IV SA/Po 1313/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Grossmann po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) r., nr (...) w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy p o s t a n a w i a odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi Pismem z (...) r. (data pisma oraz stempla pocztowego, k. 4 i k. 20) W. S. (dalej: "Skarżący"), zastępowany przez zawodowego pełnomocnika, radcę prawnego M. M., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. (dalej: "SKO") opisaną w rubrum niniejszego postanowienia. Postanowieniem z 09 grudnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 1313/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę z powodu jej wniesienia po terminie. Pismem z (...) r. pełnomocnik Skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że zaskarżoną decyzję odebrała matka Skarżącego, S. S., która jest osobą w podeszłym wieku i do tego bardzo schorowaną (rak piersi, cukrzyca, choroba nerek). Ponadto znajduje się Ona pod kontrolą neurologa, ze względu na zły wynik badania mózgu. Matka przekazując Skarżącemu zaskarżoną decyzję poinformowała go, że decyzję odebrała w dniu (...) r., co Skarżący odnotował na otrzymanym egzemplarzu decyzji SKO. W związku z powyższym Skarżący, jak i jego pełnomocnik, byli przekonani, że termin do wniesienia skargi upływa z dniem (...) r. Tymczasem z doręczonej pełnomocnikowi odpowiedzi SKO na skargę wynika, że matka Skarżącego zaskarżoną decyzję odebrała nie (...) r., lecz (...) r. Na okoliczność wieku oraz stanu zdrowia matki Skarżącego pełnomocnik zgłosił dowód z dokumentacji medycznej załączonej do przedmiotowego wniosku. Natomiast na okoliczność terminu odbioru zaskarżonej decyzji przez matkę Skarżącego oraz terminu odbioru odpowiedzi na skargę przez pełnomocnika, zgłosił dowód w postaci znajdującego się w aktach SKO zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonej decyzji oraz zaskarżoną decyzję z odręcznymi adnotacjami Skarżącego i jego pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do postanowień art. 87 p.p.s.a. pismo wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1), jednakże wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu (§ 3). Ponadto na stronie ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Z kolei spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu podlega odrzuceniu (art. 88 p.p.s.a.). Kumulatywne zaistnienie przesłanek określonych w art. 86 i art. 87 p.p.s.a. będzie stanowiło podstawę faktyczną i prawną do wydania przez sąd administracyjny postanowienia o przywróceniu wnioskodawcy terminu do dokonania pewnej czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Powyższe oznacza, że strona musi wykazać (uprawdopodobnić), iż w czasie biegu terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca jej dokonanie czynności, a powstanie tej przeszkody nie było spowodowane jej działaniem i było od niej całkowicie niezależne, Ponadto wykazać, że zachowała termin do złożenia przedmiotowego wniosku, tj. wykazać moment ustania przyczyny uchybienia terminu. Termin 7 dni do wniesienia pisma liczy się bowiem od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a nie od czasu dowiedzenia się o tym przez stronę. Wyjaśnić również należy, że przesłanka, o której mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a., polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia wszelkiej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Zarówno w orzecznictwie, jak i nauce prawa panuje zgodność, że sąd, oceniając te przesłanki, powinien przyjąć obiektywne mierniki staranności, których można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, uw. 5 do art. 87). W postanowieniu z 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 246/08 (dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej w skrócie: "CBOSA") Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy. Z brakiem winy mamy do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi, i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu (por. postanowienie NSA z 15.09.2011 r., II GZ 352/11, CBOSA). Stąd też o braku winy można mówić jedynie w sytuacji, gdy dana przeszkoda w dokonaniu czynności (jak np. choroba), skonfrontowana z obiektywnymi miernikami staranności, prowadzi do wniosku, iż zobowiązany do dokonania określonej czynności postępowania nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu do jej dokonania, nawet przy użyciu największego możliwego w danych warunkach wysiłku. Innymi słowy, jeżeli przy dochowaniu należytej staranności możliwe było dokonanie czynności w wyznaczonym terminie, to zaniechanie stosownych działań, dzięki którym termin mógłby być zachowany, świadczy o niemożności stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminu. W przypadku powoływania się na określone okoliczności osobiste, rodzinne lub organizacyjne trzeba zatem wykazać, że uniemożliwiły one dokonanie spóźnionej czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu (por. np. wyrok NSA z 17.06.2010 r., I FSK 356/09, CBOSA). Ocena, czy uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu nie ogranicza się więc do ustalenia, czy twierdzenie wnioskodawcy o zaistnieniu danej okoliczności jest wiarygodne, ale musi również uwzględniać to, czy wskazana przyczyna uchybienia terminu stanowiła przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy zainteresowany wykazał należytą staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu (por. wyrok NSA z 25.01.2011 r., I FSK 2000/09, CBOSA). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy w pierwszej kolejności należy wskazać, że Sąd uznał, iż Skarżący spełnił wymogi formalne wniosku o przywrócenie terminu, o jakich mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Dla obliczenia terminu siedmiu dni, wskazanego w tym przepisie, konieczne jest ustalenie daty, w której ustała przyczyna uchybienia terminu, a więc określenie momentu, w którym strona powzięła wiadomość o uchybieniu terminu do dokonania czynności i od którego mogła czynności tej dokonać. Zdaniem Sądu, taką chwilą w rozpatrywanej sprawie jest data doręczenia pełnomocnikowi Skarżącego przez SKO – w dniu (...) r. – odpowiedzi na skargę, z której wynikało, że zaskarżona decyzja została odebrana przez matkę Skarżącego w dniu (...) r., zaś skarga do Sądu została złożona w dniu (...) r., czyli z przekroczeniem ustawowego terminu. Wobec tego, w ocenie Sądu, siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu rozpoczął bieg dla Skarżącego w dniu (...) r. Zatem, składając ów wniosek w dniu (...) r., pełnomocnik Skarżącego dochował terminu określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a. W konsekwencji podstawowe znaczenie w niniejszej sprawie zyskuje ustalenie, czy sytuacja opisana przez pełnomocnika Skarżącego może zostać uznana za usprawiedliwioną przyczynę uchybienia terminu do wniesienia skargi na opisaną wyżej decyzję SKO. Sąd, rozważywszy przedstawione przez stronę skarżącą argumenty, doszedł do przekonania, że nie uprawdopodabniają one w dostatecznym stopniu braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, ani zachowania należytej staranności przy dokonywaniu tej czynności procesowej. W ocenie Sądu, za okoliczność uzasadniającą przyjęcie braku winy Skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia skargi nie można było uznać ani podeszłego wieku matki Skarżącego, ani Jej licznych schorzeń, które przyczyniły się, jak twierdzi pełnomocnik Skarżącego, do niewłaściwego zapamiętania przez Nią i przekazania Skarżącemu, w jakiej dacie odebrała zaskarżoną decyzję. We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi podniesiono, że Skarżący otrzymawszy przedmiotową decyzję został poinformowany przez matkę, iż decyzję tę odebrała Ona w dniu (...) r. W związku z uzyskaną informacją Skarżący uczynił adnotację na zaskarżonej decyzji co do daty doręczenia decyzji oraz daty upływu terminu do wniesienia skargi. Tymczasem właśnie z racji tych, wiadomych Skarżącemu, okoliczności (wieku matki i Jej licznych chorób), Skarżący – należycie dbając o swoje sprawy – winien był z dużą ostrożnością przyjąć, a w konsekwencji przezornie zweryfikować informację o tym, kiedy dokładnie przedmiotowa decyzja została doręczona. Błędne przekonanie w tym względzie nie usprawiedliwia uchybienia terminu. Nieuwagi, czy zaniedbania nie można bowiem zakwalifikować jako braku winy. Tym bardziej, że Skarżący, wiedząc o problemach zdrowotnych matki oraz mając na względzie Jej podeszły wiek, mógł np. zastrzec u operatora pocztowego, że wszelką korespondencję kierowaną do niego, będzie on odbierał osobiście – aby uniknąć sytuacji, które mogą spowodować dla niego ujemne konsekwencje w ważkich dla niego sprawach. Konkludując, przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy oraz wskaże, że niezależna od strony przyczyna istniała cały czas. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy zachodzi przeszkoda, której strona przy użyciu największego wysiłku nie mogła usunąć ani jej zapobiec. W ocenie Sądu tak rozumianego braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi strona skarżąca w niniejszej sprawie nie uprawdopodobniła. Okoliczności faktyczne powołane we wniosku nie wskazują na to, że uchybienie terminu nastąpiło na skutek zdarzeń wyjątkowych czy szczególnych, których nie można było przewidzieć ani uniknąć, i które w konsekwencji mogłyby usprawiedliwiać nie dochowanie terminu procesowego przez Skarżącego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 86 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia, tj. odmówi przywrócenia terminu do wniesienia skargi, i uczynił to na posiedzeniu niejawnym.