IV SA/Po 1134/18
WyrokWSA w Poznaniu2019-05-09
Skład orzekający: Tomasz Grossmann, Maciej Busz, Maria Grzymisławska - Cybulska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zniszczenie drzew wskutek zasolenia gleby spowodowanego składowaniem soli drogowej przez najemcę nieruchomości, prowadzącego działalność gospodarczą, stanowi podstawę do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody, mimo że przepis art. 88 ust. 10 w zw. z art. 83f ust. 1 pkt 3a ustawy o ochronie przyrody wyłącza stosowanie przepisów o karach za usuwanie drzew na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zniszczenie drzew wskutek zasolenia gleby spowodowanego składowaniem soli drogowej przez najemcę prowadzącego działalność gospodarczą nie mieści się w hipotezie przepisu art. 83f ust. 1 pkt 3a ustawy o ochronie przyrody, który dotyczy drzew usuwanych na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą. W związku z tym, przepis art. 88 ust. 10 w zw. z art. 83f ust. 1 pkt 3a nie wyłącza stosowania art. 88 ust. 1 pkt 3, który przewiduje wymierzenie kary pieniężnej za zniszczenie drzewa. Sąd podkreślił, że związek między zniszczeniem drzew a działalnością gospodarczą najemcy był oczywisty, co wykluczało zastosowanie przepisu wyłączającego karę.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej S. Z. za zniszczenie dwóch drzew topola osika wskutek zasolenia gleby, spowodowanego składowaniem przez niego soli drogowej na wynajętej działce. Organ I instancji (Wójt Gminy R.) wymierzył karę, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędne niezastosowanie przepisów wyłączających karę za usuwanie drzew na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą oraz dowolną ocenę dowodów opartą na nieakredytowanych badaniach.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędzia WSA Maciej Busz Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska - Cybulska Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 maja 2019 r. sprawy ze skargi S. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z [...] września 2018 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej też jako "SKO" lub "organ II instancji") – po rozpoznaniu odwołania S. Z. – utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy R. z [...] października 2017 r. (nr [...]) w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego pozwolenia.
Zaskarżona decyzja SKO, jak wynika z jej uzasadnienia, zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Przywołaną wyżej decyzją z [...] października 2017 r. Wójt Gminy R. (dalej też jako "Wójt" lub "organ I instancji"):
1) wymierzył S. Z., prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą [...] S. Z., karę administracyjną za zniszczenie 2 drzew dwupiennych topola osika na działce nr [...], obręb M., gmina R., w kwocie [...]zł,
2) zobowiązał S. Z., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] S. Z., do uiszczenia ww. kwoty w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna,
W odwołaniu wniesionym od opisanej decyzji Wójta, S. Z. (zwany też dalej "Skarżącym") zarzucił naruszenie art. 88 ust. 10 w zw. z art. 83f ust. 1 pkt 3a w zw. z art. 83f ust. 14 i art. 83f ust. 8 w zw. z art. 83f ust. 15 ustawy o ochronie przyrody (dalej w skrócie "u.o.p.") oraz art. 6, art. 8, art. 10, art. 40 § 2, art. 80 i art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej w skrócie "k.p.a.").
Utrzymując w mocy kwestionowaną decyzję Wójta – przywołaną na wstępie decyzją z [...] września 2018 r. – SKO wskazało, że podstawę prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowił art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p., który dotyczy sytuacji, w której delikt nie może być uznany za usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia albo bez zgody posiadacza nieruchomości. Przy tym za wzmiankowane w tym przepisie "zniszczenie drzewa" uważa się m.in. dewastację składników drzewa, czego skutkiem jest obumarcie drzewa. Zniszczenie drzewa może polegać na jego uschnięciu wskutek zasolenia gleby (wyrok NSA z 09.09.2008 r., II OSK 998/07, CBOSA).
Dalej SKO podało, że w toku postępowania administracyjnego stwierdzono obumarcie drzew topola osika na nieruchomości nr [...] obręb M. gmina R.. Ustalono, że właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest I. O. (zwany też dalej "Właścicielem"), który na mocy umowy z [...] kwietnia 2015 r. wynajął plac o powierzchni 1000 m2 S. Z., prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą [...] S. Z., w celu składowania materiałów sypkich, w tym soli drogowej. Ponadto ustalono, że drzewa obumarły w części nieruchomości wynajętej Skarżącemu przez Właściciela. Organ I instancji przeprowadził dowód z opinii biegłego dendrologa, z której wynika, że przyczyną zniszczenia drzew było znaczne zasolenie gleby, będące skutkiem składowania przez Skarżącego soli drogowej na przedmiotowej nieruchomości.
W ocenie SKO, Skarżący błędnie wskazuje w odwołaniu, że w istocie doszło do usunięcia drzew za zgodą właściciela nieruchomości. Jest to bowiem dopuszczalne wyłącznie w trybie uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa. Tymczasem Skarżący nie składał wniosku o usunięcie drzew jako posiadacz nieruchomości. Nie dokonał również usunięcia drzew bez zezwolenia i zgody właściciela. Drzewa nie zostały usunięte, lecz doszło do ich zniszczenia wskutek przechowywania przez Skarżącego soli drogowej na przedmiotowej nieruchomości i dopuszczenia do zasolenia gleby. Okoliczność, że w umowie najmu Właściciel zgadzał się na przechowywanie przez Skarżącego na nieruchomości soli drogowej, nie oznaczało automatycznej zgody na zniszczenie względnie usunięcie rosnących na nieruchomości drzew. Obowiązkiem Skarżącego było zorganizowanie składowiska w taki sposób, aby składowanie soli drogowej nie wywoływało negatywnych konsekwencji dla drzewostanu.
Zdaniem SKO błędnie wskazuje również Skarżący na naruszenie art. 88 ust. 10 w zw. z art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. Zgodnie z art. 88 ust. 10 u.o.p. przepisu ust. 1 nie stosuje się do drzew i krzewów, o których mowa w art. 83f ust, 1 pkt 1-3 i 3b-15. Przepis ten nie obejmuje zatem drzew i krzewów, o których mowa w art. 83f ust. 1 pkt 3a, zgodnie z którym przepisów art. 83 ust. 1 nie stosuje się do drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Na marginesie organ II instancji zauważył, że nie miało miejsca zgodne z prawem usunięcie drzew na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej, lecz ich zniszczenie w wyniku zasolenia gleby. Usunięcie drzew w przypadku, o którym mowa w art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p., wymagałoby zgłoszenia ich usunięcia przez właściciela nieruchomości w trybie art. 83f ust. 4 u.o.p. Tym samym nie sposób uznać, że drzewa usunięto na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej.
W ocenie SKO nie ma w sprawie znaczenia podnoszona przez Skarżącego okoliczność, iż Właściciel, pismem z [...] maja 2017 r., zgłosił zamiar usunięcia dwóch drzew objętych kwestionowaną decyzją. Skoro doszło zniszczenia drzew wskutek zasolenia gleby, to późniejsze usunięcie obumarłych drzew (nawet w trybie zgłoszenia lub zezwolenia) nie może mieć wpływu na kwestię wymierzenia kary za zniszczenie drzew. Odmienna interpretacja prowadziłaby, zdaniem organu II instancji, do absurdalnej sytuacji, w której zniszczenie drzew można byłoby "zalegalizować" poprzez zgłoszenie zamiaru usunięcia drzew obumarłych. Jeżeli zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew nie dokonano przed ich zniszczeniem, to nie można tym samym mówić, iż ma miejsce przypadek, o którym mowa w art. 83f ust. 1 pkt 3a w zw. z art. 83f ust. 4 u.o.p.
