IV SA/Po 1475/04
WyrokWSA w Poznaniu2006-06-22
Skład orzekający: Maciej Dybowski, Paweł Miładowski, Izabela Kucznerowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wdowie po osobie, która została pozbawiona uprawnień kombatanckich z powodu pełnienia służby w organach bezpieczeństwa publicznego, przysługują uprawnienia wdowy po kombatancie, jeśli pierwotnie uprawniony nie zachowałby tych uprawnień, gdyby żył?Ratio decidendi
Uprawnienia wdowy po kombatancie mają charakter pochodny od uprawnień kombatanckich jej zmarłego męża. Skoro mąż skarżącej został pozbawiony uprawnień kombatanckich z powodu pełnienia służby w organach bezpieczeństwa publicznego, co zgodnie z ustawą o kombatantach dyskwalifikuje go z posiadania tych uprawnień, wdowie nie przysługują pochodne uprawnienia kombatanckie. Ustawa nie przewiduje wyjątków dla osób, które uzyskały uprawnienia kombatanckie z innych tytułów, jeśli jednocześnie spełnione zostały przesłanki do pozbawienia tych uprawnień.Stan faktyczny
Skarżąca P. W. wniosła skargę na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych odmawiającą jej przyznania uprawnień wdowy po kombatancie. Jej mąż, S. W., został pozbawiony uprawnień kombatanckich z powodu pełnienia służby w organach bezpieczeństwa publicznego w latach 1945-1946. Po jego śmierci, skarżąca wniosła o przyznanie jej uprawnień wdowy, jednak organ odmówił, uznając, że skoro mąż nie posiadał uprawnień, ona również ich nie nabywa. Skarżąca argumentowała, że jej mąż był żołnierzem poboru i uzyskał uprawnienia przed 1988 r., a decyzja o pozbawieniu go uprawnień była niesprawiedliwa.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie NSA Paweł Miładowski As. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant: ref. - staż. Paweł Grzęda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień dla wdowy po kombatancie oddala skargę /-/I.Kucznerowicz /-/M.Dybowski /-/P.Miładowski KP
sygn. IV SA/Po 1475/04
U Z A S A D N I E N I E :
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...]lutego 2001 r. nr [...] na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t.Dz.U.142/97/950 ze zm.- dalej ustawa) pozbawił S. W. uprawnień kombatanckich, przyznanych przez ZW ZBoWiD w K. dnia [...] marca 1980 r. z tytułu udziału w walkach o utrwalenie władzy ludowej od 15 maja 1945 do 1 kwietnia 1946 r.
W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że S. W. w okresie zaliczonym przez b. ZBoWiD jako działalność kombatancka pełnił służbę w organach Bezpieczeństwa Publicznego. S. W. uzyskał na mocy dotychczasowych przepisów uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-56 w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej; w myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy pozbawia się takie osoby uprawnień kombatanckich. Kierownik Urzędu nie jest obowiązany do wyjaśniania, czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art.. 2 i art. 4 ustawy. Odpis decyzji doręczono prawidłowo dnia [...] lutego 2001 r. (k. 21- 22 akt administracyjnych). Decyzja owa stała się ostateczną po 14 dniach od dnia doręczenia odpisu decyzji.
Postanowieniem z dnia [...]sierpnia 2001 r. nr [...] na podstawie art. 134 w zw. z art. 127 § 3 i art. 129 § 1 i 2 kpa Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził niedopuszczalność odwołania i uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej pozbawienia uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że S. W. nadał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dnia 10 lipca 2001 r.- 134 dni po odebraniu odpisu decyzji. (k. 24,27-29 akt administracyjnych).
Prawomocnym wyrokiem z dnia 20 listopada 2003 r.- sygn. II SA/Po 3241/01 Naczelny Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę wdowy po S. W. – P. W. na postanowienie z dnia [...]sierpnia 2001 r. nr [...] Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (k. 51- 52 akt administracyjnych).
