IV SA/Po 1151/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska Sędziowie WSA Izabela Bąk – Marciniak (spr.) WSA Maciej Busz Protokolant Ref. staż. Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. Nr [...] Wójt Gminy B. odmówił B. S. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudniania lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad jej niepełnosprawnym mężem M. S. Uzasadniając swoje stanowisko organ powołał się na dwie okoliczności uniemożliwiające nabycie przez wnioskodawczynię przedmiotowego uprawnienia. Po pierwsze podstawą braku przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest to, iż B. S. w stosunku do M. S. nie zalicza się do osób, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ciąży obowiązek alimentacyjny. Po drugie organ wskazał, iż M. S. stał się osobą niepełnosprawną w wieku 29 lat, a nie jak wymagają tego przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie później niż do ukończenia 18 roku życia. Od powyższej decyzji, w terminie ustawowym, odwołanie złożyła B. S. wskazując, iż jedynie ona może zapewnić opiekę mężowi i z tego powodu nie może podjąć zatrudnienia. Odwołująca wyraziła także niezrozumienie dla stosowanych przez organ przepisów, które wcześniej - w 2012 r. - pozwalały jej nabyć świadczenie pielęgnacyjne, a dziś stanowią przeszkodę ku temu. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzje w mocy. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z obowiązującym od dnia 01 stycznia 2013 r. nowym brzmieniem przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności: - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji, edukacji (art. 17 ust. 1) W art. 17 ust. 1b ustawy stwierdza się natomiast, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała, nie później niż do ukończenia 18, roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. W ocenie Kolegium z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że wnioskodawczyni, pouczona o możliwości wnioskowania o nowe obowiązujące od 01 stycznia 2013 r. świadczenie opiekuńcze (specjalny zasiłek opiekuńczy przyznawany na podstawie art. 16a ustawy), zdecydowała się na złożenie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, z którego korzystała dotąd, do dnia 30 czerwca 2013 r. Wnioskodawczyni nie uwzględniła jednak, iż aktualne uregulowanie art. 17 zawiera dodatkowe, trudne do spełnienia warunki, bez zaistnienia których niemożliwe jest nabycie świadczenia pielęgnacyjnego. Jak wskazano wyżej świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała do ukończenia 18 roku życia (art. 17 ust. 1b pkt 1 ustawy) ew. w razie nauki w szkole lub w szkole wyższej - do ukończenia 25 roku życia (pkt 2). Ta okoliczność stanowiła w badanej sprawie podstawowy powód do nieuwzględnienia wniosku B.S. Akta sprawy wskazują bowiem, iż niepełnosprawność M. S., ur. 26 września 1974 r. powstała od dnia 10 lipca 2003 r., co wynika bezpośrednio z orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P., z dnia [...] marca 2007 r. Mocą tego orzeczenia M. S. zaliczony został do osób posiadających znaczny stopień niepełnosprawności, która ma charakter trwały. Orzeczenie wydano na stałe, z datą od dnia 10 lipca 2003 r. Oznacza to, iż niepełnosprawny M. S. formalnie nabył swój status mając ukończone 28 lat, co w niniejszej sprawie stanowiło istotną przeszkodę do uzyskania przez jego opiekuna świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium nie podzieliło natomiast opinii organu I instancji, jakoby przeszkodą do nabycia przedmiotowego świadczenia był brak istnienia między małżonkami obowiązku alimentacyjnego. Z ugruntowanego orzecznictwa sądowoadministacyjnego wynika bowiem, że małżonek należy do kręgu osób obciążonych powinnością noszącą cechy obowiązku alimentacyjnego (np. zob. wyrok WSA w Poznaniu, z dnia 19 kwietniu 2012 r. sygn. akt II SA/Po 44/12). W tym kontekście, pomimo iż żona wobec męża co do zasady - nie jest zobowiązana do alimentacji, to jednak ciążą na niej obowiązki quasi alimentacyjne uprawniające ją do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy. W niniejszej sprawie jednak okoliczność ta nie ma istotnego wpływu na przyznanie B. S. oczekiwanego przez nią prawa, ponieważ - jak wskazano to wyżej zaistniała przeszkoda w postaci daty powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Pomimo pełnego zrozumienia dla złożoności problemów jakie ciążą na odwołującej się oraz uznaniem jej trudnej sytuacji osobistej, Kolegium wskazało, iż nie mogło ich wziąć pod uwagę w procesie orzekania. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wywiodła B. S. wnosząc o jego uchylenie. W ocenie Skarżącej organy dokonały nieprawidłowej wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz naruszyły konstytucyjne zasady sprawiedliwości społecznej oraz równości wobec prawa. Skarżąca wskazała, że w obowiązującym stanie prawnym okoliczność pozostawania w związku małżeńskim nie może być podstawą do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumentację powołaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 jt..- dalej ppsa), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem. Organy stanęły na stanowisku, że w niniejszej sprawie nie została spełniona pozytywna przesłanka konieczna do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wynikająca z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, a mianowicie, że niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 18 roku życia bądź w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. W tym miejscu wskazać należy, że z dniem 1 stycznia 2013 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012r. poz. 1548), która w odmienny sposób uregulowała prawo do świadczenia pielęgnacyjnego oraz wprowadziła nowe świadczenie w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego. W świetle dodanego tą nowelą art. 17 ust. 1b świadczenie pielęgnacyjne (poza innymi kryteriami przewidzianymi ustawą) przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. W przedmiotowej sprawie Skarżąca, mimo zapoznania się ze znowelizowanymi przepisami u.ś.r. dotyczącymi przesłanek przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, konsekwentnie ubiega się o przyznanie jej, nabytego na dotychczasowych zasadach, uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem, a nie specjalnego zasiłku opiekuńczego, określonego w art. 16a u.ś.r. Wnioskiem z dnia 01.07.2013 r. Skarżąca zwróciła się do GOPS w B. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem (k. 10 akt adm.). Wniosek ów zawiera wyraźne pouczenie czym jest świadczenie pielęgnacyjne i jakie przesłanki muszą zostać spełnione by je otrzymać. Skarżąca swoim podpisem oświadczyła, iż zapoznała się z powyższym pouczeniem (k. 1 i 1verte akt adm.). Bezsporne jest również, że mąż Skarżącej M.S. urodzony 26.09.1974 r., legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w P. z dnia [...] marca 2007 r., na mocy którego zaliczono Go do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe, z jednoczesnym wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (k. 4 akt adm.). Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się natomiast od 10.07.2003 r. Wówczas mąż Skarżącej miał ponad 28 lat. Orzeczenie lekarskie o niepełnosprawności wydane w trybie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 2 k.p.a., a więc jest dowodem tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Nie podlega ono weryfikacji przez organ administracji publicznej w prowadzonym przez niego postępowaniu o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Dokument urzędowy bowiem, który spełnia wymogi określone w przepisach ma szczególną moc dowodową w postępowaniu. Polega ona na przyjęciu dwóch domniemań, tzn. prawdziwości oraz zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych. W konsekwencji, organ nie może odrzucić - bez przeprowadzenia przeciwdowodu - istnienia faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym. Reasumując organy słusznie stwierdziły, że nie można przyjąć na gruncie niniejszej sprawy, iż niepełnosprawność męża skarżącej powstała przed ukończeniem 18 roku życia bądź w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. To zaś oznaczało zasadną konieczność odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Na marginesie Sąd wskazuje Skarżącej, iż może ona złożyć wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, o którym mowa w art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.