IV SA/Po 141/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr) Sędzia WSA Donata Starosta Sędzia WSA Tomasz Grossmann po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. W. o wyłączenie starszego referendarza sądowego D. M. w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2016r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. postanawia oddalić wniosek o wyłączenie starszego referendarza sądowego D. M. A. W. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2016r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, składając wraz ze skargą wniosek o przyznanie prawa pomocy. Powyższy wniosek został rozpatrzony negatywnie postanowieniem starszego referendarza sądowego Damiana Mataczyńskiego z dnia 9 maja 2017r. Wraz ze sprzeciwem od powyższego rozstrzygnięcia, A. W. wniósł o wyłącznie referendarza Damiana Mataczyńskiego wskazując, iż blokuje mu dostęp do bezpłatnej pomocy prawnej. Do akt niniejszej sprawy dołączono oświadczenie starszego referendarza sądowego Damiana Mataczyńskiego z dnia 19 czerwca 2017 r., w którym wskazał on, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w przepisach art. 18 § 1 – 3 lub w art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej P.p.s.a.), mogące wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy A. W.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek skarżącego o wyłączenie referendarza sądowego nie może zostać uwzględniony. Instytucja wyłączenia referendarza ukształtowana jest poprzez odesłanie do przepisów o wyłączeniu sędziego (art. 24 § 1 P.p.s.a.) i ma na celu zagwarantowanie bezstronności przy orzekaniu w danej sprawie, to znaczy ma zapewnić, aby na treść rozstrzygnięcia nie miały wpływu osobiste zapatrywania i uprzedzenia osoby biorącej udział w jego podjęciu. Powołana ustawa przewiduje dwie grupy przyczyn wyłączenia referendarza, tj. z mocy prawa oraz na wniosek strony (czy też żądanie referendarza). Zgodnie z art. 18 § 1 P.p.s.a., referendarz jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Niezależnie od wskazanych powyżej przyczyn, zgodnie z art. 19 P.p.s.a. sąd wyłącza referendarza sądowego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli między nim a jedną ze stron lub jej przedstawicielem zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności. Ponadto w przedmiotowej sprawie należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 22 §2 P.ps.a. wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia referendarza sądowego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez referendarza, którego wniosek dotyczy. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy referendarz sądowy, o którego wyłączenie wnioskował skarżący złożył stosowne oświadczenie. Jego treść w pełni odpowiada wymogom stawianym przez ustawodawcę w tym zakresie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowanym w zakresie wniosku o wyłączenie sędziego istnieje ugruntowany pogląd, że skoro sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, złożył oświadczenie, iż nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w sprawie i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie (postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt I OZ 864/10). Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 121/71 podkreślił, że "autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego". Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy w świetle przywołanych wyżej przepisów stwierdzić należy, że przedmiotowy wniosek A. W. o wyłączenie referendarza sądowego w niniejszej sprawie nie mógł odnieść skutku. Nie może stanowić bowiem przesłanki wyłączenia referendarza od udziału w sprawie samo twierdzenie wnioskodawcy, że w jego ocenie są wątpliwości co do bezstronności. Kwestia prawdziwości i wiarygodności oświadczeń składanych przez skarżącego w oceniana jest ramach postępowania o przyznanie prawa pomocy. W niniejszej sprawie, w związku z wniesionym sprzeciwem od postanowienia referendarza sądowego, odrębnym postanowieniem kwestię wniosku o przyznanie prawa pomocy oceni również Sąd. Należy w tym miejscu wyjaśnić, że wniosek o wyłączenie referendarza mogą uzasadniać jedynie takie okoliczności, które obiektywnie mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności, takich zaś przyczyn nie ma w niniejszej sprawie. Sąd stwierdził, że nie zachodzą również przyczyny opisane w art. 18 P.p.s.a. powodujące wyłączenie referendarza z mocy ustawy. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 24 § 1 w zw. z art. 22 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.