IV SA/Po 1254/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi na uchwałę Rady Miejskiej w Ch. z dnia [...] września 2011r. nr [...] w przedmiocie rozpoznania skargi na działalność Burmistrza Miasta Ch. postanawia odmówić prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w dniu 20 grudnia 2011r. wydał postanowienie, w którym odrzucił skargę J.M. na uchwałę Rady Miejskiej w Ch. z dnia [...] września 2011r. nr [...] w przedmiocie rozpoznania skargi na działalność Burmistrza Miasta Ch. J.M w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej złożył w wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. Z informacji zawartych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną a źródłem ich utrzymania są emerytura żony ([...] zł.) i renta wnioskodawcy ([...] zł.) oraz dochód z wynajmu pokoju ([...] zł.). Z powyższych dochodów skarżący opłaca stałe wydatki miesięczne oszacowane na 1270 zł. oraz bieżące utrzymanie w tym żywność, odzież, koszty leczenia, kino, teatr i prasę. Wnioskodawca opisując swój stan majątkowy wskazał na fakt posiadania domu o pow. [...] m2, mieszkania o pow. [...] m2 (dożywocie na rzecz teściowej) i działki o pow. [...] m2 oraz oszczędności w kwocie [...] zł. Na podstawie art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 ppsa, zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powyższego wynika, że prawo pomocy jest szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin. Co do zasady prawo pomocy nie powinno być więc udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja taka pozwala bowiem na przygotowanie się do wszczęcia akcji sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel (por. M. Budachowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowo-administracyjnym, cz. II. Doradztwo Podatkowe 2005/9/51, Lex nr 49597). Zauważyć należy również, iż zgodnie z ogólną zasadą, strona która wniosła skargę do sądu powinna gromadzić środki finansowe na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Dla uznania wniosku za uzasadniony decydujące znaczenie ma więc brak możliwości zgromadzenia środków finansowych w dłuższym okresie, o ile istniały podstawy do przewidywania tego wydatku. Potwierdza to orzecznictwo sądowe z którego wynika, że ubiegający się o zwolnienie od kosztów sądowych w każdym przypadku powinien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazały się nie wystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (zob. postanowienie SN z dnia 24 września 1984r. II CZ 104/84). Obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie zgromadzić odpowiednich środków na opłacenie kosztów koniecznych do prowadzenia postępowania przed sądem administracyjnym, w tym również w drodze oszczędności we własnych wydatkach spoczywa jednak na wnioskodawcy. W świetle powyższego stwierdzić należy, że J.M. nie może być uznany za osobę, która nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów niniejszego postępowania. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika bowiem, że wnioskodawca uzyskuje stały dochód z renty i wynajmu pokoju. Dodatkowo żona wnioskodawcy posiada stały dochód z emerytury. Łączny dochód małżonków wynoszący [...] zł. przy uwzględnieniu deklarowanych stałych w kwocie [...] zł. pozwala skarżącemu na opłacenie kosztów sądowych, które na obecnym etapie ograniczają się do kosztów ewentualnej skargi kasacyjnej. Ponadto wskazać należy, iż skarżący w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy ujawnił fakt posiadania oszczędności w kwocie [...] zł. Powyższa kwota powinna wystarczyć na opłacenie pełnomocnika do sporządzenia ewentualnej skargi kasacyjnej od postanowienia Sądu z dnia 20.12.2011r. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7, art. 245 §1 - §3 oraz art. 246 §1 pkt 1 i 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji. MZ