IV SA/Po 1168/12

PostanowienieWSA w Poznaniu2014-08-12

Skład orzekający: Damian Mataczyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarżący, który wielokrotnie składał niepełne oświadczenia majątkowe i nie przedstawił dokumentów umożliwiających ocenę jego sytuacji finansowej, może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym?
Ratio decidendi
Skarżący nie może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jeśli wielokrotnie składał niepełne oświadczenia majątkowe i nie przedstawił dokumentów umożliwiających ocenę jego rzeczywistej sytuacji finansowej i rodzinnej. Prawo pomocy ma charakter wyjątkowy i wymaga wiarygodnego przedstawienia trudnej sytuacji materialnej, czego skarżący nie uczynił, świadomie uchylając się od złożenia rzetelnego oświadczenia.
Stan faktyczny
Skarżący złożył skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. w przedmiocie warunków zabudowy. W toku postępowania kilkukrotnie wzywano go do uiszczenia wpisu sądowego, a w odpowiedzi składał wnioski o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oraz Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie odmawiały przyznania prawa pomocy z uwagi na niepełne i niewiarygodne oświadczenia majątkowe skarżącego. Pomimo kolejnych wezwań, skarżący nie przedstawił dokumentów umożliwiających ocenę jego rzeczywistej sytuacji finansowej, co doprowadziło do kolejnej odmowy przyznania prawa pomocy.
Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego i adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] sierpnia 2012r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Skarżącego zarządzeniem z dnia 7 grudnia 2012r. wezwano do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł. od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] sierpnia 2012r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy. W odpowiedzi na powyższe skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. Powyższy wniosek rozpoznany został postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2013r., w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie, gdyż oświadczenie majątkowe, pomimo wezwania do jego uzupełnienia, było niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego Wnioskodawcy. Zażalenie na wskazane postanowienie zostało oddalone (orzeczenie NSA z dnia 6 czerwca 2013r., k. 66-70 akt sądowych). W związku z ponownym doręczeniem wezwania do uiszczenia wpisu Skarżący ponownie wystąpił o przyznanie prawa pomocy (k. 90-91 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 22 października 2013r. ponownie odmówił przyznania prawa pomocy (k. 110-113 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2013r. oddalił zażalenie na postanowienie w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy (k. 126-128 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że Skarżący nie przedstawia żadnych dowodów mogących ilustrować własne możliwości finansowe, a w szczególności osiągane dochody oraz wysokość ponoszonych wydatków. Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę R.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] sierpnia 2012r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy. Wraz z własną skargą kasacyjną Skarżący zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (k. 173 akt sądowych). Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2014r. oddalono wniosek o wyłączenie sędziego a postanowieniami z dnia 11 marca 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę kasacyjną jako sporządzoną przez osobę nieuprawnioną i odmówił przyznania prawa pomocy (Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 6 czerwca 2014r. oddalił zażalenie na postanowienie w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy - k. 335-339 akt sądowych). Dalej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2014r. odrzucił zażalenie na postanowienie tut. Sądu z dnia 11 marca 2014r. W związku z zażaleniem na w/w postanowienie tut. Sądu z dnia 29 kwietnia 2014r. zarządzeniem z dnia 18 czerwca 2014r. wezwano do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł. oraz ponownie doręczono zarządzenie z dnia 2 kwietnia 2014r. wzywające do uiszczenia wpisu 100 zł. od zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 14 stycznia 2014r. W odpowiedzi na powyższe wezwania skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego i adwokata. W uzasadnieniu zgłoszonego żądania Wnioskodawca wyjaśnił, że jest bezdomny, samotny i nie ma żadnego dochodu ani majątku. Zgodnie z oświadczeniem skarżącego utrzymuje się przy życiu korzystając z jadłodajni Caritasu i noclegowni dla bezdomnych a jego jedynym źródłem dochodu jest zbieranie surowców wtórnych przynoszące dochód 100 – 