IV SA/Po 1168/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, ustanowienia radcy prawnego oraz adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] sierpnia 2012r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy R.P. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] sierpnia 2012r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, ustanowienia radcy prawnego oraz adwokata. W uzasadnieniu w/w wniosku skarżący podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie ma żadnego majątku i nie uzyskuje żadnego dochodu. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 poz. 270 - dalej p.p.s.a.) - prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Mając powyższe na uwadze, w wyniku dokonanej analizy wniosku strony o przyznanie prawa pomocy, a także zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego orzekający doszedł do przekonania, że przesłanki określone w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych nie zostały w niniejszej sprawie spełnione. Na wstępie należy wskazać, iż niniejszy wniosek o przyznanie prawa pomocy jest kolejnym wnioskiem złożonym przez skarżącego w ramach postępowania sądowoadministracyjnego dotyczącego decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] sierpnia 2012r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy. Wskazać należy bowiem, że postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2013r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (zażalenie na w/w postanowienie został oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2013. sygn. akt II OZ 402). W uzasadnieniu wskazano, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Nie wyklucza to jednak możliwości ponownego ubiegania się przez stronę o przyznanie prawa pomocy, ponieważ stosownie do treści 243 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku (na każdym jego etapie). Stosownie do treści art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Mając na uwadze brzmienie cytowanego przepisu należy podkreślić, iż przepisy wspomnianej ustawy przewidują możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpoznawaniu kolejnego wniosku możliwa jest wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności mających wpływ na tę ocenę, a rozpoznanie kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia zawartych we wcześniejszym prawomocnym postanowieniu. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże bowiem nie tylko strony, ale także sąd (art. 170 p.p.s.a. w zw. z art. 258 § 3 p.p.s.a.). Ponowne rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy jest więc dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają - pogarszają sytuację materialną strony. W kontekście powyższego istotne jest to, że informacje zawarte we wniosku ocenianym obecnie nie różnią się znacząco od tych podnoszonych w postępowaniach dotyczących poprzednich wniosków o przyznanie prawa pomocy i nie sposób w konsekwencji uznać, że skarżący wskazuje na taką zmianę okoliczności, której waga przemawiałaby za zmianą dotychczasowego stanowiska, co do spełniania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że tylko taka zmiana mogłaby prowadzić do przyznania stronie prawa pomocy w zakresie odpowiadającym poprzedniemu rozstrzygnięciu. W tym miejscu należy wskazać, że Skarżącemu odmówiono przyznania prawa pomocy, gdyż nie wykazał on, ani wysokości przychodów, ani kosztów utrzymania koniecznego, a jego oświadczenie majątkowe, pomimo wyczerpania trybu z art. 255 p.p.s.a., zawiera jedynie ogólnikowe twierdzenia o utrzymywaniu się ze zbierania surowców wtórnych, które należy traktować jako równoważne z brakiem wyjawienia źródeł pozyskiwania środków na zapewnienie koniecznego utrzymania. Składając kolejne żądanie przyznania prawa pomocy Wnioskodawca nie ustosunkowuje się więc do wątpliwości, jakie budzi wcześniej złożone oświadczenie majątkowe. Skarżący pomija przy tym w pełni świadomie, że w dniu 29 marca 2013 roku do Wydziału III tutejszego Sądu wpłynęła skarga podmiotu A. Sp. z o.o. w organizacji (sygn. akt III SA/Po 516/13), którą reprezentuje właśnie R.P. Podkreślić należy, że Skarżący ma świadomość braków składanych oświadczeń majątkowych, gdyż z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie, tak jak i w niniejszej sprawie, oddalał zażalenia wnoszone na orzeczenia dotyczące odmowy przyznania prawa pomocy. Tymczasem kolejne oświadczenie majątkowe jest nadal niepełne i budzi takie same wątpliwości. W efekcie stwierdzić należy brak przesłanek do zmiany postanowienia WSA z dnia 19 kwietnia 2013r. roku w sposób żądany przez Skarżącego. Tym niemniej uwzględniając fakt, iż zakresem niniejszego wniosku skarżący objął również ustanowienie pełnomocnika z urzędu należało rozważyć czy jego sytuacja majątkowa i rodzinna uzasadnia przyznanie adwokata lub radcy prawnego. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżący wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru. Powyższe wynika z faktu, iż na podstawie udzielonych przez skarżącego informacji nie można jednoznacznie ustalić zarówno uzyskiwanych dochodów jak i ponoszonych wydatków. Uchylenie się przez skarżącego od ciążących na nim obowiązków w ramach postępowania w zakresie prawa pomocy oznacza, iż nie jest możliwe przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie. W związku z powyższym na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 - §3, art. 246 §1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.