IV SA/Po 1139/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosków B. R.– Ł. i W. Ł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2011r. nr. [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy B. R. – Ł. i W. Ł. reprezentowani przez adwokata R.K. wnieśli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2011r. nr. [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. Skarżący złożyli odrębne wnioski o przyznanie prawa pomocy, z których wnika, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz z czwórką dzieci a ich jedyny dochód stanowi dochód z działalności gospodarczej, który w przypadku B.R-Ł. w 2010r. wynosił [...] zł. brutto, a w przypadku W.Ł. [...] zł. Z informacji zawartych w formularzu wniosku wynika, iż skarżący posiadają wspólny dom. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawców pismem z dnia 29 listopada 2011r. (odebranym w dniu 5 grudnia 2011r. k. 43 akt) za pośrednictwem pełnomocnika wezwał B.R.-Ł. i W.Ł. do wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energia elektr., wodę, telefon, dokumentów potwierdzających wysokość: podatku od nieruchomości, opłat czynszowych, ubezpieczenia itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; w przypadku występowania jakichkolwiek zaległości z tytułu powyższych opłat należy tę okoliczność wyjaśnić za pomocą zaświadczeń właściwych podmiotów, przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 3 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżących oraz dokumentów dotyczących lokat i kont (zestawienie powinno uwzględniać wszystkie rachunki i karty w tym dotyczące prowadzonej działalności gospodarczej), nadesłania kopii zeznań podatkowych podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2009-2010, przedłożenia kopii dokumentacji finansowej prowadzonej działalności gospodarczej za 2011r. sporządzanej dla celów podatkowych oraz informacji z Urzędu Skarbowego o wysokości wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy i podatek VAT, przedłożenia informacji dotyczących prowadzonej działalności (jej przedmiot) oraz podanie wszystkich danych dotyczących innych źródeł utrzymania poza prowadzoną działalnością gospodarczą, podania szczegółowych informacji dotyczących nieruchomości wskazanej we wniosku o przyznanie (w tym w szczególności powierzchni użytkowej i zabudowy domu oraz powierzchni działki na której posadowiony jest dom), wskazania źródeł finansowania inwestycji objętej zakresem niniejszego postępowania, przedłożenia zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym, Skarżący nie odpowiedzieli na powyższe wezwanie. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin. Co do zasady prawo pomocy nie powinno być więc udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja taka pozwala bowiem na przygotowanie się do wszczęcia akcji sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel (por. M. Budachowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowo-administracyjnym, cz. II. Doradztwo Podatkowe 2005/9/51, Lex nr 49597). Zauważyć należy również, iż zgodnie z ogólną zasadą, strona która wniosła skargę do sądu powinna gromadzić środki finansowe na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Dla uznania wniosku za uzasadniony decydujące znaczenie ma więc brak możliwości zgromadzenia środków finansowych w dłuższym okresie, o ile istniały podstawy do przewidywania tego wydatku. Potwierdza to orzecznictwo sądowe z którego wynika, że ubiegający się o zwolnienie od kosztów sądowych w każdym przypadku powinien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazały się nie wystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (zob. postanowienie SN z dnia 24 września 1984r. II CZ 104/84). Obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie zgromadzić odpowiednich środków na opłacenie kosztów koniecznych do prowadzenia postępowania przed sądem administracyjnym, w tym również w drodze oszczędności we własnych wydatkach spoczywa jednak na wnioskodawcy. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż skarżący nie wyjaśnili w pełni sytuacji finansowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożyli wszystkich żądanych dokumentów, w tym w szczególności dotyczących bieżącej sytuacji finansowej oraz dokumentów dotyczących prowadzonej działalności gospodarczej jak i informacji dotyczących nieruchomości wskazanej jako posiadany majątek wspólny. Brak odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia sytuacji finansowej oznacza więc, że wnioskodawcy nie wywiązali się z ciążącego na nich obowiązku, w związku z czym stwierdzić należy, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). W związku z powyższym na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.