Podobnie, jako niemającą istotnego znaczenia w sprawie, oceniło SKO okoliczność, że badania na zawartość soli w glebie przeprowadzone w laboratorium Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska (w skrócie "WIOŚ") nie miały akredytacji [...] Centrum Akredytacji. Akredytacja stanowi atestację przez podmiot trzeci potwierdzającą kompetencje do wykonania określonych badań. Brak akredytacji nie przesądza jednak o tym, że pomiary zostały wykonane nieprawidłowo. Skarżący nie formułuje zarzutów, które wskazywałyby na jakiekolwiek nieprawidłowości w zakresie przeprowadzonych pomiarów. Ponadto organ II instancji zauważył, że wbrew stanowisku Skarżącego biegły nie dokonał rozważań wyłącznie abstrakcyjnych, lecz w sposób wyraźny stwierdził, iż przyczyną obumarcia drzew jest zbytnie zasolenie gleby.
SKO przyznało, że uchybieniem organu I instancji, które istotnie miało miejsce, było naruszenie art. 10 § 1 w zw. z art. 40 § 2 k.p.a., przez to, że zawiadomienie o możliwości zapoznania się z materiałami zebranymi w sprawie organ I instancji doręczył Skarżącemu, pomimo ustanowienia pełnomocnika. Jednakże, w ocenie SKO, naruszenie przepisów postępowania w tym zakresie nie miało wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie. Skarżący nie wykazał związku pomiędzy uchybieniem organu a wynikiem sprawy, nie przedstawił również, jakich wniosków bądź dowodów nie złożył wskutek doręczenia zawiadomienia z [...] sierpnia 2017 r. Skarżącemu, a nie jego pełnomocnikowi.
Skargę na opisaną decyzję SKO do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożył S. Z., reprezentowany przez r. R., który – zarzuciwszy zaskarżonej decyzji naruszenie:
1) art. 6 i art. 8 k.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób nierespektujący zasady praworządności i pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, wyrażające się zwłaszcza wybiórczym lub niewłaściwym zastosowaniem przepisów prawa oraz w dowolnej ocenie zebranego materiału dowodowego;
2) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez brak należytego wyjaśnienia okoliczności sprawy, polegający na braku rzetelnego i spełniającego wymogi procedury uzasadnienia okoliczności dowodowych stanowiących podstawę do wydania decyzji, w szczególności ustalenia przyczyn obumarcia drzew w oparciu o wyniki badań przeprowadzonych przez nieakredytowaną do tego jednostkę;
3) [art.] 138 § 1 pkt 2 k.p.a. przez jego niezastosowanie i nieumorzenie postępowania, które okazało się bezprzedmiotowe;
4) art. 83f ust. 1 pkt 3a w zw. z art. 88 ust. 10 u.o.p. przez jego niezastosowanie i uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do wyłączenia stosowania przepisów o wymierzeniu administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenia drzewa.
– wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i na podstawie art. 145a § 1 p.p.s.a. zobowiązanie organu II instancji do wydania decyzji uchylającej decyzję organu I instancji w całości i umorzenie postępowania. Ponadto Skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania "aktu administracyjnego, objętego zaskarżoną decyzją".
W uzasadnieniu skargi jej autor stwierdził, że z uwagi na nowelizację ustawy o ochronie przyrody, na podstawie której wszczęte i prowadzone było postępowanie dotyczące zniszczenia drzew liściastych (topola osika) na nieruchomości położonej w Mrowinie (nr ewid. działki [...]), prowadzenie tego postępowania było bezprzedmiotowe. Albowiem, w ocenie Skarżącego, w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie art. 88 ust. 10 u.o.p. w brzmieniu sprzed [...] czerwca 2018 r., tj. odsyłający do całego art. 83f ust. 1 u.o.p. Skarżący podkreślił, że przepisy o wymierzaniu administracyjnych kar pieniężnych mają charakter przepisów karnych, pomimo że stosowany jest w nich tryb administracyjnoprawny. W konsekwencji należy interpretować te przepisy w sposób korzystniejszy dla podmiotu podlegającego karze. Ustawodawca potwierdził tę zasadę, nakazując wprost w dodanym art. 189c k.p.a. stosować przy wymierzaniu administracyjnej kary pieniężnej ustawy względniejszej dla strony. Powyższe oznacza, że organ zarówno I, jak i II instancji powinny zastosować korzystniejsze dla Skarżącego przepisy, tj. art. 88 ust 10 u.o.p. w brzmieniu po [...] stycznia 2017 r. i przed [...] czerwca 2017 r. Skarżący zaznaczył, że nie może ponosić negatywnych konsekwencji wprowadzanych przez ustawodawcę zmian w prawie, które mogą być przez organy administracyjne orzekające w sprawie oceniane w sposób negatywny. Skoro zatem art. 88 ust. 10 u.o.p. odsyłał do całego art. 83f ust. 1 u.o.p., to jeśli zniszczone drzewa nadawały się do usunięcia w trybie art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p., to w przedmiotowej sprawie nie można było wymierzyć Skarżącemu administracyjnej kary pieniężnej.
Uzasadniając z kolei zarzut naruszenia art. 80 k.p.a., autor skargi stwierdził, że organ dokonał dowolnej oceny materiału dowodowego, opierając się na niewiarygodnej opinii biegłego, która nie mogła stanowić podstawy rozstrzygnięcia w sprawie. Biegły w swej opinii oparł się bowiem na wynikach badań zasolenia gleby przeprowadzonych przez laboratorium WIOŚ w P., w sytuacji gdy odnośne badania stężenia sodu (oraz cyjanków, chlorków i potasu) są we wspomnianym laboratorium nieakredytowane. Brak takiej akredytacji czyni wątpliwym wiarygodność i jakość wykonanych badań. Organ administracji powinien zgromadzić pełen i wiarygodny materiał dowodowy w sprawie (art. 77 §1 k.p.a.). Tymczasem w przedmiotowej sprawie badania wpływające na odpowiedzialność Skarżącego wykonała jednostka, co do której nie potwierdzono kompetencji do wykonywania badań w zakresie występowania w glebie: chlorków, sodu i potasu, które to miały rzekomo doprowadzić do zniszczenia drzew. W konsekwencji również opinia biegłego oparta na tych badaniach nie może zyskać waloru wiarygodności, a zatem nie można na jej podstawie w wiarygodny – wymagany przepisami postępowania administracyjnego – sposób określić przyczyny obumarcia objętych postępowaniem drzew. Tym bardziej, że inne drzewa znajdujące się na tej samej nieruchomości nie obumarły, co przemawia za niewiarygodnością przedłożonych wyników badań, a tym samym opinii biegłego na nich opartej. Nie została w konsekwencji wykazana podstawowa dla niniejszej sprawy okoliczność, tj. zniszczenie drzew wskutek działań Skarżącego, a zatem nie jest możliwe przypisanie mu odpowiedzialności w tym zakresie. Również działania organów w tym zakresie naruszają zasadę praworządności (art. 6 k.p.a.), zasadę pogłębiania zaufania obywateli do władzy państwowej (art. 8 k.p.a.).
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, uznając podniesione zarzuty za niezasadne. W ocenie tego organu nie ma racji Skarżący, że drzewa usunięto na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej, gdyż drzewa zostały zniszczone, a nie usunięte zgodnie z przepisami ustawy o ochronie przyrody. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zostało wyraźnie wskazane, że usunięcie drzew w przypadku, o którym mowa w art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p., wymaga zgłoszenia ich usunięcia przez właściciela nieruchomości w trybie art. 83f ust. 4 u.o.p. Niezasadne jest utożsamianie zniszczenia drzew ze zgodnym z prawem usunięciem drzew na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. W ocenie SKO nie ma przy tym znaczenia podnoszona przez Skarżącego okoliczność zgłoszenia przez właściciela działki zamiaru usunięcia drzew. Nastąpiło to bowiem już po zniszczeniu drzew. Na gruncie przepisów ustawy o ochronie przyrody nie jest możliwe usunięcie, w trybie zgłoszenia lub zezwolenia, drzew uprzednio zniszczonych. W takim przypadku nie istnieje bowiem przedmiot postępowania – drzewa, które powinny być objęte zgłoszeniem zamiaru usunięcia. Ponadto SKO podtrzymało stanowisko, że brak akredytacji badań na zawartość soli w glebie, przeprowadzonych w laboratorium WIOŚ, nie oznacza, że badania te zostały wykonane w sposób nieprawidłowy. Skarżący w żaden sposób nie wykazał, że badanie przeprowadzono wadliwie. Nie wykazał również, aby brak akredytacji oznaczał, że ww. laboratorium było nieuprawnione do przeprowadzenia przedmiotowych badań.
Postanowieniem z 12 lutego 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 1134/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu [...] maja 2019 r. pełnomocnik Skarżącego podtrzymał wnioski i wywody skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.; w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] września 2018 r. (nr [...]) – utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy R. z [...] października 2017 r. (nr [...]) o wymierzeniu Skarżącemu administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzew – Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przy wydaniu ww. decyzji Sąd nie dopatrzył się bowiem naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności którejkolwiek z tych decyzji, względnie stwierdzenia ich wydania z naruszeniem prawa. W szczególności, w ocenie Sądu, organy administracji wyczerpująco zebrały i wszechstronnie rozpatrzyły cały materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i na tej podstawie dokonały prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia.
Podniesione w skardze zarzuty kwestionujące prawidłowość tych ustaleń nie zasługują, zdaniem Sądu, na uwzględnienie.
Przede wszystkim niezasadny jest zarzut podważający wiarygodność pozyskanej przez organ I instancji opinii biegłego z [...] czerwca 2017 r., autorstwa mgra inż. R. D., który w konkluzji opinii stwierdził, że stopień zniszczenia drzew jest na etapie końcowego zamierania i nie rokuje szans na dalsze przetrwanie, a powodem obumarcia drzew jest zbytnie zasolenie gleby w całej strefie korzeniowej rosnących drzew.
Jest poza sporem, że w kwestii występowania wspomnianego zasolenia, biegły oparł się w istotnej mierze na sprawozdaniu nr [...] z badań próbek gleby pobranych [...] października 2016 r. z terenu przedmiotowej działki nr [...] w Mrowinie, które zostały wykonane w laboratorium WIOŚ w P. – por. s. 7-9 opinii. (Poza tym biegły powołał się jeszcze w swej opinii na otrzymaną z Urzędu Gminy dokumentację fotograficzną wskazującą na składowanie dużej ilości soli w obrębie drzew oraz na oględziny terenu dokonane przez siebie w dniu [...] maja 2017 r. – zob. s. 9 opinii). Nie ulega też wątpliwości, że ze wspomnianego sprawozdania wynika, iż ww. laboratorium – co wytknął Skarżący – w zakresie badań relewantnych dla oceny stopnia zasolenia gleby (tj. m.in. pomiarów stężenia sodu i potasu) nie posiada akredytacji [...] Centrum Akredytacji (na co wskazuje opatrzenie w sprawozdaniu wyników tych badań skrótem "NA").
Sąd podziela jednak stanowisko SKO, że okoliczność ta nie miała w kontrolowanej sprawie istotnego znaczenia. Sam fakt braku akredytacji – która, co wypada tu podkreślić, jest procesem dobrowolnym i służy wyłącznie f o r m a l n e m u wykazaniu kompetencji konkretnej jednostki do wykonywania określonych zadań w zakresie oceny zgodności (por. definicję "akredytacji" zamieszczoną w dokumencie normy PN-EN ISO/IEC 17000:2006) – nie przesądza o tym, że pomiary zostały wykonane nieprawidłowo, ani nie wystarcza do "zdyskwalifikowania" wyników takich pomiarów.
Godzi się w tym miejscu zauważyć, że ustawodawca w niektórych przypadkach wymaga, aby określone pomiary były wykonywane przez akredytowane laboratorium. Przykładu takiej regulacji dostarcza art. 147a ustawy z dnia [...] kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2018 r. poz. 799, z późn. zm.; w skrócie "p.o.ś."), który w ust. 1 stanowi, że prowadzący instalację oraz użytkownik urządzenia są obowiązani zapewnić wykonanie pomiarów wielkości emisji lub innych warunków korzystania ze środowiska, w tym pobieranie próbek przez:
1) akredytowane laboratorium w rozumieniu ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (Dz. U. z 2017 r. poz. 1226 oraz z 2018 r. poz. 650) lub
2) certyfikowane jednostki badawcze, o których mowa w art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach (Dz. U. z 2018 r. poz. 143)
– w zakresie badań, do których wykonywania są obowiązani.
W konsekwencji, w takim przypadku wykonanie pomiarów przez laboratorium nie posiadające niezbędnej akredytacji może być utożsamiane z brakiem przeprowadzenia wymaganych pomiarów (por. np. uchwała NSA z 17.12.2014 ., II OPS 1/14, ONSAiWSA 2015, nr 2 poz. 18).
Taka sytuacja nie wystąpiła jednak w kontrolowanej sprawie, gdyż w tym przypadku nie ma przepisu, który nakazywałby wykonywanie pomiarów na potrzeby postępowania w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzewa, przez laboratorium akredytowane. W konsekwencji w tym postępowaniu ocena wiarygodności dowodu obejmującego pomiary wykonane przez organ nie posiadający akredytacji następuje na ogólnych zasadach art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Skoro zaś w kontrolowanej sprawie w szczególności:
- nie było wymagane precyzyjne oznaczenie zawartości w glebie pierwiastków znamionujących zasolenie, a jedynie oszacowanie stopnia tego zasolenia z perspektywy jego wpływu (bądź nie) na żywotność rosnących na tym terenie drzew,
- badania zostały wykonane przez laboratorium działające w strukturach wyspecjalizowanego organu administracji, jakim jest WIOŚ;
- wyniki badań dokonanych przez laboratorium WIOŚ, wskazujące na powstanie znacznego zasolenia gleby na skutek składowania na nieruchomości soli drogowej, korespondują z innymi przeprowadzonymi w tej sprawie dowodami – w tym w szczególności z dokumentacją fotograficzną sporządzoną przez pracowników Urzędu Gminy i biegłego oraz z wynikami oględzinach terenu dokonanych przez pracowników Urzędu Gminy, WIOŚ i przez biegłego – a także znajdują potwierdzenie w zasadach doświadczenia życiowego, w świetle których składowanie na gruncie soli drogowej w sposób nie gwarantujący zapobieżenia jej przenikaniu do podłoża (w szczególności luzem – zob. pismo WIOŚ z [...].11.2019 r., k. 44 akt adm. I inst.) może prowadzić do miejscowego zasolenia gleby,
- Skarżący nie sformułował żadnych zarzutów, które wskazywałyby na jakiekolwiek nieprawidłowości w zakresie przeprowadzonych pomiarów (poza ogólną kontestacją ich wyników jako "nieakredytowanych"),
to należy podzielić stanowisko organów obu instancji, co do wiarygodności wyników tych pomiarów.
W konsekwencji, zdaniem Sądu, brak jest także podstaw do podważania wiarygodności i mocy dowodowej opinii biegłego bazującej na wynikach ww. pomiarów. Wbrew zarzutom skargi, biegły, choć w sposób zwięzły, to jednak dostatecznie konkretny i jednoznaczny, wypowiedział się odnośnie do stanu przedmiotowych drzew – dowodzącego, że doszło do ich zniszczenia w sposób nieodwracalny – a także przyczyn tego stanu. W szczególności biegły w opinii szczegółowo opisał, procentowo sparametryzował (co do rozmiaru posuszu i zakresu obumarcia drzew) oraz fotograficznie udokumentował wygląd drzew, a także dokonał oceny stanu ich zdrowotności z zastosowaniem skali oceny Pacyniaka i Smólskiego. W podsumowaniu zaś kategorycznie stwierdził, że cyt.: "stopień zniszczenia drzew jest na etapie końcowego zamierania i nie rokuje szans na dalsze przetrwanie. Powodem obumarcia drzew jest zbytnie zasolenie gleby w całej strefie korzeniowej rosnących drzew."
Zdaniem Sądu dowody przeprowadzone w sprawie, pozostały zgromadzony w aktach materiał i poczynione na ich podstawie ustalenia uprawniały organy obu instancji do stwierdzenia, że w sprawie doszło do zniszczenia obu drzew wskutek nadmiernego zasolenia gleby, będącego następstwem składowania na tym terenie przez Skarżącego, w ramach prowadzonej przezeń działalności gospodarczej, soli drogowej.
Z tych względów zarzuty naruszenia przepisów postępowania należało uznać za niezasadne.
Chybione okazały się także zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego.
Wprawdzie Sąd w niniejszym składzie podziela co do zasady stanowisko Skarżącego, że w sytuacji uznania, iż ustalony w kontrolowanej sprawie stan faktyczny mieści się w hipotezie przepisu art. 83f ust. 1 pkt 3a ustawy z dnia 16 kwietnia 2014 r. o ochronie przyrody (aktualnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 1614, z późn. zm.), to w tej sprawie powinien znaleźć zastosowanie art. 88 ust. 10 u.o.p. w brzmieniu obowiązującym do 16 czerwca 2017 r. – jako ustawa "względniejsza" dla Skarżącego. Przywołany art. 88 ust. 10 u.o.p. ówcześnie stanowił, że przepisu ust. 1 – zawierającego katalog deliktów, za których popełnienie wymierza się administracyjną karę pieniężną, w tym m.in. za zniszczenie drzewa lub krzewu (pkt 3) – "nie stosuje się do drzew i krzewów, o których mowa w art. 83f ust. 1", a więc w szczególności w jego punkcie 3a. Ten zaś ostatni przepis (art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p.) odnosił się (i nadal odnosi) do "drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej."
Jednakże, w ocenie Sądu, przepis ten nie dotyczył drzew będących przedmiotem niniejszej sprawy. W art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. mowa jest bowiem o drzewach, które spełniają łącznie trzy przesłanki:
i) rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych,
ii) są z tej nieruchomości usuwane,
iii) na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Ad (i) Jest poza sporem, że inkryminowane drzewa rosły na terenie nieruchomości stanowiącej własność osób fizycznych. Współwłaścicielami przedmiotowej działki nr [...] byli bowiem, jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy wypisu z rejestru gruntów (k. 7 akt adm. I inst.), I. O. i G. O..
Ad (ii) SKO trafnie zauważyło, że sporne drzewa nie zostały z nieruchomości usunięte, lecz że doszło do ich zniszczenia. Określenia te ("usuwanie" / "niszczenie"), w świetle zakazu wykładni synonimicznej – w myśl którego różnym zwrotom nie należy nadawać tego samego znaczenia (zob. L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2006, s. 103-104) – oznaczają z pewnością odmienne działania względem drzew. Zarazem jednak trudno dopatrzyć się istotnych racji dla różnego traktowania, na tle art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p., obu kategorii zachowań, skoro każde z nich prowadzi do identycznego skutku – utraty żywotności drzewa, a co za tym idzie: określonej szkody w środowisku. Można więc w sposób uprawniony próbować wywodzić, w drodze wykładni z analogii, że zawarte w art. 88 ust. 10 u.o.p. odesłanie do art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p., które obowiązywało w okresie od [...] stycznia 2017 r. do [...] czerwca 2017 r., dotyczyło nie tylko drzew "usuniętych" (mówiąc potocznie: wyciętych), ale także zniszczonych.
