IV SA/Po 1168/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] sierpnia 2012r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia [...] października 2012 r. R. P. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] sierpnia 2012r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu w/w wniosku skarżący podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie ma żadnego majątku i nie uzyskuje żadnego dochodu. Pismem z dnia 12 lutego 2013 r. celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wezwano wnioskodawcę do udokumentowania rodzaju posiadanych źródeł przychodu oraz wysokości przychodu i kosztów jego uzyskania za 2011 i 2012 rok, przedłożenia spisu posiadanych rachunków bankowych oraz wyciągów z kont bankowych i posiadanych kart kredytowych dokumentujących operacje finansowe wykonane od dnia 01 czerwca 2012 r., określenia rozmiaru prowadzonej działalności rolniczej w latach 2011 i 2012 oraz udokumentowania wielkości przychodu ze sprzedaży wytworzonych płodów rolnych za 2011 oraz 2012 rok, określenia rozmiaru prowadzonej działalności gospodarczej w 2012 roku oraz udokumentowania wielkość przychodu i kosztów jego uzyskania, oszacowania dochodu z prowadzonego gospodarstwa rolnego ze wskazaniem rodzaju produkcji rolnej, jego skali (ilości zwierząt, powierzchni upraw w tym na nieruchomościach dzierżawionych), wskazanie czy wnioskodawca korzysta z dopłat do produkcji rolnej, określenia wysokości średniomiesięcznych kosztów prowadzenia gospodarstwa domowego, wykazania źródła finansowania wydatków na zaspokojenie potrzeb życiowych oraz źródła finansowania kosztów działalności rolniczej (gospodarczej), udokumentowania źródła pochodzenia środków przeznaczonych na kapitał zakładowy spółki [...] Sp. z o.o., udokumentowania przychodów z tytułu zajmowania stanowiska prezesa spółki A. Sp. z o.o., przedłożenia odpisu umowy dotyczącej zbycia udziałów spółki A. Sp. z o.o. (o wartości 101.000zł) na rzecz M. P. (brat), wskazania czyją stanowią własność oraz podanie tytułu prawnego do zajmowania nieruchomości położonych pod adresami: M. [...], [...] M. (adres zamieszkania według aktu notarialnego złożonego do akt sprawy o sygn. akt III SA/Po 206/12), Ż. [...], [...] N. S. (adres dla doręczeń w sprawach o sygn. akt III SA/Po 621-622/09 i adres siedliska gospodarstwa rolnego), ul. K. P. nr [...] lok. [...], [...] L. (adres siedziby spółki A. Sp. z o.o.) oraz ul. M. [...] lok. [...], [...] W. (główna siedziba i miejsce wykonywania działalności gospodarczej w okresie od 13 stycznia 2011 r. do 08 września 2011 r.), przedłożenia szczegółowego opisu nieruchomości znajdujących się pod w/w adresami (proszę określić rodzaj zabudowy tych nieruchomości oraz sposób ich zagospodarowania), udokumentowania czy przeciwko Wnioskodawcy prowadzone są postępowania egzekucyjne oraz rodzaju zastosowanych środków egzekucyjnych, a także wysokość kwot przekazanych organom egzekucyjnym wskutek zastosowanych środków egzekucyjnych od początku 2012 roku, przedłożenia zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym z podaniem marki pojazdu, pojemności silnika i szacunkowej wartości. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący pismem z dnia [...]lutego 2013r. wyjaśnił, że jest osobą bezrobotną, nie uzyskuje żadnych dochodów i jest wpisany do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. Dalej skarżący poinformował, że nie posiada żadnego samochodu, nie uzyskuje żadnego dochodu z dzierżawionych gruntów i nie ma pojęcia do kogo należą grunty i nieruchomości wymienione w piśmie z dnia [...]lutego 2013r. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 marca 2013 r. odmówiono skarżącemu przyznania wnioskowanej pomocy. Sprzeciw od powyższego postanowienia w ustawowym terminie wniósł skarżący wnosząc o jego uchylenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, iż skutkiem wniesienia sprzeciwu jest to, że postanowienie referendarza sądowego traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd. Na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej Ppsa) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 Ppsa, zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. To strona bowiem powinna we wniosku wykazać, że istnieje przesłanka pozytywna dla przyznania prawa pomocy. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony rzetelnie i powinny w nim się znaleźć wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę w tym zakresie. Ponadto wskazać należy, że prawo pomocy ma stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu wyrażonej w art. 45 Konstytucji RP i ma umożliwić realizację swoich praw na drodze sądowej stronom nieposiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. W związku z tym w procesie badania istnienia przesłanek z art. 246 § 1, § 2 Ppsa sąd powinien mieć na względzie przede wszystkim czy orzeczenie odmowne nie będzie pozostawało w sprzeczności z tą zasadą. Opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Oceniając zasadność wniosku sąd musi rozważyć z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzyganie sprawy, a z drugiej interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi. Podkreślić należy, że w przypadku gdy oświadczenia zawarte we wniosku budzą wątpliwości lub okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony oraz jej stanu rodzinnego - stosownie do art. 255 Ppsa., Strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Powołany przepis wprost upoważnia do żądania dokumentów lub oświadczeń, pozwalających na zbadanie oświadczeń strony w zakresie jej sytuacji materialnej. W tym miejscu należy wskazać, że warunkiem koniecznym przeprowadzenia oceny zdolności majątkowych osoby wnioskującej o przyznanie prawa pomocy jest przedstawienie dokładnych i wiarygodnych danych o sytuacji majątkowej i rodzinnej strony postępowania. Ogólnikowe oraz nieudokumentowane zapewnienia o trudnej sytuacji majątkowej są bezużyteczne, albowiem nie pozwalają wnioskować o zdolnościach płatniczych strony postępowania. W przedmiotowej sprawie skarżący wezwany w trybie art. 255 Ppsa nie złożył oświadczenia majątkowego na podstawie, którego można by ustalić sytuację majątkową i finansową strony postępowania. Skarżący powyższego nie uczynił również składając sprzeciw na postanowienie referendarza sądowego. Wobec powyższego podkreślić należy, że do dnia rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy nieznane pozostają źródło i wysokość osiąganych dochodów, a nawet źródło finansowania kosztów utrzymania koniecznego strony. Należy przy tym podkreślić, że do ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej niewystarczające okazało się podanie numeru wpisu do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. Ujawnienie w/w wpisu nie pozwala bowiem przyjąć, że wezwanie do uzupełnienia oświadczenia majątkowego zostało wykonane, a tym samym, że doszło do ujawnienia sytuacji majątkowej i rodzinnej Wnioskodawcy. Fakt dokonania wpisu do Rejestru Dłużników Niewypłacalny z powodu zobowiązania do wyjawienia majątku informuje bowiem co najwyżej o tym, że wierzyciele Skarżącego nie znają majątku, z którego można by skutecznie przeprowadzić egzekucję. Zdaniem sądu powyższe postępowanie, polegające na wybiórczym podawaniu informacji przez skarżącego, skutkuje brakiem możliwości wyjaśnienia istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Trudno bowiem uznać, że skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, skoro nie wyjaśnił i nie udokumentował istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego sytuację finansową. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia. ja