IV SA/Po 1178/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 18 września 2018r na posiedzeniu niejawnym sprawy prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z wniosku A. W. w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2017r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do świadczeń z opieki zdrowotnej postanawia 1. umorzyć postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 19 czerwca 2018r. po rozpoznaniu skargi A. W. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2017r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do świadczeń z opieki zdrowotnej. Skarżący po doręczeniu mu odpisu w/w wyroku wraz uzasadnieniem, w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej w dniu 27 lipca 2018r. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, w uzasadnieniu podając, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną, nie ma żadnego dochodu a jego jedyny majątek stanowi dom o pow. [...] m2 oraz nieruchomość stanowiąca las o pow. [...] ha. W uzasadnieniu wniosku Skarżący poinformował, że jest osobą schorowaną i nie uzyskuje żadnego dochodu. Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy nie ma on kredytów i pożyczek, nie uzyskuje żadnych dochodów z dzierżaw i żyje dzięki pomocy znajomych. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy pismem z dnia 7 sierpnia 2018r. (odebranym w dniu 23 sierpnia 2018r.), wezwano go podania szczegółowych danych dotyczących jego sytuacji finansowej i majątkowej w tym m.in. do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych, wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energię elektr., wodę, telefon; itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, wskazania źródła utrzymania w tym m.in. przez kogo i w jakim zakresie skarżący jest utrzymywany, tj. kto zapewnia mu żywność, odzież i.t.p. lub też kto udziela mu wsparcia finansowego i w jakiej kwocie. Wezwano również skarżącego do wyjaśnienia czy w związku ze śmiercią brata i siostry prowadzone były postępowanie spadkowe z udziałem wnioskodawcy, w przypadku zakończenia tych postępowań, przedłożyć należy kopie postanowień sądu w przedmiocie nabycia spadku. W odpowiedzi na powyższe wezwanie w dniu 23 sierpnia 2018r. (data stempla pocztowego k. 140 akt) złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, w uzasadnieniu którego podał informacje tożsame z zawartymi we wniosku z dnia 27 lipca 2018r. Wnioskodawca wskazał, że pożycza pieniądze na życie od znajomych, które musi oddać. Dalej skarżący wskazał, że korzystał ze znacznej pomocy Ordynatora Oddziału Ginekologicznego Szpitala w J., który został zwolniony z pracy. W przesłanym w załączeniu piśmie stanowiącym uzupełnienie wcześniejszego wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca oświadczył, że nie ma żadnych dokumentów z tytułu opłat za gaz i wodę z winy opieki społecznej, która nie płaciła za te media. Gdyby płaciła to by miał kopie. Odnosząc się do kwestii spadku po zmarłym bracie siostrze wnioskodawca oświadczył, że nie dostał żadnego spadku. Zdaniem wnioskodawcy kwestia spadku nie ma żadnego znaczenia dla przyznania i zwolnienia od kosztów. Dalej wnioskodawca podtrzymał, iż utrzymuje się z pomocy znajomych, którzy tracą pracę po ujawnieniu faktu udzielania mu pomocy. Mając powyższe na uwadze zacząć należy od tego, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2018r., poz. 1302 – dalej P.p.s.a.) obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach m.in. z zakresu pomocy i opieki społecznej. Uwzględniając fakt, iż przedmiotowa skarga dotyczy decyzji w przedmiocie odmowy prawa do świadczeń z opieki zdrowotnej, stwierdzić należy, że skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. zwolnienia z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych uznać należy zatem za bezprzedmiotowy, co oznacza, iż wydanie orzeczenia w tym zakresie jest zbędne. Na podstawie art. 249 a P.p.s.a. orzeczono więc jak pkt 1 sentencji postanowienia. Przechodząc do oceny zasadności przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata stwierdzić należy, że w niniejszym postępowaniu łącznemu rozpoznaniu podlegają złożone na urzędowym formularzu wnioski o przyznanie prawa z dnia 27 lipca 2018r. i 21 sierpnia 2018r. (nadany w dniu 23 sierpnia 2018r.). Dalej wskazać należy, że w niniejszym postępowaniu A. W. już występował z żądaniem przyznania prawa pomocy, jednak pomimo stosownego wezwania nie przedstawił dokumentów pozwalających na wszechstronną ocenę jego sytuacji finansowej co było bezpośrednim powodem wydania negatywnego dla strony rozstrzygnięcia w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu (vide postanowienie referendarza sądowego z dnia 27 lutego 2018r. utrzymane w mocy postanowieniem tut. Sądu z dnia 10 kwietnia 2018r.). W ocenie orzekającego w sprawie referendarza wnioskodawca składając obecnie rozpatrywane wnioski o przyznanie prawa pomocy, pomimo kolejnego wezwania nadal nie przedstawił dokumentów i informacji pozwalających na ustalenie jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej. Za wystarczające nie może być bowiem uznane przedłożenie ogólnych wyjaśnień zawartych w samych formularzach jak i piśmie stanowiącym uzupełnienie wniosku z dnia 27 lipca 2018. Z danych zawartych w tym piśmie jak i w samych formularzach nie wynikają bowiem podstawowe dane w tym m.in. ile wynoszą koszty utrzymania oraz skąd wnioskodawca czerpie środki na utrzymanie siebie i posiadanego majątku. Zdaniem orzekającego w sprawie referendarza taka postawa Skarżącego dowodzi dalszego i świadomego uchylania się od złożenia pełnego i rzetelnego oświadczenia majątkowego. Należy w tym miejscu podkreślić, że samo przekonanie strony o tym, że przysługuje jej prawo pomocy, bez próby bliższego wyjaśnienia stanu faktycznego, i to nawet na wystosowane do niej wezwanie, nie uzasadnienia uwzględniania jej żądania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2010 r. sygn. akt I OZ 115/10 dostępne: LEX nr 591337). Jak wskazano, podstawą pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o prawo pomocy może być wyłącznie rzeczywisty stan rodzinny, majątkowy i dochodowy strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. W przedmiotowej sprawie trudno jednak uznać, że wnioskodawca dochował szczególnej staranności w udokumentowaniu swej sytuacji finansowej, której ustalenie było konieczne, gdyż z informacji zawartych we wniosku wynika, że skarżący dysponuje majątkiem, który nie jest w żaden sposób obciążony. Przy braku jakichkolwiek informacji o źródle bieżącego utrzymania trudno bowiem ustalić jakie są faktyczne dochody skarżącego. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że porównanie poprzedniego oświadczenia majątkowego z aktualnie rozpoznawanymi wnioskami, ujawnia brak podstaw faktycznych dla przyjęcia stanowiska, że przyczyną wystąpienia przez A. W. z kolejnym żądaniem przyznania prawa pomocy jest pogorszenie się jego sytuacji majątkowej. Skarżący pomimo stosowanego wezwania nie przedstawił bowiem żadnych dokumentów, które pozwalałyby na weryfikację oświadczeń dotyczących jego sytuacji majątkowej. Strona, której jak to miało miejsce w niniejszej sprawie wyłożone zostały już zasady postępowania w przedmiocie prawa pomocy winna w wiarygodny sposób wykazać to, że jej sytuacja finansowa nie pozwala na opłacenie swego dalszego udziału w sprawie. Tego w ocenie orzekającego w sprawie referendarza wnioskodawca nie uczynił. Uwzględniając zatem ugruntowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowisko, że postanowienie o przyznaniu prawa pomocy nie może być wydane na skutek ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy, który został oparty na tych samych podstawach, co wydane już prawomocne postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy, w okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić brak jest podstaw faktycznych do przyjęcia stanowiska, ze spełnione zostały warunki do przełamania mocy wiążącej postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy z dnia 27 lutego 2018r. Z tych względów, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.