IV SA/Po 1353/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Protokolant Sekr. sąd. Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2015 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2014 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę UZASADNIENIEs Decyzja z dnia [...] czerwca 2014r. nr [...] Wójt Gminy [...] na podstawie art. 104 i 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013r., poz.267, zwanego dalej k.p.a.), art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 17 ust. 1, pkt 19 i 20, art. 37 ust.1 pkt 1, ust.2 pkt 1. ust.3, art. 106 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013r., poz. 182 ze zm., zwanej dalej u.p.s.), § 1 Rozporzadzenia rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2012r., poz. 823), art. 66 ust.1 pkt 26, art. 75 ust. 10, art. 79, art. 81 ust.8 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008r., Nr 164, poz. 1027 z późń. zm.), Upoważnienia stałego Wójta Gminy [...] do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy przez Kierownika OPS, po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] czerwca 2014r. postanowił przyznać W. P. (zwanemu dalej wnioskodawca, skarżącym) zasiłek stały od dnia 1 czerwca 2014r. do 31 maja 2015r. w kwocie 389 zł miesięcznie, wypłata realizowana będzie na konto bankowe ostatniego dnia każdego miesiąca, objąć wnioskodawcę ubezpieczeniem zdrowotnym w wysokości 9% kwoty zasiłku stałego w okresie pobierania świadczenia. W uzasadnieniu podał, że w dniu 13 czerwca 2014r. W. P. zwrócił się z wnioskiem do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie zasiłku stałego od 24 kwietnia 2014r. i przeliczenia go w stosunku do przyznanego wcześniej świadczenia w formie zasiłku okresowego. Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.s. zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osób samotnie gospodarujących. W sprawie, w oparciu o wywiad środowiskowy ustalono, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest niezdolny do pracy z powodu niepełnosprawności w stopniu znacznym do 31 maja 2014r., wg orzeczenia [...] z dnia [...] maja 2014r., a dochód stanowi zasiłek pielęgnacyjny przyznany przez tut ośrodek, który wynosi 153 zł, co nie przekracza kryterium dochodowego określonego w ustawie o pomocy społecznej wynoszącego dla osoby samotnie gospodarującej 542 zł. Wysokość zasiłku ustalona została na podstawie art. 37 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 w ten sposób, że od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (542 zł) odliczono kwotę dochodu (153 zł), uwzględniając, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 529 zł a niższa niż 30 zł. Z tych względów przyznano wnioskodawcy zasilże stały na okres od 1 czerwca 2014r/ do 31 maja 2015r. w kwocie 389 zł. Z uwagi na treść art. 106 ust. 3 u.p.s. świadczenie przyznano za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Z tych względów nie uwzględniono wniosku skarżącego o przyznanie zasiłku stałego od 24 kwietnia 2014r. Od decyzji tej – w terminie i formie prawem przewidzianej wnioskodawca złożył odwołanie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej wysokości przyznanego świadczenia i terminu, od którego ta decyzja obowiązuje i wniósł o przyznanie zasiłku stałego w kwocie 542 zł miesięcznie od dnia 24 kwietnia 2014r., tj. dnia określonego o tym, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu istotnym dla zdrowia przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] maja 2014r. W uzasadnieniu podał, że zaliczenie zasiłku pielęgnacyjnego do dochodu mogącego stanowić podstawę do obniżenia zasiłku stałego wynikającego z przepisów o pomocy społecznej nie wynika też z orzeczeń SN, NSA czy Trybunału Konstytucyjnego. Skarżący powołał się na regulacje dotyczące dodatku mieszkaniowego. W ocenie skarżącego zasiłek stały winien być mu przyznany z dniem złożenia wniosku o uznanie go za osobę niepełnosprawną, a nie od dnia wydania decyzji. Z uwagi na fakt, że zasiłek stały podobnie jak zasiłek pielęgnacyjny przyznawany jest w oparciu o decyzje Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, to analogicznie jak zasiłek pielęgnacyjny winien zostać przyznany od dnia stwierdzenia niepełnosprawności a nie od dnia wydania przez OPS decyzji. Decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], wskazując na art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając Kolegium napisało, że zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w NFZ oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. W myśl art. 8 ust. 4 u.p.s. do dochodu ustalonego w ust. 3 nie wlicza się 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na postawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Kolegium oceniło, że z przywołanych przepisów wynika, iż organ I instancji prawidłowo ustalił wysokość zasiłku stałego w kwocie 389 zł przyjmując, że dochodem wnioskodawcy jest pobierany zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł. Skoro wnioskodawca złożył wniosek w dniu 12 czerwca 2014 r., dołączając orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, to organ I instancji działając zgodnie z przepisem art. 106 ust. 3 u.p.s. przyznał zasiłek stały od miesiąca, w którym złożono wniosek tj. od 01 czerwca 2014 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu W. P. określił, że zaskarża obie decyzje w części dotyczącej wysokości przyznanego świadczenia, zaliczenia zasiłku pielęgnacyjnego do dochodu oraz terminu, od którego świadczenie zostało przyznane. Wniósł o uchylenie obu decyzji w zaskarżonej części i przyznanie zasiłku w kwocie 542 zł, począwszy od dnia złożenia wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności, powodującego brak możliwości wykonywania pracy zarobkowej. Uzasadniając skargę opisał przebieg postępowania i powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu. Nadto zawarł w skardze wniosek o wystąpienie przez sąd do Trybunału Konstytucyjnego, jeżeli sąd nie podzieli poglądu zawartego w skardze, że traktowanie w różny sposób w ramach pomocy państwa dla osób biednych i ubogich, zasiłku pielęgnacyjnego np. w ustawie o dodatkach mieszkaniowych i zasiłkach socjalnych, jest naruszeniem art. 32 ustawy zasadniczej, co powoduje, że stanowisko obu organów które wydały decyzje w sprawie, jest niezgodne z zasadą równości obywateli wobec prawa. Ocenił, że przepisy w sposób jednoznaczny nie wskazują na to, by zasiłek pielęgnacyjny miał być zaliczany do dochodu osoby ubiegającej się o zasiłek stały z tytułu niezdolności do pracy. Skarżący wskazał w skardze na uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r. sygn. akt P 28/07 (OTK-A 2007/9/106, Dz. U. z 2007 r. Nr 200 poz. 1446) oraz stanowisko WSA w Gdańsku sygn. akt II SA/Gd 95/07 [zdaniem sądu skarżący mógł mieć na uwadze wyrok WSA w Gdańsku z dnia 13 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Gd 753/07; po zawieszeniu postępowania sądowoadministracyjnego celem przedstawienia pytania prawnego Trybunałowi, w następstwie czego Trybunał wydał ww. wyrok, zawieszone postępowanie zostało podjęte przez WSA w Gdańsku i skarga została zarejestrowana pod nową sygn. akt]. Zdaniem Skarżącego można dojść do wniosku, że potraktowanie w różny sposób zasiłku pielęgnacyjnego w sprawach o przyznanie pomocy państwa naruszałoby nie tylko art. 32 Konstytucji, ale byłoby niezgodne z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji, co w sposób oczywisty czyni, że obie decyzje, jako obarczone wadami prawnymi winny być uchylone a świadczenie w postaci zasiłku stałego winno być obliczone w sposób wyłączający zasiłek pielęgnacyjny z dochodu od którego uzależniona jest wysokość tego zasiłku. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna i podlega oddaleniu. Wydane w sprawie decyzje są zgodne z prawem. Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. W niniejszej sprawie sporna jest kwota przyznanego zasiłku stałego oraz termin od którego zostało przyznane świadczenia. Sąd ocenia, że organ I instancji zgodnie z prawem obliczył wysokość zasiłku stałego oraz zgodnie z prawem określił termin przyznania świadczenia. Organ wyższego stopnia postąpił prawidłowo, utrzymując w mocy decyzję Wójta i zacytował w swojej decyzji właściwe przepisy prawa, z uchybieniem, ale nieistotnym dla rozstrzygnięcia sprawy. W myśl art. 8 ust. 2 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Natomiast w myśl art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w związku z § 1 pkt 1 lit. a Rozporządzenia kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi 542 zł. Osobie, której dochód nie przekracza tej kwoty przysługuje prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Sąd zaznacza, że cytowane przepisy miały identyczne brzmienie w datach wydania obu decyzji. Katalog wyłączeń zawarty w przepisie art. 8 ust. 4 tej ustawy ma charakter zamknięty. Organy obu instancji w sposób prawidłowy wyliczyły dochód skarżącego na podstawie powołanych powyżej przepisów, wliczając do niego zasiłek pielęgnacyjny. Skoro bowiem zasiłek pielęgnacyjny nie został wymieniony w art. 8 ust. 3 u.p.s. organy administracji miały obowiązek potraktować zasiłek pielęgnacyjny jako przychód skarżącego. Tak też zrobiły. Stanowisko, że zasiłek pielęgnacyjny zalicza się do dochodu, o jakim mowa w art. 8 ust. 3 u.p.s. jest ugruntowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. zwłaszcza uzasadnienie wyroku NSA z dnia 16 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 1901/11 i wskazane tam orzecznictwo). W przywołanym wyroku NSA podkreślił, że katalog wyłączeń zawarty w art. 8 ust. 4 u.p.s. ma charakter zamknięty. Pogląd ten cały czas jest aprobowany w orzecznictwie (por. np. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt IV SA/Gl 163/14; Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach, na stronie internetowej NSA). Nie ma żadnych podstaw, by zwracać się w tym zakresie z zapytaniem do Trybunału Konstytucyjnego o zgodność przepisu z Konstytucją. Zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 1 u.p.s. zasiłek stały ustala się, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 529 zł miesięcznie. Sąd stwierdza, że organ I instancji, po słusznym uwzględnieniu zasiłku pielęgnacyjnego jako dochodu, przyznał zasiłek stały w kwocie prawidłowej. Sąd stwierdza i to, że Wójt przyznając zasiłek stały - prawidłowo określił termin, od którego świadczenie przysługuje. Zgodnie z art. 106 ust. 3 u.p.s. świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Wniosek jest datowany na dzień 12 czerwca 2014 r., a wpłynął do siedziby organu w dniu 13 czerwca 2014 r. Brak informacji o sposobie wniesienia wniosku nie ma znaczenia w świetle generalnej zasady przyznawania świadczeń, sformułowanej w art. 106 ust. 3 u.p.s. Sąd zaznacza, że wcześniejszym źródłem utrzymania nie był zasiłek stały, a zasiłek okresowy i zasiłek pielęgnacyjny (s. 3 kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego). Dostrzeżone uchybienie SKO, polegające na pominięciu przepisu z art. 8 ust. 4 pkt 6 u.p.s. (stanowiącego, że do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 art. 8 u.p.s. nie wlicza się także dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego) jest uchybieniem nie mającym żadnego wpływu na wynik sprawy, skoro skarżący nie wykazuje w ogóle dochodu z powierzchni użytków rolnych. Skarżący zawarł w skardze wniosek o wystąpienie przez sąd do Trybunału Konstytucyjnego, wskazując na traktowanie w różny sposób zasiłku pielęgnacyjnego w sprawach o przyznanie pomocy państwa. Sąd interpretuje ten wywód skargi jako stanowisko skarżącego o niekonstytucyjności art. 8 ust. 4 u.p.s. w zakresie w jakim ustawodawca miałby pominąć zasiłek pielęgnacyjny w tym przepisie i art. 106 ust. 3 u.p.s. w zakresie w jakim wskazuje, że datą początkową wypłaty świadczenia jest miesiąc, w którym został złożony wniosek wraz ze wskazaną dokumentacją, Sąd stwierdza, że nie dostrzega potrzeby wystąpienia z takowym pytaniem do Trybunału Konstytucyjnego. Podstawą do przedstawienia przez sąd pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego muszą być uzasadnione wątpliwości sądu, a nie skarżącego. Sąd nie ma wątpliwości co do zgodności z Konstytucją przepisów art. 8 ust. 4 i art. 106 ust. 3 u.p.s. Podkreślić należy, że ocena dokonana przez Trybunał Konstytucyjny zgodności z ustawą zasadniczą art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych we wskazanym przez skarżącego wyroku z dnia 23 października 2007r. (P28/07) w żaden sposób nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie. Wskazać należy, że Trybunał w w/w wyroku podkreślił cel zasiłku pielęgnacyjnego, którego przyznanie wiąże się ściśle z niepełnosprawnością wykazaną orzeczeniem organów orzekających o stopniu niepełnosprawności. Z tych względów zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, "zasiłek pielęgnacyjny spełnia efektywnie swój cel, gdy jest przyznawany od daty wskazanej w orzeczeniu o znacznej niepełnosprawności. Biorąc pod uwagę przede wszystkim cel zasiłku pielęgnacyjnego, a ponadto tryb orzekania o niepełnosprawności, który zgodnie z przewidzianymi prawem terminami może trwać kilka miesięcy, ustanowiony w art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych termin (prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami) jest niezgodny z art. 2 Konstytucji, gdyż narusza wynikający z zasady państwa prawnego nakaz przestrzegania przez ustawodawcę poprawnej legislacji". W przedmiotowej sprawie skarżący domaga się świadczenia w postaci zasiłku stałego z ustawy o pomocy społecznej, którego przyznanie zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.s. nie jest ściśle związane z orzeczeniem o niepełnosprawności. Zgodnie z tym przepisem zasiłek stały przysługuje również osobie niezdolnej do pracy z powodu wieku. Świadczenie to zależne jest od kryterium dochodowego i celem jego przyznania jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. (art. 2 ust. 1 u.p.s.). Fakt, że skarżący wnosił o przyznanie tego zasiłku wykazując stopień niepełnosprawności w stopniu znacznym, który jest tożsamy z całkowitą niezdolnością do pracy wskazaną w art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.s. nie oznacza, że wobec niego należy odmiennie niż wobec innych osób wnioskujących o to świadczenie np. z uwagi na niezdolność do pracy spowodowaną wiekiem, czy osoby, które będąc niepełnosprawnymi od lat dopiero w ostatnim czasie osiągają dochody poniżej kryterium socjalnego, stosować inne zasady dotyczące daty przyznania tego świadczenia z pomocy społecznej. Interpretacja pojęć "dodatek pielęgnacyjny" i "zasiłek pielęgnacyjny" dokonana przez Trybunał Konstytucyjny w aspekcie analizy art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, wskazana przez skarżącego (wyrok z dnia 21 lipca 2004 r. sygn. akt K 16/03 (OTK-A 2004, nr 7, poz. 68) również nie pozwala na uznanie, że w niniejszej sprawie brak wskazania w art. 8 ust. 4 u.p.s. zasiłku pielęgnacyjnego jako dochodu, którego nie wlicza się do dochodu przy ustalania zasiłku stałego narusza Konstytucję. W art. 8 ust. 4 u.p.s. odliczone zostały dochody o charakterze ściśle socjalnym, nie wskazano tam ani dodatku pielęgnacyjnego ani zasiłku pielęgnacyjnego. Natomiast w interpretowanym przez Trybunał art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych jako podlegające odliczeniu od dochodu wskazano zasiłki pielęgnacyjne, nie wskazano zaś dodatku pielęgnacyjnych i to budziło wątpliwości, co nie przekłada się w żaden sposób na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie i nie wymaga zwrócenia się do Trybunału Konstytucyjnego. Uwzględniając powyższe sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, zatem skarga musi być oddalona. Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. MZ