IV SA/Po 118/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Sędziowie WSA Donata Starosta (spr.) WSA Tomasz Grossmann Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi E.P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. przyznaje adwokatowi T.R. od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) wynagrodzenie w kwocie 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) podwyższone o kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych i 20/100) stanowiącą podatek od towarów i usług – łącznie 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i 20/100) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] Prezydent Miasta P. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. Z 2006 r. Nr 139 poz. 993 zwanej dalej jako "ustawa") orzekł o wymeldowaniu E.P. ( zwanego dalej jako "skarżący") z pobytu stałego z lokalu nr [...] na os. [...] w P. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że wszczął postępowanie na wniosek B.P., która podała, iż skarżący nie zamieszkuje pod wskazanym adresem, wyprowadził się w 2001 r., lokal opuścił z własnej woli i nie pozostawił w nim rzeczy osobistych i innych przedmiotów stanowiących jego własność. Organ wskazał, że skarżący jest zameldowany w przedmiotowym lokalu, jednak opuścił go nie dopełniając obowiązku wynikającego z art. 15 ust. 1 ustawy. Organ wyjaśnił również, że korespondencja kierowana do skarżącego na adres w Ś., została zwrócona z adnotacją "zwrot -nie podjęto w terminie", jednak organ uznał ją za doręczoną w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2013 r. poz. 267 zwanej dalej jako "k.p.a."). Organ przytoczył zeznania skarżącego, iż w przedmiotowym lokalu przebywa w ciągu miesiąca przez jeden tydzień, a przez trzy tygodnie pozostaje u rodziny. Uczestniczy w kosztach utrzymania mieszkania. Od [...] września 2014 r. w lokalu przebywa codziennie. B.P. zeznała natomiast, że skarżący nie przebywa w sposób stały w przedmiotowym lokalu od 12 lat. W dniu [...] listopada 2014 r. w lokalu odbyły się oględziny, jednak jak wskazał organ I instancji, brak w nim było rzeczy osobistych skarżącego. W ocenie organu I instancji materiał dowodowy zebrany w sprawie wskazuje, że wystąpiły przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy. Opuszczenie miejsca pobytu stałego musi oznaczać wyzbycie się posiadania lokalu jako miejsca stanowiącego dotychczasowe centrum życiowe. Bezsprzecznym jest, że skarżący nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Zdaniem organu oględziny wykazały jednoznacznie, że lokal ten nie stanowi miejsca stałego pobytu skarżącego. Opuszczenie lokalu miało charakter trwały i nastąpiło na skutek woli skarżącego. Odnosząc się do stanowiska skarżącego, iż opuścił on lokal w dniu [...] października 2014 r. na żądanie żony, aby nie wszczynać awantury organ stwierdził, że sytuacja ta świadczy o dobrowolnym i samodzielnym opuszczeniu lokalu. W ocenie organu nie sposób przyjąć, że lokal ten stanowi miejsce stałego pobytu skarżącego . Nie zamieszkuje on w tym lokalu ani też nie realizuje w tym lokalu podstawowych funkcji życiowych. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł E.P. wyjaśniając, że jest współwłaścicielem przedmiotowego lokalu. W 2003 r. amputowano mu nogę, a od 2004 r. wyjeżdżał na rehabilitację do miejscowości Ś., gdzie zamieszkuje jego siostra. Pobyty w Ś. trwały od tygodni do miesiąca, po czym wracał do miejsca zamieszkania. Żona uniemożliwiła mu wejście do lokalu gdy w sierpniu wrócił z leczenia. Po powrocie ze szpitala w dniu [...] listopada 2014 r. nie posiadał kluczy do mieszkania. W lutym i marcu 2015 r. ma wyznaczone terminy badań lekarskich i bez dostępu do przedmiotowego lokalu nie ma możliwości dotarcia na badania. Aktualnie nie ma możliwości wejścia do mieszkania, bowiem ani żona, ani córka nie chcą udostępnić mu kluczy do mieszkania. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] na podstawie art. 138 par 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wojewoda podzielił stanowisko organu I instancji w zakresie spełnienia przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy. Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że skarżący opuścił przedmiotowy lokal. Wojewoda przytoczył złożone w trakcie postępowania zeznania skarżącego, B.P., H.P. oraz S.P. Wojewoda stwierdził, że również ustalenia poczynione w trakcie wizji lokalnej wskazują, że przedmiotowy lokal przestał być dla odwołującego miejscem pobytu stałego, w którym koncentrowały się jego sprawy rodzinne, osobiste i majątkowe. Opuszczenie lokalu miało charakter trwały i dobrowolny. Wojewoda wyjaśnił, że o opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten jest związany z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, a wszystkie funkcje życiowe skarżący realizuje w Ś. Przeprowadzone postępowanie wykazało, że lokal w P. nie jest obecnie centrum życia skarżącego. Skargę na opisaną powyżej decyzję Wojewody złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu E.P. Wyjaśnił, że jest właścicielem przedmiotowego lokalu i od połowy czerwca żona wraz z córką uniemożliwiają mu dostęp do tego lokalu. Od 2004 r. wyjeżdża do Ś. w celach zdrowotnych . W związku ze stanem zdrowia potrzebuje opieki drugiej osoby, tej nie zapewnia mu siostra. Co najmniej dwa razy w miesiącu wraca ze Ś. do mieszkania w P. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r. poz. 270 - zwanej dalej jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), kontrola dokonywana przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Ewentualne stwierdzenie uchybień w działaniu administracji publicznej obliguje sąd od uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności, bądź też stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa (art. 145 ust. 1 p.p.s.a.). Sąd administracyjny, kontrolując działalność administracji publicznej, pozostaje zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. związany granicami sprawy, a nie granicami skargi. Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] grudnia 2014 r. o wymeldowaniu E.P. z pobytu stałego z lokalu nr [...] na os. [...] w P. Przepis art. 15 ust. 1 ustawy wprowadza ogólny obowiązek w stosunku do osób, które upuszczają miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, do wymeldowania się w organie gminnym właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce pobytu. W przypadku niedopełnienia tego obowiązku, zgodnie z treścią będącego materialnorpawną podstawą zaskarżonej decyzji art 15 ust. 2 ustawy organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innej osoby dysponującej tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z opuszczeniem stałego miejsca pobytu mamy do czynienia, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 października 2014 r. sygn. akt IV SA/Po 497/14 dostępny na http://cbois.nsa.gov.pl). Co istotne opuszczenie lokalu musi mieć charakter trwały i dowolny. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że dobrowolność opuszczenia miejsca pobytu stałego musi wynikać z własnej woli zainteresowanej osoby, a nie z powodu presji czy bezprawnego działania innych osób. Innymi słowy o dobrowolności decyduje samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, nie zaś rezygnacja wywołana przymusem fizycznym czy psychicznym osoby trzeciej (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 468/12 dostępny na http://cbois.nsa.gov.pl). O tym natomiast, czy opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego ma charakter trwały świadczy nie tylko fizyczne i długotrwałe nieprzebywanie osoby pod wskazanym adresem, ale zamiar zainteresowanej osoby założenia w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych, który jest połączony z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem i brakiem woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 26 czerwca 2014 r. sygn. akt III SA/Gd 365/14 dostępny na http://cbois.nsa.gov.pl) W niniejszej sprawie we wrześniu 2014 roku powrócił do lokalu ,który stanowi jego własność. Przenosząc powyższe rozważania natury prawnej na grunt niniejszej sprawy, wskazać przyjdzie, że organ nie wykazał, ażeby opuszczenie przez skarżącego lokalu przy ul. [...] w P. miało charakter trwały i dowolny. Wprost przeciwnie organ w uzasadnieniu decyzji przywołując zeznania złożone przez skarżącego wskazał, że skarżący nie opuścił i nie zamierza opuścić przedmiotowego lokalu, ale nie przebywa w nim m.in. dlatego, że żona wymieniła zamki w drzwiach i on aktualnie nie posiada do nich kluczy. Wprawdzie organ dokonał prawidłowej wykładni przepisu art. 15 ust. 2 ustawy wskazując m.in., że o opuszczeniu miejsca stałego można mówić wtedy gdy dana osoba nie przebywa w danym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu, to jednak w sposób wadliwy zastosował ten przepis w stanie faktycznym niniejszej sprawy. Z zeznań złożonych przez skarżącego, jak również z treści złożonego przez niego odwołania wynika, bowiem iż wcale nie miał ona zamiaru opuszczenia przedmiotowego lokalu, a opuścił go tylko, żeby nie prowokować awantury. Ponadto wyjaśnił, ze nie przebywa w przedmiotowym lokalu bowiem nie posiada do niego nowych kluczy. W ocenie Sądu twierdzenia organu dotyczące spełnienia się w niniejszej sprawie przesłanek z art 15 ust. 2 ustawy są gołosłowne i nie zostały poparte należycie zebranym materiałem dowodowym. Organ ograniczył się bowiem do przeprowadzenia oględzin lokalu i przesłuchania stron postępowania, z których każda posiadała faktyczny interes w konkretnym rozstrzygnięciu sprawy. Organ całkowicie zaniechał dokonania ustaleń dotyczących pobytu skarżącego w mieszkaniu siostry w Ś. W przypadku rozbieżności w zeznaniach skarżącego oraz jego żony i córki rolą organu było dokonanie dodatkowych ustaleń na okoliczność opuszczenia przez skarżącego przedmiotowego lokalu. Organ powinien przede wszystkim przesłuchać sąsiadów stron postępowania jak również sąsiadów siostry skarżącego celem ustalenia charakteru w jakim skarżący przebywał w lokalu w Ś. Reasumując, Sąd stwierdził, że postępowanie w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Materiał dowodowy zebrany przez organ I instancji nie pozwalał na przesądzenie, iż w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy. Ponownie prowadząc postępowanie organ odwoławczy uzupełni materiał dowodowy o zeznania dodatkowych światków oraz jeszcze raz przeanalizuje zebrany już materiał dowodowy. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.p.s.a. orzekł w pkt 1 wyroku o uchyleniu decyzji organu odwoławczego, natomiast w pkt 2 na podstawie art. 152 p.p.s.a. o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 Nr 461) MZ