IV SA/Po 1256/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz (spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Izabela Bąk-Marciniak Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2012 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza na rzecz radcy prawnego R. B. od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) wynagrodzenie w kwocie (...) (...) zł podwyższone o kwotę (...) (...) zł stawki podatku od towarów i usług przewidzianej dla tego rodzaju czynności – łącznie (...) (...) zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia (...) r. nr (...) Prezydent Miasta P. na podstawie art. 23 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 7 lit. d, art. 23 ust. 5, 6 i 7, art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tj. Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. u. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) ustalił, że kwota (...) zł pobrana przez M. P. tytułem świadczenia pieniężnego z funduszu alimentacyjnego na rzecz B. K. w okresie od (...) r. do (...) r. oraz od (...) r. do (...) r. jest świadczeniem nienależnie pobranym. W dniu (...) r. M. P. przesłała do organu I instancji trzy wyciągi bankowe nie składając przy tym żadnych wyjaśnień. Pismem z dnia (...) r. (doręczonym (...) r.) Prezydent Miasta P. wezwał stronę postępowania do wyjaśnienia czego dotyczą przesłane pocztą dokumenty. M. P., działając na wezwanie organu, stawiła się w dniu (...) r. w P.Centrum Świadczeń składając oświadczenie, iż nie zgadza się z decyzją z dnia (...) r., a przekazane drogą pocztową dokumenty są odwołaniem o przedmiotowej decyzji. Decyzją z dnia (...) r. nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (dalej SKO bądź Kolegium) na podstawie art. 127 § 2 i 134 w zw. z art. 129 § 2 kpa stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wskazano, iż niespornym w niniejszej sprawie jest, iż decyzję z dnia (...) r. doręczono M. P. w dniu (...) r. (data odbioru decyzji potwierdzona osobiście przez stronę na zwrotnym potwierdzeniu odbioru). Odwołanie od decyzji z dnia (...) r. strona, pomimo prawidłowego pouczenia o trybie i terminie złożenia odwołania, złożyła osobiście w P. Centrum Świadczeń w dniu (...) r., a więc z naruszeniem postanowień art. 129 § 2 kpa, bowiem po upływie 14 dni od doręczenia stronie zaskarżonej decyzji. Wprawdzie skarżąca przesłała do organu I instancji dokumenty w dniu (...) r., a więc w terminie do wniesienia odwołania, lecz nie dołączyła do nich żadnego pisma, które można by w świetle art. 128 kpa uznać za odwołanie od decyzji z dnia (...) r. Zgodnie, bowiem z powołanym przepisem odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia, lecz z oświadczenia strony postępowania zawierającego odwołanie, winno wynikać, iż strona postępowania nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Zatem złożenie odwołania od decyzji z dnia (...) r. wymaga od strony postępowania złożenia oświadczenia woli, w którym komunikuje organowi niezadowolenie z wydanej decyzji. M. P. złożyła oświadczenie woli dopiero w dniu (...) r., a wiec po upływie terminu do wniesienia odwołania wskazanego w art. 129 § 2 kpa. Strona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W skardze złożonej do sądu w związku z tym postanowieniem M. P. wskazała, iż przesyłając w dniu (...) r. trzy wyciągi bankowe traktowała je jako odwołanie od decyzji z dnia (...) r. Nie wiedziała, iż należy napisać formalne pismo. Złożone natomiast w dniu (...) r. oświadczenia powinno być potraktowane jako uzupełnienie odwołania złożonego w dniu (...) r.. tj. odwołania wniesionego w ustawowym terminie. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do treści art. 129 § 1 i § 2 kpa odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w terminie czternastu dniu od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Zgodnie natomiast z art. 128 kpa odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy, jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Przepisy szczególne mogą ustalać inne wymogi co do treści odwołania. Zatem z analizy powyższego przepisu wynika, że zasadniczym elementem przesądzającym o takiej kwalifikacji jest jego treść. Natomiast jeżeli owa treść budzi wątpliwości, to organ jest zobowiązany wyjaśnić te rozbieżności. Organy administracji publicznej kształtują stosunki administracyjnoprawne na zasadzie oficjalności, tj. z urzędu, jak również na zasadzie skargowości, tj. z na wniosek strony i w myśl art. 63 § 2 kpa, pismo strony powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Z kolei wymagania w zakresie żądania strony są przez nią samą konkretyzowane i organ nie ma prawnej możliwości do dyskrecjonalnej zmiany owego żądania. Innymi słowy mówiąc, o charakterze żądania decyduje sama strona, a nie organ i w razie wątpliwości, co do charakteru żądania, organ jest zobowiązany wyjaśnić rzeczywistą wolę skarżącego. Powinność owa wynika z zasad ogólnych postępowania określonych w art. 9 kpa, bowiem to na organie spoczywa obowiązek czuwania, aby strona z powodu nieznajomości prawa, czy też nieprecyzyjnego sformułowania swoich żądań, nie poniosła uszczerbku w dochodzeniu swoich racji. Ponadto treść art. 7 kpa, w której określono zasadę prawdy obiektywnej, sprowadza się do obowiązku dokładnego ustalenia żądania strony, ponieważ to ono zakreśla granice danej sprawy. W tej sytuacji zatem, organ jest zobowiązany treścią art. 64 § 2 kpa, w myśl, którego jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, ze nie usunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznawania, do podjęcia czynności w zakresie ustalenia rzeczywistego żądania strony (patrz: wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 601/09, LEX 581573). W niniejszej sprawie organ I instancji podjął niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia intencji skarżącej, bowiem w dniu (...) r. wezwał stronę, do złożenia, w terminie 7 dni, wyjaśnień dotyczących przesłanych pocztą dokumentów (wyciągów bankowych), a w szczególności do wskazania, czy przedstawione dokumenty stanowią odwołanie od decyzji z dnia (...) r. Wezwanie skarżąca odebrała w dniu (...) r., co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru i w zakreślonym przez organ terminie oświadczyła, iż przesłane drogą pocztową dokumenty stanowią odwołanie od decyzji z dnia (...) r. Wprawdzie skarżąca przesyłając przedmiotowe wyciągi bankowe, w ustawowym terminie do wniesienia odwołania, nie wyraziła swojego niezadowolenia z decyzji podjętej w dniu (...) r., jednakże skoro organ wezwał stronę do wyjaśnienia rzeczywistej woli strony i w sytuacji złożenia przez nią oświadczenia, iż dokumenty te stanową odwołanie, to obowiązkiem organu II instancji było potraktowanie owego oświadczenia jako odwołania wniesionego w terminie i przeprowadzenie postępowania odwoławczego tj. dokonania samodzielnej oceny prawnej zaskarżonej decyzji i merytorycznego rozpoznania sprawy, a nie, stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienie odwołania, co spowodowało naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające wpływ na wynik sprawy. Odwołanie nie wymaga szczególnej formy ani szczególnego uzasadnienia. Wystarczy, że strona jest niezadowolona z decyzji. Nie ma przy tym znaczenia, czy zarzuty zostaną podniesione w uzasadnieniu odwołania, czy zgłoszone zostaną w terminie późniejszym, lecz przed rozstrzygnięciem sprawy przez organ odwoławczy. W Kodeksie postępowania administracyjnego nie został bowiem sformułowany zakaz rozważenia przez organ II instancji zarzutów zgłoszonych po upływie terminu do wniesienia odwołania (patrz wyrok NSA z dnia 11 marca 2008 r. sygn. akt II GSK 458/07, LEX 469753). Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium winno uwzględnić powyższe rozważania poczynione przez Sąd i rozpoznając odwołanie skarżącej wydać stosowne rozstrzygniecie zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa.. Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa uchylił zaskarżone postanowienie SKO z dnia (...) r. O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 242 ppsa. ja