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą Kolegium będzie rozpoznać sprawę z uwzględnieniem oceny prawnej zawartej w niniejszym wyroku. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Wyrok zawiera rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, które Sąd, zgodnie z art. 64b § 1 w zw. z art. 200 p.p.s.a. zasądził na rzecz strony skarżącej od organu administracji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło