IV SA/Po 1219/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska WSA Izabela Bąk - Marciniak (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2013 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. uchyla decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...], 3. uchyla decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...] maja 2011 r. nr [...], 4. stwierdza, że decyzja opisana w pkt 2 nie może być wykonana Decyzją z dnia [...] lipca 2012r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O., na podstawie art.104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r, Nr 98, poz.1071 ze zm.), art.5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2011r, Nr 212, poz. 1263 ze zm.), oraz art. 235 (1) ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. – Kodeks pracy (Dz.U. z 1998r, Nr 21, poz.94 ze zm.) w związku z § 8 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2009r, Nr 105, poz.869), stwierdził u M. S. chorobę zawodową – zaćmę wywołaną działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego, wymienioną w poz.25 pkt 5 wykazu chorób zawodowych określonych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2009r, Nr 105, poz.869). W uzasadnieniu organ wskazał, iż na podstawie orzeczenia lekarskiego nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej, wystawionego w dniu [...].06.2012r. przez Instytut Medycyny Pracy w Ł. oraz w oparciu o przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne ustalono, iż wnioskodawca był narażony w trakcie pracy zawodowej, jako spawacz, ślusarz na hałas ponadnormatywny oraz promieniowanie podczerwone i nadfioletowe. Pogorszenie widzenia nastąpiło w 2006r., a w 2007r. był operowany z powodu zaćmy oka najpierw lewego później prawego. Odpis tej decyzji wraz z pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia odwołania M. S. otrzymał w dniu 2.08.2012r.(k.139 akt administracyjnych). Również E.K. K. W. spółka z o.o. w O., jako jego pracodawca otrzymało w dniu 2.08.2012r. (k.138). Odwołanie od tej decyzji wniosło E.K. K. W. spółka z o.o. w O., w dniu 17.08.2012r. (k.140 akt administracyjnych), domagając się zmiany zaskarżonej decyzji poprzez brak stwierdzenia choroby zawodowej względnie jej uchylenie i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji odwołujący zarzucił naruszenie przepisów ogólnych kpa i nierzetelne przeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie ustalenia choroby zawodowej. Odwołujący podniósł także, że orzeczenie lekarskie jednostki orzeczniczej II stopnia z przyczyn formalnych dotknięte było wadą bowiem M. S. odwołanie od orzeczenia lekarskiego I stopnia z dnia 10.02.2011r. wniósł dopiero 12.12.2011r., a więc po upływie 14 dniowego terminu. Decyzją z dnia [...] października 2012r. nr [...]Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż organ I instancji wydając decyzję administracyjną naruszył przepisy art.107 § 1 i 3 kpa przez ich niezastosowanie przejawiające się brakiem uzasadnienia prawnego zaskarżonej decyzji. W związku z czym nie zostały wyjaśnione okoliczności, którymi kierował się organ w toku prowadzonego postępowania, nie zostały wskazane fakty, które organ uznał za udowodnione, ani dowody którym odmówił wiarygodności. Skargę na powyższą decyzję złoży M. S., podnosząc iż jest ona dla niego krzywdząca. Ponadto podniósł, iż nie wie które z orzeczeń lekarskich I -go stopnia było prawidłowe bowiem jedno zawierało pouczenie, a drugie nie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując prezentowaną wcześniej argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Przy tym kontrola o jakiej mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2 tego artykułu). Omawiając zakres kognicji sądu administracyjnego trzeba wskazać na przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa) w myśl którego, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W konsekwencji zatem bada prawidłowość zastosowanych przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Sąd orzekając w sprawie, nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Przede wszystkim zaś Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną, bądź poprawnością przytoczonej w skardze argumentacji. Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach. Zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ppsa, sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone we właściwych przepisach. Tak więc stwierdzenie istnienia którejkolwiek z powyższych przesłanek skutkuje wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego. Akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z prawem, jeżeli jest zgodny z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się w zaskarżonych decyzjach naruszeń prawa skutkujących koniecznością ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Przede wszystkim podnieść należy, iż Sąd nie badał pod względem merytorycznym zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji bowiem postępowanie prowadzone przez organy administracji w niniejszej sprawie opatrzone było szeregiem wadliwości, przejawiającymi się błędami formalnymi w zakresie postępowania i to już od dnia [...] lutego 2011r., tj. od daty wydania orzeczenia nr [...] przez Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy Ośrodek w K. o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej. W aktach administracyjnych widnieją dwa egzemplarze takiego orzeczenia z tej samej daty i tej samej treści, przy czym jedno na k.109 opatrzone jest adnotacją napisaną ołówkiem jako "dodatkowe", zawierające prawidłowe pouczenie o możliwości i terminie złożenia wniosku o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II-go stopnia. Drugie natomiast (na k.94 akt administracyjnych) takiego pouczenia nie zawiera. Brak nadto w aktach administracyjnych dowodu doręczenia tego orzeczenia skarżącemu. Znajduje się jedynie (na k. 111) pismo Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy Ośrodek w K. z dnia 13.12.2011r. skierowane do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. o wyznaczenie terminu badania pacjenta w związku ze złożonym przez niego odwołaniem w dniu 12.12.2011r. Brak natomiast samego wniosku skarżącego o ponowne przeprowadzenie badania, mylnie zwanego odwołaniem, jak również brak wniosku o przywrócenie terminu do jego złożenia. Organy nie zbadały także, czy złożony w dniu 12.12.2011r. wniosek skarżącego od orzeczenia z dnia [...].02.2011r. (a więc prawie po upływie roku) został wniesiony w przewidzianym 14 dniowym terminie. Zamiast zbadania tej okoliczności Instytut Medycyny Pracy w Ł. wydał w dniu [...] czerwca 2012r. orzeczenie lekarskie II-go stopnia nr [...]rozpoznające u skarżącego chorobę zawodową – zaćmę. Następnie na podstawie tego orzeczenia została wydana w dniu [...] lipca 2012r. decyzja nr [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. stwierdzająca u skarżącego chorobę zawodową. Z kolei jednocześnie w związku z tym samym orzeczeniem nr [...] Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy Ośrodek w K. z dnia [...].11.2011r. o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej, nie zawierającym pouczenia, w dniu [...] maja 2011r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O. decyzją nr [...] orzekł o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego. A zatem w obrocie prawnym funkcjonuje nie tylko nieprawidłowo jedno orzeczenie nr [...]Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy Ośrodek w K. z dnia [...].11.2011r. w dwóch wersjach (z pouczeniem i bez), ale także niedopuszczalnie dwie decyzje organu I instancji - Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...] maja 2011r i z dnia [...] lipca 2012r. rozstrzygające co do istoty sprawy merytorycznie tą samą kwestę w odmienny sposób; czego organ II instancji nie zauważył. Wreszcie wskazania wymaga, czego również nie zauważył organ II instancji, iż odwołanie E. K. K. W. spółka z o.o., wniesione w dniu 17 sierpnia 2012r. (data stempla pocztowego nadania przesyłki k.140), złożone zostało po upływie 14 dniowego terminu. Odpis decyzji doręczono odwołującemu w dniu 2.08.2012r. (k.138), a zatem termin do wniesienia odwołania upływał z dniem 16 sierpnia 2012r. Odwołanie więc w ogóle nie powinno zostać merytorycznie rozpoznane przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Rozpatrzenie zaś odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa. Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art.134 kpa., co wynika wprost z treści tego przepisu. Stwierdzenie więc uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Organ odwoławczy nie mógł więc przystąpić do merytorycznego rozpoznania odwołania, co w niniejszej sprawie uczynił wydając decyzję z dnia [...]października 2012r. nr [...], a miał obowiązek zastosować dyspozycję art.134 kpa. Z uwagi na to, iż zaskarżona decyzja organu II instancji została wydana z rażącym naruszeniem prawa, Sąd na podstawie art.145 § 1pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji. Z kolei wobec faktu, iż w obrocie prawnym istnieją dwie decyzje pierwszoinstancyjne regulujące tą samą kwestię uznania choroby zawodowej u skarżącego w odmienny sposób, decyzje te musiały zostać wyeliminowane z obrotu prawnego i to na podstawie art.145 § 1pkt 1 lit.c p.p.s.a. o czym Sąd orzekł jak w punkcie 2 i 3 sentencji. Ponownie rozpoznając sprawę organy przeprowadzą prawidłowo postępowanie administracyjne, koniecznym będzie przeprowadzenie badania i wydanie jednego prawidłowego również pod względem formalnym orzeczenia lekarskiego I-go stopnia. Skuteczne doręczenie go skarżącemu i w zależności od skorzystania przez skarżącego z dalszych uprawnień w konsekwencji wydanie jednej merytorycznej decyzji przez organ I instancji. O punkcie 4 wyroku Sąd orzekł na podstawie art.152 p.p.s.a., albowiem uchylona decyzja z dnia [...] lipca 2012 nr [...] była decyzją pozytywną nadającą skarżącemu uprawnienia.