IV SA/Po 1278/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska (spr.) Sędziowie WSA Izabela Bąk – Marciniak WSA Maciej Busz Protokolant Ref. staż. Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi U. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia [...] lipca 2013 r. o nr [...] Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2013 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. po rozpoznaniu odwołania U. N. Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia [...] lipca 2013 r., Nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. Burmistrz Miasta i Gminy W. odmówił przyznania U.N. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną córką – J. N.. Kolegium wyjaśniło, że w uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, iż mimo, że wnioskodawczym sprawuje opiekę nad niepełnosprawną to jednak fakt, że jest żoną rolnika, który prowadzi gospodarstwo rolne i z tego tytułu opłaca ubezpieczenie społeczne w KRUS, stanowi przesłankę uniemożliwiającą nabycie oczekiwanego prawa. Ponadto organ podniósł, że od powyższej decyzji, w terminie ustawowym, odwołała się U. N. wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji. Odwołująca wskazała, iż sprawuje opiekę nad niepełnosprawną córką od urodzenia i nie może z tego tytułu podjąć zatrudnienia. Następnie organ po przytoczeniu treści przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) wskazał, że z akt sprawy wynika, iż córka odwołującej jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, a stan ten powstał przed 16 rokiem życia. Orzeczenie o niepełnosprawności wydane zostało przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w P., w dniu [...] września 2000 r. na stałe. Organ wyjaśnił, że dla rozpatrzenia niniejszej sprawy istotny jest jednak status odwołującej się związany z posiadaniem gruntu rolnego. Z zebranej dokumentacji wynika, iż odwołująca jest żoną rolnika, który jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 15,2800 ha. Z tytułu posiadania gruntu rolnego odwołująca, jako żona rolnika, jest ubezpieczona w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS). Jej wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego uzasadniony został rezygnacją z pracy w tym gospodarstwie na rzecz sprawowania opieki nad córką. W opinii Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., ugruntowanej na podstawie wyroku NSA z dnia 11 marca 2011 r. (sygn. akt I OSK 1987/10) oraz uchwały siedmiu sędziów NSA, z dnia 11 grudnia 2012 r. (sygn. akt I OPS 5/12), prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy. Przepisy te odnoszą się do osoby, której wyłącznym źródłem utrzymania (dochodów) jest zatrudnienie lub inna praca zarobkowa w rozumieniu ustawy. Organ wskazał, że na gruncie obecnej obowiązującej ustawy o świadczeniach rodzinnych do rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne, nie ma zastosowania pojęcie rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o którym mowa w art. 3 pkt 22 ustawy. Praca we własnym gospodarstwie rolnym, zarządzanie nim, jest formą aktywności zawodowej uprawianą dla celów zarobkowych. Oznacza to, że nie jest możliwe uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji gdy rolnik prowadzi gospodarstwo rolne. Sam fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego pozbawia rolnika prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, i nie ma w tym wypadku potrzeby dokonywania oceny, czy wielkość posiadanego gospodarstwa, rodzaj upraw, pozwalałby na podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej poza rolnictwem, czy pracy takiej nie podejmuje (bądź z niej rezygnuje) z powodu konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną. Organ zaznaczył, iż pojęcie "prowadzenie gospodarstwa rolnego" mieści w sobie cały zespół czynności, gdyż słowo "prowadzenie" w języku polskim oznacza sprawowanie nad czymś nadzoru, zarządzanie, kierowanie czymś, zajmowanie się czymś, trudnienie się czymś, realizowanie jakiegoś celu. Prowadzenie gospodarstwa rolnego może zatem polegać na m.in. tylko zarządzaniu nim. Dopiero więc występowanie całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, czyli niemożność wykonywania pracy fizycznej w gospodarstwie i brak możliwości zarządzania nim, z reguły stanowi obiektywną przeszkodę w prowadzeniu gospodarstwa, a tym samym osiągania z niego dochodu. W badanej sprawie odwołująca jest jedynie żoną rolnika i osobiście -jak twierdzi - nie prowadzi gospodarstwa. Stanu tego jednak, jak wskazano wyżej, nie można nazwać rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zdaniem organu odwołująca jest bowiem współposiadaczem tego gospodarstwa wraz z mężem i z tego tytułu jej rodzina uzyskuje dochód. Żona rolnika, jako posiadacz gospodarstwa męża, posiada wobec majątku męża ograniczone prawo rozporządzania (władania) nim, ale korzyści wynikające z działalności prowadzonej na tym majątku - co do zasady - stanowią majątek wspólny małżonków. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła U. N. wskazując, że co prawda odprowadzane są za nią składki do KRUS, to jednakże mąż jest właścicielem gospodarstwa i pracuje w nim z synem. Skarżąca podkreśliła, że nie pracuje w gospodarstwie, bo nie pozwala na to stan zdrowia dziecka, którym nieprzerwanie się opiekuje. W piśmie z dnia [...] listopada 2013 r. skarżąca uzupełniając złożona skargę wskazała, że sam fakt bycia rolnikiem czy domownikiem nie powinien mieć wpływu na odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca podniosła, iż z komunikatu Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej wynika, że art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie stoi na przeszkodzie w uzyskaniu świadczenia pielęgnacyjnego przez rolników. Skarżąca podkreśliła, że przepisy się nie zmieniły. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. W kolejnym piśmie procesowym skarżąca podniosła, że zrezygnowała z pracy parę lat temu i pobierała świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad córką. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest odmowa przyznania skarżacej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną córką. Rozpoznając przedmiotową sprawę organy obu instancji przyjęły, opierając się na zaświadczeniu Burmistrza, iż skarżąca jako żona właściciela gospodarstwa rolnego, która z tego tytułu podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników w pełnym zakresie, nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organy obu instancji uznały, że skarżąca jest osobą prowadzącą gospodarstwo rolne. Stanowisko to, zdaniem Sądu, uznać należy co najmniej za przedwczesne. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139 poz. 992 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2013 r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje m.in. matce albo ojcu, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobę legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Ustawodawca precyzuje przy tym w art. 3 pkt 22 cytowanej ustawy, że przez zatrudnienie lub inną pracę zarobkową należy rozumieć wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy obejmuje wniosek skarżącej o ustalenie prawa do świadczenia pieniężnego, orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w P. uznające córkę skarżącej za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym, zaświadczenie Burmistrza, z którego wynika, że mąż skarżącej jest płatnikiem podatku rolnego od gospodarstwa rolnego o powierzchni 15,28 ha, przeliczeniowych 12,26 ha, oświadczenie skarżącej, iż sprawuje osobistą opiekę nad córką oraz, iż składki odprowadzane są do KRUS w P.. Na podstawie powyższego materiału dowodowego organy administracji publicznej uznały, że skarżąca posiada status rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne. Organy administracji publicznej powołały się na uchwałę NSA z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. akt I OPS 5/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov, zgodnie z którą prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych. Rozpatrujące sprawę organy uznały, że skarżąca, jako osoba będąca rolnikiem, nie mogła otrzymać prawa do przedmiotowego świadczenia. Z taką argumentacją nie można się jednak zgodzić. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że Sąd nie kwestionuje trafności powołanej uchwały NSA z dnia 11 grudnia 2012 r., I OPS 5/12. Trafnie bowiem zauważył w cytowanej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny, że świadczenie pielęgnacyjne pełni rolę rekompensaty finansowej za niepodjęcie lub rezygnację z własnej woli z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Dlatego nie powinny z niego korzystać osoby, które wprawdzie nie wykonują pracy, lecz mimo to osiągają dochody z innych źródeł. Jednocześnie, zdefiniowanie w art. 3 pkt 22 cytowanej ustawy o świadczeniach rodzinnych wyrażenia "zatrudnienie lub inna praca zarobkowa" wyklucza rozszerzającą interpretację tego pojęcia. Tym samym pominięcie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub działalności rolniczej w katalogu form aktywności gospodarczej wymienionych w tym przepisie oznacza, że takie zajęcia nie mogą być traktowane jako zatrudnienie lub inna praca zarobkowa na gruncie rozważanej ustawy. W konsekwencji, rolnik nie może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne; zwłaszcza, że w odróżnieniu od pracownika nie jest on poddany wymogom w zakresie czasu i organizacji pracy, a zatem może elastycznie zarządzać własnym czasem, także w zakresie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Niemniej, materiał dowodowy zgromadzony w rozpatrywanej sprawie nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że powołana uchwała NSA z dnia 11 grudnia 2012 r. sygn. akt I OPS 5/12, dotyczyła podobnej sytuacji faktycznej i prawnej do tej, w jakiej znalazła się skarżąca. Wskazana uchwała zapadła bowiem w odniesieniu do osoby, która legitymowała się statusem rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne, podczas gdy w niniejszej sprawie takie zakwalifikowanie skarżącej uznać należy co najmniej za przedwczesne. W sprawie, w której doszło do podjęcia uchwały o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad matką ubiegała się córka, która do fizycznego wykonywania prac w posiadanym gospodarstwie rolnym zatrudniła pracownika. Realizowała zatem czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, co – jak trafnie wskazano w uchwale z 11 grudnia 2012 r. – wyraża się co najmniej w tym, że do prowadzącego gospodarstwo zwykle należy podejmowanie decyzji dotyczących prowadzonego gospodarstwa, a działalność ta nie musi mieć charakteru pracy fizycznej i może polegać np. na zarządzaniu gospodarstwem. W takim przypadku zarządzanie gospodarstwem powinno mieć charakter zawodowej, stałej, osobistej i realizującej interesy danej osoby (posiadacza gospodarstwa) działalności rolniczej, mającej charakter pracy lub innych czynności wiążących się z prowadzeniem gospodarstwa. Stan faktyczny, który legł u podstaw podjęcia przedmiotowej uchwały, a który dotyczył opieki córki nad zniedołężniałą matką, odpowiadał nadto sytuacji, dla której w aktualnym stanie prawnym ustawodawca przewidział instytucję specjalnego zasiłku opiekuńczego, a nie świadczenia pielęgnacyjnego. Odnosząc te uwagi do specyfiki niniejszej sprawy należy uznać, że stanowisko zarówno Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak i organu I instancji jakoby znajdowała w niej wprost zastosowanie uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. akt I OPS 5/12, uznać należy za co najmniej przedwczesne i nie poparte wyczerpującą analizą zebranego dotąd w sprawie materiału dowodowego. Należy w pierwszej kolejności zauważyć, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie wyjaśnia znaczenia pojęcia "rolnik". Jak wskazano w cytowanej uchwale, pojęcie to zostało zdefiniowane w art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. nr 50 poz. 291 z późn. zm.), zgodnie z którym rolnikiem jest pełnoletnia osoba fizyczna, zamieszkująca i prowadząca na terytorium RP, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osoba, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. Jak wynika ponadto z art. 3 pkt 6 wymienionej ustawy o świadczenia rodzinnych, pojęcie "gospodarstwo rolne" powinno być rozumiane zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. nr 136 poz. 969 z późn. zm.), wedle którego za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów o sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej. Mając na uwadze powyżej przedstawione stanowisko w niniejszej sprawie niezbędne było rozstrzygnięcie, czy skarżąca faktycznie jest rolnikiem posiadającym i prowadzącym gospodarstwo rolne oraz ubezpieczonym w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS), który w świetle przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych z tej przyczyny nie może otrzymać świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że to mąż skarżącej jest właścicielem gospodarstwa rolnego. Natomiast z akt administracyjnych nie wynika czy skarżąca podlega ubezpieczeniu społecznemu KRUS i z jakiego tytułu. Co prawda skarżąca nie kwestionuje faktu opłacania składek KRUS, to jednakże organ w tym zakresie nie poczynił żadnych ustaleń. W toku postępowania administracyjnego orzekające organy nie prowadziły postępowania dowodowego na okoliczność, z jakiego tytułu skarżąca objęta jest ubezpieczeniem w KRUS. Należy zaznaczyć, że ubezpieczeniu społecznemu w świetle art. 6 pkt 1 i 2 powołanej ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników podlega w szczególności (1) rolnik oraz (2) jego domownik, przy czym ustawodawca definiuje oba te pojęcia. Znaczenie słowa "rolnik" było już wcześniej przedmiotem rozważań Sądu. W tym miejscu należy zatem jedynie powtórzyć, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy jest niewystarczający do objęcia skarżącej omawianą definicją. Ustawodawca nakazuje natomiast by za domownika uważać osobę bliską rolnikowi, która (1) ukończyła 16 lat, (2) pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie gospodarstwa rolnego albo bliskim sąsiedztwie oraz (3) stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Zebrany materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że skarżąca stale pracuje w gospodarstwie rolnym swojego męża, co z kolei wyklucza możliwość zakwalifikowania jej jako domownika. Organy administracji publicznej wadliwie zatem ustaliły status skarżącej z perspektywy przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Niemniej, w myśl art. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników jej przepisy dotyczące ubezpieczenia rolnika i świadczeń przysługujących rolnikowi stosuje się także do małżonka rolnika, chyba że ten małżonek nie pracuje w gospodarstwie rolnika ani w gospodarstwie domowym bezpośrednio związanym z tym gospodarstwem rolnym. Ustawodawca odróżnia zatem wyraźnie pracę w gospodarstwie rolnym i pracę w gospodarstwie domowym. Podleganie ubezpieczeniu społecznemu może mieć zatem swoje źródło w wykonywaniu pracy w każdym z tych gospodarstw, lecz tylko praca w gospodarstwie rolnym może prowadzić do nabycia statusu rolnika, wyłączając tym samym możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Podobna konkluzja została również wyrażona w wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt. III (AUa 839/08, LEX nr 509776). Aczkolwiek zarówno w skardze, jak i w odwołaniu skarżąca nie podnosi, że podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników ze względu na zajmowanie się gospodarstwem domowym, a nie gospodarstwem rolnym, w którym pracuje jej mąż, to nie można wykluczyć, że stan dziecka uniemożliwia skarżącej jakąkolwiek aktywność w tym zakresie. Akta sprawy nie zawierają ustaleń w tym zakresie, choć wyjaśnienie, czy skarżąca zajmuje się gospodarstwem rolnym ma podstawowe znaczenie dla ustalenia jej statusu. W przypadku zajmowania się wyłącznie gospodarstwem domowym skarżącej nie można przypisać statusu rolnika. Okoliczność podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników nie przesądza bowiem o konieczności negatywnego załatwienia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Ustalenie statusu skarżącej pozwoli na ocenę, czy w związku z koniecznością sprawowania opieki nad córką nie podjęła lub zrezygnowała z zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej, co warunkuje możliwość ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Mając powyższe na uwadze uznać należało, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy okazał się niewystarczający do wydania rozstrzygnięcia. Takie działanie organów administracji publicznej stanowiło naruszenie art. 7 Kpa, zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W niniejszej sprawie doszło ponadto do naruszenia art. 77 § 1 Kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, oraz art. 80 Kpa, w myśl którego organ administracji ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Powyższe uchybienia, zdaniem Sądu, miały istotny wpływ na wynik postępowania. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c Ppsa orzekł jak w sentencji. Art. 152 Ppsa nie zastosowano z uwagi na charakter zaskarżonego rozstrzygnięcia. Rozpoznając ponownie sprawę organy administracji publicznej powinny ustalić, czy skarżąca faktycznie posiada status rolnika w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, a w razie uzyskania w tej mierze odpowiedzi negatywnej ocenić, czy skarżąca podjęła lub zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem.