IV SA/Po 1229/13

\Sygn. akt IV SA/Po 1229/13 POSTANOWIENIE Dnia 5 sierpnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. O. i P. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję K.K. Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 27 marca 2014r. oddalił skargę L.O. i P. O. na decyzję K.K. Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Skarżący wraz ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku złożyli wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego wniosku skarżący podali, iż prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, a źródłem ich utrzymania jest renta skarżącej wynosząca (...) zł. i wynagrodzenie skarżącego z tytułu zleceń w kwocie (...) zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący podali, iż ich jedyny majątek stanowi dom o pow. 144 m2. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podali, iż wszystkie dochody jakie osiągają przeznaczają na pokrycie podstawowych kosztów utrzymania oraz zakupu leków, na które wydają ok. (...) zł miesięcznie. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawców, pismem z dnia (...) r. (odebranym w dniu (...) r.) wezwano wnioskodawców do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych należących do wnioskodawców, wykazania za pomocą kserokopii dokumentów jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, przedłożenia kopi zeznań podatkowych za lata 2012-2013, przedłożenia zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym z podaniem marki pojazdu, pojemności silnika i szacunkowej wartości, przedłożenia wyjaśnień dotyczących prowadzonej działalności gospodarczej w tym przedłożenia aktualnego wyciągu z rejestru działalności gospodarczej, dokumentacji księgowej za ostatnie 3 miesiące w tym: ksiąg przychodów i rozchodów, deklaracji VAT, raportów kasowych; aktualnej ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych prowadzonej działalności; oraz wyciągów z konta bankowych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik wnioskodawców przesłał deklaracje dla podatku od towarów i usług z miesiące marzec i kwiecień (...) r., księgę przychodów i rozchodów za okres luty – kwiecień (...) r., zaświadczenie o dokonaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, wyciągi dzienne z konta bankowego prowadzonego przez Bank Spółdzielczy w D. za wybrane dni z okresu styczeń – czerwiec (...) r., dowody wpłat na PZU, prąd, gaz, śmieci, telefon oraz informację o posiadaniu samochodu Volkswagen Transporter T-4 2.5 TDI z (...) r. o wartości ok. (...) zł. Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2014 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Pismem z dnia (...) r. pełnomocnik skarżących wniósł sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia wskazując, że skarżący wykazali we wniosku o przyznanie prawa pomocy swoją złą sytuację zdrowotną, majątkowa i osobistą. Z załączonej do akt sprawy dokumentacji medycznej jednoznacznie wynika, że skarżący jest osoba schorowaną i cierpi na liczne schorzenia. Sytuacja ta powoduje, że wszelkie środki pozyskiwane ze skromnych dochodów muszą skarżący w pierwszej kolejności przeznaczyć na koszty leczenia, zakup najtańszej żywności a nadto na opłacenie rachunków za energię elektryczną, gaz itp. Tym samym słusznie domagają się częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t. j. Dz. U. z 2012 poz. 270 ze zm. dalej P.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Sprawa przyznania prawa pomocy rozpatrywana jest od początku w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Na wstępie wskazać należy, że przepisy art. 245 i art. 246 P.p.s.a. stanowią odstępstwo od generalnej zasady zawartej w art. 199 P.p.s.a. ponoszenia przez stronę kosztów postępowania sądowo - administracyjnego. Celem instytucji prawa pomocy jest zatem zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym jak i częściowym, jest możliwe, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie wykazane (uprawdopodobnione) przez stronę (por. J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Sąd wydając postanowienie o udzieleniu prawa pomocy musi na podstawie całokształtu informacji przekazanych przez wnioskodawcę nabrać przekonania, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania w zakresie objętym wnioskiem o udzielenie pomocy. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż skarżący zarówno we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i w załączonej do pisma z dnia 3 kwietnia 2014 r. dokumentacji nie wyjaśnili w pełni swojej sytuacji finansowej, gdyż nie przedłożyli żądanych dokumentów dotyczących uzyskiwanych dochodów, lokat, kont oraz kart kredytowych należących do osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe oraz pełnej i rzetelnej dokumentacji dotyczącej prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżący nie przedstawili bowiem wyciągów bankowych z posiadanych kont bankowych za okres wskazany w wezwaniu do uzupełnienia danych. Przesłane wyciągi bankowe za wybrane dni z okresu styczeń – czerwiec z konta bankowego związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą, oraz brak oświadczenia o posiadaniu przez skarżących innych kont bankowych nie związanych z działalnością gospodarcza, uniemożliwiają ocenę rzeczywistej sytuacji finansowej skarżących. Przesłana dokumentacja księgowa w tym podatkowa księga przychodów i rozchodów jest sprzeczna z przesłanymi wyciągami z konta bankowego. Z przesłanej księgi podatkowej wynika bowiem m.in., iż przychód z prowadzonej działalności gospodarczej w miesiącu kwietniu wynosił (...) zł. Z przesłanych wyciągów bankowych wynika zaś, iż tylko w ciągu 7 dni miesiąca kwietnia na konto związane z prowadzoną działalnością gospodarczą wpłynęło łącznie (...) zł. Podważa to wiarygodność oświadczeń co do uzyskiwanych dochodów jak i rzetelność przesłanej dokumentacji księgowej. Nawiązując do przedstawionych wcześniej aspektów prawa pomocy, należy stwierdzić, że skarżący w ramach przedłożonych dokumentów nie wykazali w rzetelny sposób okoliczności braku po ich stronie możliwości poniesienia takiego wydatku bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić również należy, że odmowa przyznania prawa pomocy nie oznacza ze swojej istoty ograniczenia skarżącym prawa do sądu. Prawo pomocy jest bowiem szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, której celem jest zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom niebędącym w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, a tym samym realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. nr 61, poz. 284, z późn. zm.). Skoro skarżący nie wykazali, że są osobami, których sytuacja majątkowa nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania, to w konsekwencji zasadna jest odmowa przyznania im prawa pomocy i nie można mówić o pozbawieniu ich możliwości obrony swoich praw przed sądem (tak NSA w postanowieniu z dnia 22 października 2013 r., sygn. akt I OZ 973/13 - dostępnym jw.). Ponadto trzeba mieć też na uwadze, że w aktualnej fazie postępowania (wniesienie skargi kasacyjnej) na koszty sądowe składa się przede wszystkim wpis w kwocie 250 zł (zgodnie z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 221, poz. 2193, z późn. zm.), a zatem opłata w umiarkowanej wysokości. W świetle powyższego, działając na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.