200 zł. miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, iż Prokurator działając na wniosek ARiMR działając na podstawie art. 231 §2 k.k. oskarżył go o podanie nieprawdziwej powierzchni gruntów. Na podstawie art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że prawo pomocy ma charakter szczególny i wyjątkowy, a skorzystać z tego uprawnienia mogą jedynie osoby w rzeczywiście ciężkiej sytuacji finansowej, pozbawione majątku, stałego miesięcznego dochodu lub uzyskujące go w takiej wysokości, że nie są w stanie uiścić najmniejszych nawet należności związanych z postępowaniem sądowym (bezrobotni, emeryci, renciści, osoby samotnie wychowujące dzieci). Warunkiem przyznania prawa pomocy jest jednak wiarygodne przedstawienie sytuacji majątkowej i rodzinnej. Przenosząc powyższe na grunt oceny zasadności przedmiotowego wniosku o przyznanie prawa pomocy uznać należy, że Wnioskodawca nie usunął wątpliwości, jakie budziły już wcześniej złożone oświadczenie majątkowe. Ponownie bez wyjaśnienia (udokumentowania rzeczywistego stanu rzeczy) nadal pozostawione zostały kwestie dotyczące: - założenia, wyposażenia w majątek i zbycia udziałów w A.-Z. Sp. z o.o., - założenia i wyposażenia w majątek A. Sp. z o.o. w organizacji, - tytułów prawnych do zajmowania, sposobu zagospodarowania i kosztów utrzymania: nieruchomości wskazanej jako adres zamieszkania, nieruchomości wskazanej jako adres dla doręczeń w sprawach o sygn. akt III SA/Po 621-622/09, nieruchomości wskazanej jako adres siedziby spółki A. – Z. Sp. z o.o. oraz nieruchomości wskazanej jako siedziba A. Sp. z o.o. w organizacji, - sytuacji rodzinnej Wnioskodawcy, - wysokości egzekwowanych należności oraz wysokości kwot wyegzekwowanych lub przekazanych organom egzekucyjnym, - wysokość średniomiesięcznych kosztów prowadzenia gospodarstwa domowego, - źródła finansowania: wydatków na zaspokojenie potrzeb życiowych, oraz źródła pochodzenia majątku przekazanego tworzonym podmiotom gospodarczym. Tymczasem okoliczności znane z urzędu oraz informacje zamieszczone w serwisach internetowych instytucji państwowych wskazują, iż skarżący pełni funkcję prezesa zarządu w A.-Z. Sp. z o.o., a do maja 2012 roku był udziałowcem tej Spółki. Udziały o łącznej wartości [...] zł zbył na rzecz brata M. P. (Monitor Sądowy i Gospodarczy z dnia 15 czerwca 2012 roku, Nr 115, poz. 86257). Niemniej wcześniej, czyli przed ujawnieniem w Krajowym Rejestrze Sądowym faktu zbycia udziałów, na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w O.W. z dnia [...] sierpnia 2011 roku, sygn. akt [...], Skarżący został zobowiązany do wyjawienia majątku w trybie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu egzekucyjnym. W dniu [...] września 2011 roku Wnioskodawca został ujawniony w Rejestrze Dłużników Niewypłacalnych (Nr [...]). W dniu [...] marca 2013 roku do Wydziału III tutejszego Sądu wpłynęła skarga podmiotu A. Sp. z o.o. w organizacji (sygn. akt III SA/Po 516/13), którą reprezentuje R.P. Z kolei postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 roku w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I SA/Po 499/13, referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy A. Sp. z o.o. w organizacji. Powyższe świadczy o tym, iż skarżący składając przedmiotowy wniosek w sposób niepełny przestawia swa sytuację materialną. Skarżący ponad wszelką wątpliwość ma świadomość braków składanych oświadczeń majątkowych. Z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny już wielokrotnie, tak jak w niniejszej sprawie, oddalał zażalenia wnoszone na orzeczenia dotyczące odmowy przyznania prawa pomocy. W konsekwencji uznać należy, że Skarżący świadomie uchyla się od złożenia pełnego i rzetelnego oświadczenia majątkowego. W tym stanie rzeczy niecelowe jest kierowanie do Wnioskodawcy kolejnego wezwania z żądaniem uzupełnienia oświadczenia majątkowego. Wnioskodawca konsekwentnie odmawia przedłożenia informacji i dokumentów umożliwiających przeprowadzenie pełnej oceny jego sytuacji majątkowej i osobistej. Zaznaczyć przy tym należy, że przekazanie tych informacji i dokumentów może nastąpić przy wniesienia sprzeciwu od niniejszego orzeczenia. Z powyższych względów uznać należało, że kolejne oświadczenie majątkowe Skarżącego nie pozwala ustalić rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej oraz zdolności płatniczych strony postępowania. Ogólnikowe oraz nieudokumentowane zapewnienia o trudnej sytuacji majątkowej budzą wątpliwości, co do zgodność z rzeczywistym stanem rzeczy oraz nie pozwalają wnioskować o zdolnościach płatniczych strony postępowania. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 §1 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło