IV SA/Po 146/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: starszy referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "[...] Spółka Akcyjna" Sp. k. z siedzibą w P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] grudnia 2015r. nr [...] w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty planistycznej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia odmówić przyznania prawa pomocy "[...] Spółka Akcyjna" Sp. k. z siedzibą w P. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] grudnia 2015r. nr [...] w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty planistycznej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Wraz ze skargą skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podając, iż spółka nie dysponuje środkami finansowymi niezbędnymi do poniesienia kosztów sądowych, gdyż na rachunku bankowym spółki prowadzonym w [...] Bank Polska S.A. w dniu złożenia skargi znajdowała się kwota [...] zł., a w dniu wniesienia wniosku [...] zł. Skarżąca spółka wskazała, iż jej jedyny majątek stanowią nieruchomości, które jednak trudno sprzedać w krótkim okresie czasu, w sposób, który nie pogłębi strat spółki. Posiadane akcje i udziały spółek zależnych nie mogą być zbyte z uwagi na konieczność zachowania kontroli nad tymi spółkami. Jednocześnie brak regularnych dochodów nie pozwala na pozyskiwanie finansowania z innych źródeł np. z kredytu. W oświadczeniu o stanie majątkowym podano wysokość kapitału zakładowego w tym [....] jako wkład komandytariusza i [...] jako wkład komplementariusza. Spółka informując, że sprawozdanie za 2015r. nie zostało jeszcze sporządzone podała, że jej strata na dzień 31.12.2014r. wynosiła [...] zł., nie posiada środków trwałych a jedynie aktywa trwałe w postaci nieruchomości inwestycyjnych o wartości [...] zł. oraz inwestycje (akcje i udziały) w spółkach zależnych w wysokości [...] zł. wg. stanu na dzień 31.12.2014r. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni podała, że jej planowany przychód w 2016r. z tytułu dzierżawy gruntów rolnych będzie wynosił ok. [...] tys. (wysokość ta jest uzależniona od ceny kwintala pszenicy za I połowę). Dalej wskazano, że do końca lutego spółka już poniosła wydatki w kwocie [...] zł., która dotyczy kosztów zarządzania przez komplemetariusza, oraz usług marketingowych, analiz, usług internetowych i pocztowych. W piśmie z dnia 24 marca 2016r. stanowiącym uzupełnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy pełnomocnik wnioskodawcy wyjaśnił, że Spółka zamierza finansować działalność z przychodów ze sprzedaży nieruchomości stanowiącej jej własność i podjęła już tym kierunku działania. Do powyższego pisma załączono kopie deklaracji VAT – 7, zestawienie amortyzacji do Tabeli Amortyzacji za 2016r., wyciąg z konta bankowego za okres styczeń – luty 2016r., zestawienie kosztów za 2016r., sprawozdanie z całkowitych dochodów za okres 01.01.2015r. - 31.12.2015r. i sprawozdanie z sytuacji finansowej na dzień 31.12.2015r. Mając powyższe na uwadze wskazać należy, iż myśl art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej P.p.s.a.) można przyznać prawo pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce nieposiadającej osobowości prawnej, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.. Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, iż udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać przy tym nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 504). W orzecznictwie wskazuje się również, że nawet brak bieżących dochodów nie może być dostatecznym uzasadnieniem dla skutecznego żądania przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy strona nie zgromadziła w okresie prowadzenia działalności gospodarczej dostatecznych środków na ten cel, ani też w sposób formalny nie dowiodła swojej niewypłacalności, np. poprzez wystąpienie w odpowiednim czasie o ogłoszenie upadłości (tak: NSA m.in. w postanowieniu z 2 października 2015 r., sygn. akt II GZ 506/15, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z powyższego wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca zatem musi przedstawić argumentację, która potwierdzałaby niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie kosztów postępowania chociażby w części. Prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy, zawierający szczegółowe informacje o wszelkich posiadanych przez stronę aktywach albo ich braku jest warunkiem koniecznym do dokonania prawidłowej oceny i przyjęcia że strona nie jest w stanie zgromadzić funduszy niezbędnych do prowadzenia procesu. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że Spółka, mimo iż od dłuższego czasu odnotowuje straty, ujawniła posiadanie aktywów trwałych w postaci nieruchomości inwestycyjnych o wartości [...] oraz inwestycji (akcje i udziały) w spółkach zależnych w wysokości [...]. oraz funkcjonuje w obrocie gospodarczym. W takiej sytuacji spółka powinna zabezpieczyć środki pieniężne również na ponoszenie ewentualnych kosztów spraw sądowych związanych ze swoją działalnością, a nie próbować przerzucić ciężar finansowania działalności w tym zakresie na Skarb Państwa. Powyższe jest tym bardziej uzasadnione, iż w piśmie stanowiącym uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy pełnomocnik wnioskodawcy wyjaśnił, iż skarżąca spółka zamierza finansować bieżącą działalność spółki ze sprzedaży nieruchomości stanowiących jej własność i podjęła już kroki w tym kierunku. Przyznanie wnioskowanego prawa pomocy jest więc nieuzasadnione. Dalej należy wskazać, że koszty sądowe należy postrzegać jako normalne koszty działalności gospodarczej. Prowadzenie spraw sądowych związanych z tą działalnością jest bowiem elementem tej działalności i dlatego wymaga zabezpieczenia środków na ten cel na równi z koniecznością zapewnienia środków na inne wydatki (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Ol 90/13, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze, zwrócić należy uwagę na wyciągi z rachunku bankowego spółki za styczeń – luty 2016r., z których wynika, że spółka odnotowywała w każdym z tych miesięcy wpłaty pieniężne na swoje konto w wysokości od kilku do kilkuset tysięcy złotych oraz wykonywała przelewy (w wysokości od kilkuset tysięcy złotych) w tym m.in. na rzecz swego komplementariusza, w taki sposób, że stan konta oscylował w granicach kilkuset złotych. Wspomniane wpłaty gotówkowe i odnotowane operacje bankowe świadczą zatem o tym, że spółka dysponuje środkami finansowymi umożliwiającymi pokrycie kosztów sądowych, lecz decyduje się przeznaczać je na inne koszty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, w tym m.in. na wypłaty na rzecz komlementariusza tytułem kosztów zarządzania spółką, które do końca lutego wynosiły [...] zł. Mając powyższe na uwadze, stwierdziwszy, że wnioskodawca nie wykazał zaistnienia przesłanek warunkujących przyznanie wnioskowanego prawa pomocy, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu.