IV SA/Po 1214/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk - Marciniak Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska - Cybulska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi Ł. Ś. na decyzję Wojewody z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody na rzecz Ł. Ś. kwotę [...]zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wojewoda decyzją z dnia 10 października 2018 r. nr [...] uchylił decyzję Burmistrza [...] z dnia 03 sierpnia 2018 r. nr [...] o odmowie wymeldowania Ł. Ś. (dalej jako: Skarżący) i orzekł o wymeldowaniu Ł. Ś. z pobytu stałego w Jezierzycach [...]. Powyższe decyzje wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: W dniu 13 kwietnia 2018 r. w Urzędzie Miasta Śmigla stawił się Ł. Ś., który oświadczył, że chciałby wskazać adres pod który winna być kierowana adresowana do niego korespondencja, w przypadku wszczęcia postępowania o wymeldowanie go z adresu w Jezierzycach [...]. Skarżący oświadczył, że pracuje w Anglii i tam spędza od 2 do 4 miesięcy, a następnie wraca do domu w Jezierzycach [...]. Skarżący wskazał też, że przyjeżdża na jeden do dwóch tygodni i znowu wyjeżdża. Wskazano, że w domu w Jezierzycach, Skarżący ma swój pokój oraz rzeczy (k.2 akt adm.). Na wniosek A. K. (siostry Skarżącego) i współwłaścicielki nieruchomości położonej w Jezierzycach [...], złożony w dniu 24 kwietnia 2018 r. zostało wszczęte postępowanie w sprawie wymeldowania Ł. Ś. z adresu w Jezierzycach [...]. Wnioskodawczyni poinformowała, że jej brat przebywa w Slough we [...], gdzie pracuje. Do lokalu w Jezierzycach nie posiada kluczy i nie posiada w nim rzeczy osobistych. Do domu powraca, ale odwiedza go raz w roku (k. 1 akt adm.). Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, Burmistrz [...] decyzją z dnia 03 sierpnia 2018 r. orzekł o odmowie wymeldowania Ł. Ś. z pobytu stałego w Jezierzycach [...], stwierdzając, że Skarżący nie opuścił trwale lokalu, a jego nieobecność w miejscu pobytu związana jest wyłącznie z wyjazdem do [...], w związku z podjętą pracą zarobkową (k. 27 akt adm.). W przewidzianym prawem terminie odwołanie od tej decyzji złożyli współwłaściciele nieruchomości położonej w Jezierzycach [...]: A. K. i B. K. wskazując, że całkowicie w sprawie pominięto intencje Ł. Ś. związane z jego zamiarem stałego opuszczenia domu w Jezierzycach [...] z uwagi na założenie centrum życiowego w innym miejscu (k.5 akt adm.). Wojewoda decyzją z dnia 10 października 2018 r. nr [...] uchylił decyzję Burmistrza [...] z dnia 03 sierpnia 2018 r. nr [...] o odmowie wymeldowania Ł. Ś. (dalej jako: Skarżący) i orzekł o wymeldowaniu Ł. Ś. z pobytu stałego w Jezierzycach [...] (k. 9 akt adm.). Uzasadniając swoje stanowisko Wojewoda wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego bezspornie wynika, że nieobecność Ł. Ś. w przedmiotowym lokalu spowodowana jest wyjazdem do pracy za granicę. Wskazano, że bezsporne jest, że Skarżący nie przebywa w przedmiotowym mieszkaniu w sposób stały, co potwierdziły zeznania świadków i informacje stron. W ocenie Wojewody, ustalono, że centrum życiowe zainteresowanego znajduje się w [...], gdzie mieszka on od około 15 lat. Wskazano, że Ł. Ś. za granicą zdobywa środki na utrzymanie, zamieszkuje i prowadzi gospodarstwo domowe, co świadczy, że to właśnie tam koncentrują się jego i codzienne sprawy. W ocenie Wojewody nie można zakwestionować takich okoliczności, że zainteresowany z różną częstotliwością przyjeżdża do kraju i w czasie dwutygodniowego pobytu w Polsce przebywa w spornym lokalu nocując w nim jedną, dwie noce. Najczęściej są to wizyty w okresach wakacyjnych i świątecznych. W lokalu tym znajdują się należące do niego pojedyncze rzeczy, co - w ocenie Wojewody - jest zrozumiałe wobec faktu jego, uprzedniego zamieszkiwania w tym lokalu przed wyjazdem za granicę. Okoliczności te jednak - w ocenie Wojewody - nie przesądzają o zamieszkiwaniu Ł. Ś. w spornym lokalu. Pobyty w Polsce stanowią - w ocenie organu II instancji - wyjątek od zasady, tj. jego stałego przebywania w [...]. Stwierdzono, że Ł. Ś. dobrowolnie opuścił sporny lokal wiele lat temu, przenosząc swoje centrum spraw życiowych do [...] i organizując tam swoje codzienne życie. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślono, że dla oceny zamiaru przebywania w danym miejscu istotne znaczenie ma, czy okoliczności faktyczne potwierdzają wolę osoby za interesowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należą m.in. koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, co oznacza, że dana osoba w miejscu tym stale realizuje swoje podstawowe czynności życiowe, a w szczególności mieszka, nocuje, przygotowuje i spożywa posiłki, wypoczywa, przechowując rzeczy niezbędne do bytowania, przyjmuje wizyty gości, przyjmuje korespondencję, a w przypadku opuszczenia danego lokalu - sposób i charakter tego opuszczenia, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w tym miejscu. W przewidzianym prawem terminie Ł. Ś. wniósł do sądu administracyjnego skargę domagając się uchylenia decyzji Wojewody oraz zasądzenia kosztów postępowania. W skardze wskazano, że kwestią bezsporną pozostaje, że Ł. Ś. pracuje zarobkowo w [...], a w konsekwencji nie ma możliwości przebywania na co dzień w lokalu w Jezierzycach [...]. Podkreślono jednak, że Ł. Ś. nie opuścił lokalu w Jezierzycach [...] w sposób trwały, ale wraca do niego regularnie co 2-4 miesięcy. Podkreślono, że w toku postępowania nie wyjaśniano okoliczności pobytu Ł. Ś. za granicą, ani okoliczności jego przebywania w domu siostry M. Ś.. W skardze podkreślono, że w toku postępowania nie badano w istocie intencji Ł. Ś., w kontekście ewentualnego zamiaru opuszczenia lokalu w Jezierzycach [...]. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, albowiem zachodzi konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego. Zdaniem Sądu Wojewoda naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., obecnie: Dz.U. z 2018, poz. 2096 – dalej jako: k.p.a.), gdyż nienależycie wyjaśnił sprawę. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2018, poz. 1382 ze zm. – dalej jako: u.e.l.) oraz przepisy k.p.a. Na podstawie art. 35 u.e.l. organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Ustawowymi przesłankami wymeldowania są opuszczenie miejsca pobytu stałego lub czasowego i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Przepis artykułu 35 u.e.l. wskazuje przesłanki wymeldowania. Podstawą do wydania decyzji o wymeldowaniu jest opuszczenie lokalu i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Opuszczenie lokalu musi być rozważane na dwóch płaszczyznach. Konieczność takiego ujęcia wynika z definicji pobytu, przy czym charakter pobytu rzutuje na sposób definiowania opuszczenia. Pobyt stały, zgodnie z art. 25 ust. 1, wiąże się z przebywaniem i zamiarem przebywania w oznaczonym miejscu. Dla opuszczenia miejsca stałego pobytu element woli ma zatem znaczenie i powinien być brany pod uwagę w postępowaniu o wymeldowanie (Z. [...], W. Maciejko, P. Zaborniak; Ustawa o ewidencji ludności. Komentarz II, wyd/El. 2016). W konsekwencji pojęcie "opuszcza" należy rozumieć, jako element woli osoby, która w opuszczonym przez siebie miejscu nie zamierza nadal przebywać. Zamiar ten należy natomiast rozumieć jako wolę skoncentrowania w innym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Organ II instancji uzasadniając swoją decyzję wskazał, że Ł. Ś. skoncentrował swoje centrum życiowe za granicą i w sposób trwały opuścił Jezierzyce. Tymczasem, przekazany Sądowi materiał dowodowy w ogóle nie daje podstaw by stwierdzić gdzie jest zlokalizowane centrum spraw życiowych Ł. Ś.. Nie ulega wątpliwości, że w sprawie zabrakło jakichkolwiek ustaleń organów dotyczących intencji Skarżącego, czy też ewentualnie faktu skoncentrowania przez Ł. Ś. swoich spraw życiowych w [...]. Analiza akt sprawy wskazuje, że dokonana przez organ II instancji ocena nie znajduje oparcia w materiale dowodowym i jest co najmniej przedwczesna. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd miał na uwadze fakt, że w myśl art. 133 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018, poz. 1302 – dalej jako: ppsa), Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Przekazane Sądowi w analizowanym przypadku, akta sprawy, nie pozwalają na weryfikację ustaleń Wojewody, na podstawie których podjęto wydane rozstrzygnięcie. Z akt administracyjnych wynika wyłącznie, ze Ł. Ś. od kilkunastu lat pracuje w [...]. Jak wskazuje materiał dowodowy, Skarżący regularnie przyjeżdża on do Polski, do lokalu w Jezierzycach [...]. Skarżący udokumentował fakt zakupu biletów lotniczych oraz terminów podróży, a nadto wskazał, że do Polski przyjeżdża również samochodem i wiarygodność tych ustaleń nie została na żadnym etapie postępowania zakwestionowana. W świetle przedłożonych danych dotyczących podróży lotniczych za wiarygodne należało uznać oświadczenia Ł. Ś. oraz A. M. o długości i miejscu jego pobytów w Polsce. Należy podkreślić, że nie budzi wątpliwości Sądu, że same wizyty Ł. Ś. w Jezierzycach [...] - w sytuacji, gdyby – jego zasadnicza aktywność życiowa była ześrodkowana na co dzień gdzie indziej, oznaczałyby, że Skarżący tym miejscu nie zamieszkuje (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK [...]). Należy jednak zauważyć, że w niniejszej sprawie nie poczyniono żadnych ustaleń co do charakteru i celów, jakim służą regularne (jak wynika z akt sprawy) przyjazdy Ł. Ś. do Jezierzyc. Tymczasem, nie stanowi przesłanki wymeldowania samo tylko czasowe opuszczenie miejsca pobytu w celu podjęcia pracy zarobkowej za granicą, lecz z zamiarem powrotu do lokalu (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2013 r., II OSK [...]). W okolicznościach badanej sprawy bezsporne pozostaje tylko to, że Ł. Ś. od kilkunastu lat pracuje w [...], do Jezierzyc przyjeżdża raz na dwa do czterech miesięcy, w Polsce nie ma innego domu, a w lokalu w Jezierzycach posiada część swoich rzeczy. W tym miejscu należy również zauważyć, że dokonując oceny wartości dowodowej ustaleń zaprotokołowanych w Protokole oględzin mieszkania w Jezierzycach [...] (k. 23 akt adm.) Sąd wziął pod uwagę wyjaśnienia A. K., iż "dom aktualnie jest remontowany" i w związku z trwającym od Wielkanocy "ubiegłego roku" (tj. 2017 r. – uw. Sądu) remontem przeniesiono część rzeczy Ł. Ś.. W tej sytuacji z faktu przeniesienia części rzeczy Ł. Ś. do szafy znajdującej się w innym niż dotąd pokoju nie sposób wywodzić jakichkolwiek intencji Ł. Ś. co do jego zamiaru zamieszkiwania albo opuszczenia lokalu w Jezierzycach [...]. Z uwagi na brak jakichkolwiek ustaleń organów w kontekście woli trwałego opuszczenia przez Ł. Ś. lokalu w Jezierzycach [...] Sąd, nie jest uprawniony do czynienia merytorycznych wskazań, czy choćby sugestii, co do tego, jak należy kwalifikować pobyty Skarżącego w [...]. Sąd zwraca jedynie uwagę, że należy uzupełnić materiał dowodowy w zakresie dotyczącym woli opuszczenia przez Ł. Ś. lokalu w Jezierzycach [...]. W okolicznościach badanej sprawy nie poczyniono żadnych ustaleń co do tego, jakie były przyczyny podjęcia przez Ł. Ś. pracy w [...]. Nie ustalono czy wiadome jest jak długo Ł. Ś. będzie jeszcze pracował za granicą, co może być istotne wobec faktu, że jak wskazuje Wnioskodawczyni Ł. Ś. pracuje za granicą od kilkunastu lat, tymczasem wniosek o jego wymeldowanie złożono dopiero w kwietniu 2018 r. W kontekście charakteru przyjazdów Skarżącego do Polski nie badano gdzie korzysta on ze służby zdrowia, ani gdzie płaci podatki. Należy zauważyć, że za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej – w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych uważa się osobę fizyczną, która: posiada na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) lub przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dłużej niż 183 dni w roku podatkowym (art. 3 pkt 1a ustawy z dnia 6 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, Dz.U. 2018, poz. 1509). Należy zauważyć, że ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wiąże podleganie obowiązkowi podatkowemu m.in. z posiadaniem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej centrum interesów osobistych. W okolicznościach badanej sprawy, nie prowadzono jednak żadnych ustaleń na okoliczność tego gdzie Ł. Ś. podlega obowiązkowi podatkowemu. Nie prowadzono ustaleń czy, a jeśli tak to gdzie Skarżący przyjmuje gości gdy wraca z pracy w [...] do Polski, gdzie wówczas jada, ani jaki adres - przed wszczęciem postępowania w sprawie wymeldowania - wskazywał do doręczeń korespondencji do niego adresowanej z polskich instytucji i organów, sądów. Na żadnym etapie postępowania nie prowadzono ustaleń co do zamiarów Ł. Ś., i tego czy, a jeśli tak to kiedy ewentualnie chce on zaprzestać pracy za granicą. Brak takich ustaleń, zważywszy na konkretne okoliczności badanej sprawy, powoduje, że stanowisko Wojewody, co do przeniesienia przez Ł. Ś. jego centrum spraw życiowych do [...] wymyka się kontroli Sądu. Należy też zauważyć, że stanowisko Wojewody oparto na stwierdzeniu, że koncentracja interesów życiowych w danym miejscu oznacza, że dana osoba w danym miejscu stale realizuje swoje podstawowe czynności życiowe, a w szczególności mieszka, nocuje, przygotowuje i spożywa posiłki, wypoczywa, przechowując rzeczy niezbędne do bytowania, przyjmuje wizyty gości, przyjmuje korespondencję, a w przypadku opuszczenia danego lokalu – sposób i charakter tego opuszczenia, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w tym miejscu. Co do zasady, stanowisko Wojewody jest spójne i logiczne. Każdorazowo organy winny jednak brać pod uwagę konkretne okoliczności badanej sprawy. Skoro natomiast w judykaturze konsekwentnie przyjmuje się, że nawet dłuższe okresy fizycznej nieobecności w miejscu stałego pobytu nie dają same w sobie podstaw do stwierdzenia, że zameldowany opuścił lokal w rozumieniu art. 35 u.e.l., to okoliczność tę należało również uwzględnić w niniejszej sprawie. Dodatkowo uzasadniając zaskarżoną decyzję Wojewoda podkreślił, że wbrew art. 36 ust. 2 i 3 u.e.l. Skarżący nie zgłosił swojego wyjazdu za granicę, co w ocenie tego organu potwierdza, że nie wyraził on w sposób wyraźny woli dalszego przebywania w spornym lokalu po powrocie z zagranicy. W tym miejscu można jedynie zasygnalizować, że zgodnie z art. 36 ust. 1 u.e.l. obywatel polski, który wyjeżdża z kraju z zamiarem stałego pobytu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej również jest obowiązany zgłosić swój wyjazd. Przyjmując analogiczne wnioskowanie, skoro Skarżący nie zgłosił zamiaru stałego pobytu zagranicą, potwierdza to okoliczność, że nie wyraził on w sposób wyraźny woli zmiany dotychczasowego miejsca stałego pobytu. Dodatkowo należy zauważyć, co akcentowano w skardze, że Skarżący regularnie przebywa w Jezierzycach, a każdy z okresów pobytu Ł. Ś. w [...] nie przekracza 4 następujących po sobie miesięcy. Ta okoliczność, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji umknęła uwadze organu II instancji. Wobec powyższego, należało stwierdzić, że zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 14 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brak udokumentowania w aktach sprawy stosownych ustaleń na okoliczność woli trwałego opuszczenia Jezierzyc przez Skarżącego powoduje, że stanowisko Wojewody, co do intencji Skarżącego nie znajduje oparcia w materiale dowodowym. Dlatego przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie uzupełnienie materiału dowodowego, poprzez ustalenie: zamiarów Ł. Ś., tj. jaki charakter mają jego przyjazdy do Polski; gdzie korzysta on ze służby zdrowia, oraz gdzie płaci podatki, a ponadto czy, a jeśli tak to gdzie Skarżący przyjmuje gości gdy wraca z pracy w [...] do Polski, gdzie wówczas jada i jaki adres - przed wszczęciem postępowania w sprawie wymeldowania - wskazywał do doręczeń korespondencji do niego adresowanej z polskich instytucji i organów, sądów. Poczynione ustalenia należy udokumentować w aktach sprawy. Brak tych ustaleń powoduje, że decyzja o wymeldowaniu Ł. Ś. jest co najmniej przedwczesna. Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa orzekł – jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa w pkt 2 sentencji wyroku. Na zasądzone od organu koszty postępowania składa się: kwota [...]zł uiszczona tytułem wpisu od skargi, kwota wynagrodzenia pełnomocnika Skarżącego ustalona w wysokości [...] zł na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 z późn. zm.) i kwota [...]zł uiszczona tytułem opłaty od pełnomocnictwa.