IV SA/Po 1187/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy T.P. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Skarżący podał, że ma 67 lat i utrzymuje się samodzielnie. Jedynym jego źródłem dochodu jest emerytura wynosząca [...] zł. brutto. Koszty utrzymania koniecznego Wnioskodawca przedstawił również swoje wydatki miesięczne w tym zakup opału i utrzymanie nie swojego mieszkania (ok. [...] zł.), zakup leków i dojazdy do przychodni, szpitala i apteki (ok. [...] zł.), energia elektryczna (ok. [...] zł.), opłata za wywóz nieczystości płynnych i śmieci (ok. [...] zł.), opłata za wodę i zakup gazu butlowego (ok. [...] zł.), zakup odzieży (ok. [...] zł.). Skarżący zaznaczył, że systematycznie korzysta z pomocy rodziny i spłaca zadłużenie z okresu, gdy miał potracenia z emerytury. Wnioskodawca poinformował, że posiada nieruchomość – działka gruntu o pow. [...] mkw (współwłasność). Opisując swą sytuację materialną wnioskodawca poinformował, że mieszka w użyczonym mieszkaniu, jest w separacji z żoną i nie składa zeznań podatkowych (rozlicza go KRUS). Celem doprecyzowania sytuacji materialnej wnioskodawcy pismem z dnia 15 stycznia 2013r. wezwano go do uzupełnienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych, nadesłanie kopii złożonych zeznań podatkowych podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2011 i 2012, wykazanie za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energię elektr., wodę, telefon; ubezpieczenia itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, udokumentowanie źródła pochodzenia środków finansowych stanowiących różnicę pomiędzy wysokością kosztów utrzymania, a deklarowaną wysokością dochodu, oraz określenie tytułu prawnego do nieruchomości wskazanej jako adres zamieszkania – w przypadku wynajmowania lokalu należy przedłożyć stosowną umowę. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia oświadczenia majątkowego, Skarżący oświadczył, że nie składa zeznań podatkowych (rozlicza go KRUS) oraz nie posiada rachunków bankowych. Wnioskodawca nie udokumentował źródła pochodzenia środków finansowych stanowiących różnicę pomiędzy wysokością kosztów utrzymania, a wysokością dochodu (za treścią wniosku powtórzył jedynie, że tę różnicę pokrywa z pomocy dzieci, z którymi nie utrzymuje jednak kontaktu pomimo ich zameldowania pod wspólnym adresem). Wnioskodawca wyjaśnił, ze nie jest w stanie udokumentować czyją własność stanowi mieszkanie, w którym mieszka. Tym niemniej skarżący wyjaśnił, iż mieszkanie wskazane jako adres zamieszkania zajmuje na zasadzie dożywocia. Do pisma skarżący załączy dowód wydania 3 ton opału z dnia 28.11.2013r., fakturę zakupu drewna na kwotę [...] zł. oraz fakturę zakupu leków. Na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.– dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawaną osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin. Ponadto należy podkreślić, iż warunkiem uzyskania prawa pomocy jest wiarygodne wykazanie takiej sytuacji majątkowej, która w świetle obowiązujących przepisów uzasadnia przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że oświadczenie majątkowe budzi wątpliwości, gdyż Wnioskodawca nie przedstawia sytuacji majątkowej i rodzinnej w sposób pełny i rzetelny. Wskazać należy, ze z oświadczeń skarżącego wynika, iż nie prowadzi on wspólnego gospodarstwa domowego z córkami i żoną mieszkającymi pod jednym dachem. Powyższe pozostaje w sprzeczności z oświadczeniami składanymi przez samego skarżącego, z których wynika, że korzysta on ze stałej pomocy finansowej dzieci zameldowanymi pod wspólnym adresem, z którymi jednak jak sam twierdzi nie postaje w stałych kontaktach. Również podnoszona okoliczność separacji z żoną nie stanowi samodzielnej przesłanki do przyznania prawa pomocy. Zauważyć bowiem, że pomimo tego, iż małżonkowie pozostają w rozdzielności majątkowej małżeńskiej lub w separacji faktycznej, nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, to jednak w świetle przepisu art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012r., poz. 788 ze zm.) małżonkowie są obowiązani m.in. do wzajemnej pomocy. Skoro małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy, przez którą należy rozumieć nie tylko świadczenia osobiste, ale i pieniężne, żona ma obowiązek udzielenia pomocy mężowi w zakresie prowadzenia przez niego procesów sądowych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 1967r., sygn. akt I CZ 37/67, Lex nr 6155). Natomiast fakt, że pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa, lub że pozostają w separacji faktycznej nie stanowi okoliczności, w której to żona skarżącego nie może pomóc swojemu mężowi w uiszczeniu kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011r. sygn. akt I FZ 395/11 publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stąd wysokość osiąganych przez nią dochodów, jej sytuacja majątkowa i finansowa wpływa na ocenę możliwości płatniczych wnioskodawcy. Dopiero bowiem zestawienie i analiza faktycznie uzyskiwanych przez małżonków dochodów i ponoszonych przez nich wydatków, czy to oddzielnie czy łącznie, pozwala na pełną i rzetelną ocenę w zakresie spełnienia ustawowej przesłanki przyznania prawa pomocy. W tym miejscu wskazać należy, że skarżący pomimo stosownego wezwania nie udokumentował również głównego źródła finansowania kosztów utrzymania koniecznego (pomoc rodziny) i nie wykazał, że sfinansowanie kosztów niniejszego postępowania z tego samego źródła jest niemożliwe. Tymczasem deklarowane wydatki znacznie przewyższają deklarowane dochody brutto. W konsekwencji uznać należało, że Skarżący nie wykazał braku możliwości poniesienia kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 §1 pkt 2, art. 255 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.