IV SA/Po 142/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie NSA Grażyna Radzicka As. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 04 września 2008 r. sprawy ze skargi R. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] nr [...] z dnia [...] r. /-/I. Kucznerowicz /-/P. Miładowski /-/G. Radzicka WSA/wyr.1-sentencja wyroku Decyzją z dnia [...] r. nr [...] po rozpoznaniu wniosku R. T. Burmistrz [...] nie przyznał zaliczki alimentacyjnej dla K. T.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, iż dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przekracza o 19,01 zł kwotę uprawniającą do uzyskania zaliczki alimentacyjnej. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła skarżąca wskazując na art. 5 ust. 3 i art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm. – dalej uśr) Decyzją z dnia [...] r. , [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję wskazując, iż organ I instancji prawidłowo obliczył dochód wnioskodawczyni, który w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł [...] zł miesięcznie, a zatem przekroczył kwotę 583 zł, uprawniającą do otrzymania zaliczki alimentacyjnej. Organ wyjaśnił ponadto, że niewielkie przekroczenie kwoty uprawniającej do przyznania świadczenia, jakie miało w niniejszej sprawie, nie ma wpływu na możliwość przyznania zaliczki alimentacyjnej. Skargę na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła R. T. wskazując, iż organy nie uwzględniły dyspozycji wynikającej z art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U Nr 86, poz. 732 i Nr 164, poz.1366 – dalej ustawa o zaliczce alimentacyjnej). Przepis ten stanowi, że ,,w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy o świadczeniach rodzinnych, jeżeli nie są sprzeczne z niniejszą ustawą...". Zdaniem skarżącej bezspornym jest, że żaden przepis ustawy o zaliczce alimentacyjnej nie odnosi się do uprawnień do zaliczki alimentacyjnej w przypadku niewielkiego przekroczenia dochodu. Sprawa ta pozostaje nieuregulowaną, w rozumieniu art. 18 ust. 2 ustawy o zaliczce alimentacyjnej i stosuje się do niej odpowiednio przepisy uśr, a dokładnie art. 5 ust. 3 uśr zgodnie, z którym ,,w przypadku, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje". Według skarżącej w niniejszej sprawie powinien być zastosowany przepis art. 5 ust. 3 uśr, ponieważ są spełnione warunki określone w tym przepisie tj.: 1) dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, wykazany we wniosku i przyjęty przez organy, przekroczył kryterium dochodowe o kwotę 19,00 zł, tj. o kwotę niższą od najniższego zasiłku rodzinnego, który w okresie zasiłkowym 2007/2008 wynosi 48,00 zł, 2) w okresach zasiłkowych 2005/2006 oraz 2006/2007 przysługiwała zaliczka alimentacyjna 3) uzasadnienia decyzji przyznających w poprzednich okresach zaliczkę alimentacyjną dowodzą, że dochód w poprzednich okresach zasiłkowych nie przekraczał kryterium dochodowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Na podstawie art. 134 § 1 ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd zobowiązany jest do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca naruszają prawo w stopniu nakazującym jej eliminację z obrotu prawnego. W ocenie Sądu organy administracji obu instancji naruszyły prawo materialne, gdyż nie zastosowały w niniejszej sprawie przepisu art. 5 ust. 3 uśr. Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest ocena legalności decyzji SKO o utrzymaniu w mocy decyzji Burmistrza [...] odmawiającej przyznania skarżącej zaliczki alimentacyjnej. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia zawartego w tej decyzji stanowiły przepisy ustawy o zaliczce alimentacyjnej oraz przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o zaliczce alimentacyjnej zaliczka alimentacyjna przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia albo, w przypadku, gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia. Za osobę uprawnioną, stosownie do treści art. 5 ust. 2 ustawy o zaliczce alimentacyjnej należy uznać osobę uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, jeżeli: a) osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych, b) osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę pozostającą w związku małżeńskim z osobą, która przebywa w zakładzie karnym powyżej 3 miesięcy albo jest całkowicie ubezwłasnowolniona, c) jest osobą uczącą się, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych; Ponadto przesłanką przyznania zaliczki, oprócz ww. warunków jest spełnienie kryterium dochodowego, wynoszącego 583 zł. miesięcznie na osobę w rodzinie. W rozpatrywanej sprawie podstawą wydania decyzji odmownej przez organy obu instancji było stwierdzenie, że dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekroczył kryterium dochodowe, określone w art. 7 ust. 2 ustawy o zaliczce alimentacyjnej. W myśl art.18 ust. 2 ustawy o zaliczce alimentacyjnej, w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy o świadczeniach