Ad (iii) Uznawszy, zgodnie z wcześniejszymi uwagami, że analizowany art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. w zw. z art. 88 ust. 10 u.o.p. dotyczył nie tylko drzew usuniętych, ale także zniszczonych, należy jednak konsekwentnie przyjąć, że chodzi w tym przepisie jedynie o przypadki, gdy do owego zniszczenia nie doszło w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.
Tymczasem, w ocenie Sądu taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie, gdyż w tym przypadku związek pomiędzy zniszczeniem inkryminowanych drzew, a prowadzoną działalnością gospodarczą – i to zarówno przez Skarżącego (związek bezpośredni), jak i Właściciela (związek pośredni) – jawi się jako oczywisty. Wszak:
- umowa najmu z [...] kwietnia 2015 r. (zwana też dalej "Umową" – k. 25-27 akt adm. I inst.), na mocy której Skarżący korzystał z części nieruchomości (placu), na którym to terenie rosły zniszczone drzewa, została obustronnie zawarta pomiędzy przedsiębiorcami: I. O. prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą "S. I. O. (jako Wynajmującym) i S. Z. prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą "[...] S. Z. (jako Najemcą);
- zgodnie z § 6 ust. 1 Umowy cyt.: "Najemca oświadcza, a Wynajmujący akceptuje, iż przedmiot najmu będzie używany w celu składowania materiałów sypkich w tym piasku i soli drogowej Najemcy oraz, że będzie prowadził działalność gospodarczą zgodnie z prawem i obowiązującymi przepisami.";
- Skarżący w ramach prowadzonej działalności gospodarczej zajmuje się m.in. profesjonalną obsługą w zakresie zimowego utrzymania nawierzchni dróg i odśnieżania dachów (zob. pismo WIOŚ z [...].11.2016 r., k. 44 akt adm. I inst.);
- do nadmiernego zasolenia gleby, które było przyczyną obumarcia drzew, doszło na skutek składowania przez Skarżącego na przedmiotowej działce soli drogowej wykorzystywanej przezeń w prowadzonej działalności gospodarczej.
Wszystko to prowadzi do wniosku, że wbrew stanowisku Skarżącego, przepisy art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. w zw. z art. 88 ust. 10 u.o.p. nie znajdowały zastosowania w okolicznościach faktycznych kontrolowanej sprawy. Tym samym zarzut naruszenia tych przepisów jawi się jako niezasadny.
W konsekwencji należy stwierdzić, że w sprawie znajdował zastosowanie przepis art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p., w brzmieniu aktualnym na dzień wydania decyzji, zgodnie z którym wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za zniszczenie drzewa lub krzewu. Zasadność nałożenia na tej podstawie na Skarżącego, będącego ówcześnie posiadaczem (zależnym) odnośnej części nieruchomości, administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie obu wskazanych w decyzji Wójta drzew, nie budzi wątpliwości Sądu, i znajduje oparcie w treści art. 88 ust. 2 u.o.p., w świetle którego jest zasadą, iż kara, o której mowa w ust. 1, nakładana jest na posiadacza nieruchomości.
Również sam wymiar kary został przez organ ustalony prawidłowo – co zresztą pośrednio znajduje potwierdzenie w fakcie, iż skarga nie zawiera w tym zakresie żadnych zarzutów.
Mając wszystko to na uwadze Sąd uznał, że decyzja Wójta jest zgodna z prawem i jako taka zasadnie została utrzymana w mocy przez SKO zaskarżoną decyzją. Wobec tego jako nietrafny należy ocenić zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. – które miało polegać na niezastosowaniu tego przepisu i nieumorzeniu postępowania administracyjnego – gdyż, wbrew twierdzeniom Skarżącego, kontrolowane postępowanie administracyjne nie było, ani nie stało się, bezprzedmiotowe.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art.151 p.p.s.a., skargę w całości oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło