IV SA/Po 1186/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Anna Jarosz WSA Maciej Busz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] października 2012 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oddala skargę W dniu [...] września 2012r. M. W. (zwana dalej skarżącą) wniosła o ustalenie zasiłku rodzinnego na swoje dzieci: J., W., P., M., J., A. i M. W.. Jednocześnie wniosła o odliczenie z dochodów uzyskanych w 2011r. dochodów ze zbycia papierów wartościowych. Burmistrz Miasta i Gminy Ż. decyzją z dnia [...] października 2012r. nr [...] na podstawie art.104 kpa oraz art.3 pkt 2, 2a, 10, 11, art.4 ust.2, art.5, art.6 ust.1, art.8, art.12a, art.13, art.14, art.15 ust.1 pkt 2, art.18. art.20, art.23, art.24, art.32 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych – nazywanej dalej u.ś.r. - (j.t. Dz.U z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) odmówił przyznania na dzieci J., W., P., M., J., A. i M. W. zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej, kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, rozpoczęcia roku szkolnego, podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania na okres zasiłkowy od 01 listopada 2012r. do 31 października 2013r. Decyzję tą uzasadniono tym, że nie zostało spełnione kryterium dochodowe ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wskazano, że przy ustalaniu uprawnienia do zasiłku rodzinnego brany jest pod uwagę dochód członków rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy oraz zmiany sytuacji dochodowej stanowiącej utratę i uzyskanie dochodu w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 5 ust.1 i 2 u.ś.r. zasiłek rodzinny przysługuje wówczas, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 539 lub 632 zł. W myśl art.5 ust.3 u.ś.r. w przypadku, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek nie przysługuje. Burmistrz podkreślił, że mąż skarżącej W. W. w roku 2011 uzyskał dochód z tytułu zatrudnienia w kwocie [...] zł, a z tytułu zbycia papierów wartościowych w kwocie [...] zł. Skarżąca w roku 2011 z tytułu zatrudnienia uzyskała dochód [...] zł oraz z gospodarstwa rolnego [...] zł. Rodzina skarżącej w roku 2011 uzyskała dochód miesięczny [...] zł, a więc [...] zł miesięcznie na osobę i przekroczyła kryterium dochodowe określone w art. 5 ust.2 ustawy o świadczeniach rodzinnych a uprawniające do uzyskania zasiłku rodzinnego. Kwota przekroczenia wyniosła 388,29 zł a więc więcej, niż kwota najniższego zasiłku rodzinnego (tj.77 zł na osobę). Dlatego rodzina skarżącej nie uzyskała uprawnień do zasiłku na okres 2012/2013. Skarżąca w odwołaniu od w/w decyzji podniosła, że dochód ze sprzedaży akcji męża miał charakter jednorazowy i przeznaczono go w całości na rozbudowę domu. Skarżąca wraz z mężem zmuszeni byli wziąć kredyt, aby zapłacić należny podatek od sprzedaży akcji. Ich syn M. (k.27 akt administracyjnych) jest niepełnosprawny. Wskazała, że jej rodzina jest w trudnej sytuacji. Wraz z mężem musiała zaciągnąć pożyczki. Nie czuje wsparcia ze strony państwa. Podała również, że jest w ciąży. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K.(zwanej dalej SKO lub Kolegium) decyzją z [...] października 2012r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji powołano się na art. 5 ust.1 u.ś.r. oraz na fakt przekroczenia przez rodzinę skarżącej kryterium dochodowego wynikającego z art. 5 ust.1 i ust.3 u.ś.r. W tej sytuacji w ocenie Kolegium odmowa przyznania zasiłku rodzinnego była zgodna z ustawą o świadczeniach rodzinnych. Jedynie pobocznie wskazano, że organ I instancji błędnie podał wielkość kryteriów dochodowych ([...] zł, [...] zł i [...]zł) oraz wysokość najniższego zasiłku rodzinnego. Kolegium wskazało, że wartości wskazane przez organ I instancji obowiązywać będą od dnia 01 listopada 2012r., a zgodnie z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2012r., Nr 959) do dnia 31 października 2012r. świadczenia rodzinne obowiązywały w wysokości ustalonej na podstawie dotychczasowych przepisów. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję SKO z [...] października 2012r. nr [...] wniosła M. W.. Zarzuciła, że SKO nie ustosunkowało się do jej odwołania. Podniosła, że w dniu [...] listopada 2012r. urodziła bliźnięta i teraz jej rodzina jest 11 - osobowa, a nie jak dotychczas 9 – osobowa. Podkreśliła, że jej syn M. jest niepełnosprawny. Zdaniem skarżącej w przypadku jej rodziny nie przekroczono kryterium dochodowego z racji sprzedaży akcji pracowniczych, gdyż był to dochód jednorazowy zainwestowany w rozbudowę domu. Skarżąca podała, że nie zdawała sobie sprawy, iż dochód ze sprzedaży akcji wlicza się do ogólnego dochodu. Gdyby o tym wiedziała sprzedaż akcji została by rozłożona w czasie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie przytaczając dotychczasową argumentację. Podkreślono, że dochód w rodzinie skarżącej w roku 2011 wyniósł [...] zł w przeliczeniu na jedną osobę i tym samym przekroczone zostało kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania zasiłku rodzinnego o kwotę wyższą od kwoty odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu, tj. [...] zł na osobę w rodzinie. Wskazano, iż w myśl art.5 ust.1 u.ś.r. zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się przekracza 504 zł, a w myśl art. 5 ust.3 u.ś.r. jeżeli przekracza kwotę 572 zł na osobę. Dochód osiągnięty przez rodzinę skarżącej w 2011r. był wyższy od w/w wartości. Na rozprawie w dniu 24 stycznia 2012r. skarżąca podtrzymała stanowisko zawarte w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozumie trudność sytuacji życiowej i finansowej rodziny skarżącej, tym niemniej – jak już wspomniano - zadaniem sądu administracyjnego jest jedynie kontrola prawidłowości decyzji wydawanych przez organy administracji pod kątem ich zgodności z obowiązującymi przepisami prawa. Sąd administracyjny nie jest sądem meriti. To jest nie ma kompetencji do przyznawania bądź odbierania świadczeń. Przy czym zgodnie z art. 133 § 1 Ppsa Sąd orzeka na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Innymi słowy Sąd administracyjny oceniając prawidłowość bądź nieprawidłowość zaskarżonej decyzji nie może uwzględniać faktów oraz przepisów prawa powstałych po dacie wydania zaskarżonej decyzji. Ponieważ SKO zaskarżoną decyzję wydało w dniu [...] października 2012r., Sąd nie mógł uwzględnić faktu urodzenia przez skarżącą w dniu [...] listopada 2012r. bliźniąt, gdyż organy administracji wydały zaskarżoną (jak również poprzedzającą ją decyzję organu I instancji) w chwili, gdy skarżąca miała 9, a nie 11 dzieci, a jak wspomniano Sąd ocenia prawidłowość decyzji w oparciu o stan faktyczny istniejący w dacie jej wydania. Sąd niniejszym składzie podziela pogląd, że organ administracji publicznej nie może według swojego uznania przyznać świadczenia rodzinnego kierując się wyłącznie zasadami współżycia społecznego, czy też zasadami słuszności w sytuacji zaistnienia nawet bardzo ciężkich okoliczności życiowych dotyczących rodziny wnioskodawcy. Żadne inne niż określone w ustawie kryteria nie mogą decydować o przyznaniu świadczenia rodzinnego. (vide wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 24 czerwca 2009 r. o sygn.II SA/Rz 76/09, publ. LEX nr 563805). Sąd aprobuje również w pełni pogląd, że o prawie do zasiłku rodzinnego, zgodnie z art. 5 ust. 1 u.ś.r., decyduje tzw. kryterium dochodowe, a więc zasiłek rodzinny będzie przysługiwał tylko tym rodzinom, w przypadku których pomoc państwa w ponoszeniu kosztów utrzymania dziecka jest niezbędna ze względu na niskie dochody. (vide wyrok WSA w Poznaniu z dnia 4 lutego 2009 r., o sygn. IV SA/Po 527/08, publ. LEX nr 546018). W ocenie Sądu decyzje w sprawie przyznania świadczeń rodzinnych nie opierają się więc na uznaniu administracyjnym. Mają one charakter decyzji związanych co oznacza z jednej strony, że organ administracji publicznej jest zobligowany do przyznania świadczeń rodzinnych wyłącznie wtedy gdy wnioskodawca spełnia wskazane w przepisach prawa ustawowe przesłanki przyznania konkretnego świadczenia, a z drugiej strony, iż organ administracji publicznej nie może według swojego uznania przyznać świadczenia rodzinnego kierując się zasadami współżycia społecznego, czy słuszności w sytuacji nawet bardzo ciężkich okoliczności życiowych dotyczących rodziny wnioskodawcy. Żadne inne niż określone w ustawie kryteria nie mogą decydować o przyznaniu świadczenia rodzinnego. Ustawodawca określając zasady przyznawania prawa do zasiłku rodzinnego jednoznacznie przyjął, że jedynym kryterium przyznawania zasiłku rodzinnego jest kryterium dochodowe. Tak więc organ administracji oceniając, czy w danym przypadku istnieją przesłanki do przyznania zasiłku rodzinnego ustala jedynie, czy przekroczony został określony przez ustawodawcę poziom dochodu w rodzinie, czy też go nie przekroczono.(kryterium dochodowe) W razie przekroczenie kryterium dochodowego organ administracji jest zobligowany do odmówienia przyznania zasiłku rodzinnego. Jeżeli zaś w danej rodzinie dochód na osobę jest niższy od wskazanego przez ustawodawcę, to organ administracji ma obowiązek przyznania zasiłku rodzinnego. Organ administracji publicznej rozpoznając wniosek w tym zakresie nie może kierować się innymi przesłankami niż dochód w danej rodzinie w określonym okresie czasu. W szczególności nie może opierać swej decyzji na tym na co dana rodzina przeznaczyła uzyskiwane przez siebie dochody. Powyższe wynika z uregulowań prawnych zawartych w przywołanej już wcześniej ustawie o świadczeniach rodzinnych. Według definicji rodziny zawartej w art. 3 pkt 16 u.ś.r. pojęcie rodziny oznacza odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością rodzinie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Zgodnie z art. 6 ust. 1 u.ś.r. zasiłek rodzinny przysługuje osobom uprawnionym, do ukończenia przez dziecko 18 roku życia lub nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia, albo 24 roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r. stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, zapłacone składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz zapłacone składki na ubezpieczenie zdrowotne. Z kolei art. 3 pkt 2 u.ś.r. stanowi, że dochód rodziny, to suma dochodów członków rodziny. Według art.3 pkt 2 a u.ś.r. ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie rodziny, oznacza to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Natomiast okres zasiłkowy to okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych (art. 3 pkt 10 u.ś.r.). W myśl art.4 ust 1. u.ś.r. zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Według ust. 2 powołanego przepisu prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje m.in. rodzicom. Według art. 5 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 u.ś.r., jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. (od 01.11.2012r. jest to kwota 539 zł) Artykuł 5 ust.2 u.ś.r. stanowi, że w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583 zł. W przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu (w dacie decyzji 68 zł) przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. (art. 5 ust.3 u.ś.r.) Zgodnie z art.5 ust. 4a u.ś.r. w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny, osoby uczącej się lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Natomiast w myśl art. 5 ust.9 u.ś.r. w przypadku, gdy rodzina lub osoba ucząca się uzyskuje dochody z gospodarstwa rolnego oraz dochody pozarolnicze, dochody te sumuje się. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że w ocenie Sądu dochód uzyskany przez W. W. w 2011r. z tytułu zbycia papierów wartościowych stanowił dochód objęty dyspozycją art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r. Jak wynika bowiem z zeznania podatkowego złożonego przez W. W. (k.4 akt administracyjnych) dochód uzyskany przez niego w 2011r. z tytułu sprzedaży papierów wartościowych został opodatkowany na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Niespornym było, że miesięczny dochód na członka rodziny skarżącej w roku 2011 wynosił kwotę [...] zł miesięcznie na osobę, a kryterium dochodowe na członka rodziny wynosiło w tamtym okresie czasu kwotę 504 zł. Arytmetyczne porównanie obydwu w/w wartości wskazuje jednoznacznie, że w tym przypadku kryterium dochodowe zostało przekroczone. Tak samo zostało ono przekroczone w przypadku syna skarżącej M. legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w którego przypadku kryterium dochodowe wynosiło kwotę 583 zł miesięcznie. W przypadku rodziny skarżącej skala przekroczenia kryterium dochodowego była tak duża, że przekraczała ona kwotę odpowiadającą najniższemu zasiłkowi rodzinnemu (w owym czasie 68 zł). Nie mógł więc znaleźć zastosowania w niniejszym przypadku art. 5 ust.3 u.ś.r. Z akt sprawy nie wynika również, by w przypadku rodziny skarżącej doszło do utraty dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 23 u.ś.r. Dlatego też w świetle powyższego w tym przypadku organy wydały prawidłowe decyzje, gdyż nie mogły brać pod uwagę jednorazowości dochodu uzyskanego ze sprzedaży akcji, jak również trudnej sytuacji rodzinnej i życiowej rodziny skarżącej. Fakt jednorazowości sprzedaży akcji przez W. W. był bez znaczenia w omawianym przypadku. Istotna była jedynie wysokość dochodu uzyskanego przez rodzinę skarżącej w 2011r. Jedynym kryterium przyznania zasiłku rodzinnego było kryterium dochodowe, a nie budziło wątpliwości, że wskutek sprzedaży akcji przez męża skarżącej zostało ono w znacznym stopniu przekroczone. Jak już wspomniano podniesione w skardze zarzuty o charakterze zasad współżycia społecznego czy zasad słuszności nie mogły zostać przez Sąd w niniejszej sprawie uwzględnione. Sąd dokonując kontroli zaskarżonych aktów administracyjnych kierował się bowiem wyłącznie kryterium ich zgodności z prawem. W ocenie Sądu organ wydając zaskarżoną decyzję nie dopuścił się naruszenia prawa, które miałoby wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 Ppsa skargę oddalił. ja