rodzinnych, jeżeli nie są sprzeczne z ustawą o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, a także przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 3 pkt 1 a uśr za dochód uważa się przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Natomiast zgodnie z art. 3 pkt 2 tejże ustawy, dochód rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W niniejszej sprawie organy prawidłowo ustaliły dochód rodziny skarżącej w roku 2006 i obliczyły, że miesięczny dochód na osobę w rodzinie wynosił [...] zł i tym samym przekroczył o 19,01 zł ustawowy próg uprawniający do zaliczki alimentacyjnej wynikający z art. 7 ust. 2 ustawy o zaliczce alimentacyjnej. Powyższych ustaleń nie kwestionuje również skarżąca, która wskazuje jedynie, iż organ nie wziął pod uwagę przepisu art. 5 ust. 3 uśr. Rację ma strona skarżąca, iż organy całkowicie pominęły treść art. 5 ust. 3 uśr. Jak wspomniano wyżej art. 18 ust. 2 ustawy o zaliczce alimentacyjnej nakazuje odpowiednie stosownie uśr w sytuacjach nieuregulowanych w ustawie o zaliczce alimentacyjnej, chyba że przepisy obu ustaw są ze sobą sprzeczne. Zdaniem Sądu między art. 5 ust. 3 uśr a regulacją ustawy o zaliczce alimentacyjnej nie ma sprzeczności wykluczającej zastosowanie owego przepisu do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu (wyrok z dnia 3 października 2007 r., IV SA/Wr 333/07, Lex nr 341007), iż zaliczka alimentacyjna ma charakter pomocowy, gdyż jej celem jest udzielenie pomocy przez Państwo osobom samotnie wychowującym dzieci, będącym uprawnionym do świadczeń alimentacyjnych na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna. Zwrócić należy uwagę, iż w uśr również jak w zaliczce alimentacyjnej wprowadzono sztywne kryterium dochodowe. Jednakże skutki wprowadzenia sztywnego kryterium dochodowego łagodzi regulacja art. 5 ust. 3 uśr. Biorąc pod uwagę cel regulacji uśr i ustawy o zaliczce alimentacyjnej jako,jak wskazano wyżej, pomoc Państwa osobom znajdującym się w trudnej sytuacji należy uznać, iż bez wątpienia również w przypadku zaliczki alimentacyjnej znajduje zastosowanie uregulowanie art. 5 ust. 3 uśr łagodzące skutki wprowadzenia sztywnego kryterium dochodowego. Zgodnie z zawartą w art. 5 uśr regulacją w przypadku, gdy dochód rodziny lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Zdaniem Sądu zaliczka alimentacyjna może zostać przyznana nawet w przypadku przekroczenia ustalonego dochodu w razie spełnienia następujących przesłanek: - przekroczenie dochodu nie jest wyższe niż kwota najniższego zasiłku w danym okresie, - ustalana zaliczka alimentacyjna przysługiwała w poprzednim okresie zasiłkowym - przekroczenie kryterium dochodowego nie miało miejsca w poprzednim roku kalendarzowym. Zgodnie z § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 roku w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych ( Dz.U. Nr 130, poz. 903) najniższy zasiłek rodzinny stanowi kwota 48 zł. W tym miejscu należy zauważyć, iż zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o zaliczce alimentacyjnej prawo do zaliczki ustala organ właściwy wierzyciela począwszy od miesiąca, w którym został złożony u komornika sądowego wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, do końca okresu zasiłkowego tj. zgodnie z art. 10 ust. 6 ustawy o zaliczce alimentacyjnej na okres zasiłkowy, przez który - wedle przepisu art. 3 pkt 10 uśr, znajdującego zastosowanie do niniejszej sprawy na mocy art. 18 ust. 2 ustawy o zaliczce alimentacyjnej - rozumie się okres od dnia 1 września do dnia 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do zaliczki. Tym samym przekroczenie przez rodzinę skarżącej progu dochodowego wynikającego z art. 7 ust. 2 ustawy zaliczce alimentacyjnej o 19,01 zł. pozwala na zastosowanie wobec skarżących przepisu art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z dokumentów nadesłanych przez skarżącą w tym decyzji Burmistrza [...] z [...] r., nr [...] wynika, iż w poprzednim okresie przysługiwała zaliczka alimentacyjna oraz, że w poprzednim roku kalendarzowym nie zostało przekroczone kryterium dochodowe a wręcz przeciwnie dochód na osobę w rodzinie wynosił mniej niż 50 % kwoty wskazanej w art. 7 ust. 2 ustawy o zaliczce alimentacyjnej. Brak odniesienia się przez organy do dyspozycji art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych skutkował naruszeniem przepisów prawa materialnego i w konsekwencji błędne uznanie, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki warunkujące przyznanie zaliczki alimentacyjnej. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ppsa orzekł jak w sentencji. Przepisu art. 152 powołanej ustawy nie zastosowano wobec negatywnego charakteru zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, organy winny uwzględnić powyższe wytyczne i przy badaniu wystąpienia wszystkich przesłanek uprawniających do uzyskania prawa do zaliczki alimentacyjnej uwzględnić treść art. 5 ust. 3 uśr. /-/ i. Kucznerowicz /-/P.Miładowski /-/G. Radzicka KB/