S. W. zmarł dnia [...] lipca 2002 r., pozostawiając po sobie wdowę P. W. . P. W. wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2002 r. wniosła o przyznanie Jej uprawnień przysługujących wdowom pozostałym po kombatantach (k. 40 akt administracyjnych). Postanowieniem z dnia [...] września 2002 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie przyznania uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie do czasu rozstrzygnięcia sprawy II SA/Po 3241/01, bowiem uprawnienia wdowy po kombatancie mają charakter pochodny w stosunku do uprawnień kombatanckich Jej zmarłego męża. Postanowieniem z dnia [...]grudnia 2003 r. nr [...]Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 97 § 2 i art. 123 kpa podjął postępowanie w sprawie związku z wydaniem wyroku z dnia 20 listopada 2003 r.- sygn. II SA/Po 3241/01 (k. 39, 43, 53 akt administracyjnych).
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...]stycznia 2004 r. nr [...]na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit.a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit.a w zw. z art. 20 ust. 3 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t.Dz.U.42/02/371 ze zm.- dalej ustawa) odmówił przyznania P. W. uprawnień wdowy po kombatancie.
W uzasadnieniu Kierownik Urzędu wskazał dotychczasowy przebieg postępowań dotyczących uprawnień kombatanckich S. W. i uprawnień P. W. . Z akt Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD , w tym zaświadczenia Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej z dnia [...] września 1978 r. wynika, że S. W. w okresie od 15 maja 1945 do 1 kwietnia 1946 r. pełnił służbę w organach Bezpieczeństwa Publicznego i w tym okresie brał udział w walkach z reakcyjnym podziemiem. Potwierdził to mąż Zainteresowanej w deklaracji członkowskiej ZBoWiD i we własnoręcznym życiorysie podając, że pracował w organach Bezpieczeństwa Publicznego. Owe dowody są w pełni wiarogodne, bowiem korzystają z domniemania prawdziwości dokumentów urzędowych (art. 76 kpa), które nie zostało obalone. Zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit a ustawy, uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, która w latach 1944-56 pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, nie przysługują uprawnienia kombatanckie z jakiegokolwiek tytułu. "Osoba zatrudniona" w rozumieniu art. 21 ust. 2 pkt 4a ustawy oznacza również osoby zatrudnione w aparacie bezpieczeństwa publicznego w ramach stosunku pracy (uchwała 7 Sędziów SN z 7.5.1992- II UZP 7/91- OSNC 10/92/174). Trybunał Konstytucyjny, interpretując pojęcie "zatrudnienia" w aparacie bezpieczeństwa publicznego uznał, że oznacza ono pozostawanie w stosunku pracy zarówno na podstawie umowy o pracę, jak też na innych podstawach (mianowanie, powołanie). Współpraca z organami represji nastawionymi na zwalczanie polskich ruchów niepodległościowych musi być oceniona negatywnie i to bez względu na to, o jakie stanowiska i jaki charakter zatrudnienia w tych organach chodzi. Dotyczy to zarówno aparatu represji państw obcych, jak i komunistycznego aparatu represji w Polsce. Jednostkami, które wypełniały wskazane kryteria aksjologiczne i które mogą być zaliczone do komunistycznego aparatu represji w Polsce były struktury Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej (orzeczenie TK z 15.2.1994- K 15/93- OTK I/94/4). Krąg osób objętych zakresem art. 21 ust. 2 pkt 4a ustawy nie może być sprowadzony tylko do funkcjonariuszy, lecz dotyczy wszystkich osób związanych z tymi strukturami, jednostkami organizacyjnymi i stanowiskami, bez względu na to, jaki charakter miało zatrudnienie (wyrok TK z 15.9.1999- K 11/99- OTK 6/99/116). Art. 21 ust. 2 pkt 4a ustawy ma zastosowanie także do osoby, która w latach 1944-56 była zatrudniona w Urzędzie Bezpieczeństwa i nie pełniła w strukturach tego Urzędu służby lub funkcji (uchwała 7 Sędziów NSA z 21.X.2002- OPS 2/02). W aktach brak dowodów, by do męża Zainteresowanej miała zastosowanie dyspozycja art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy stanowiącego, że przepisów o pozbawieniu uprawnień kombatanckich nie stosuje się do osoby, która przedłoży dowody, że do wskazanych służb i organów została skierowana przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje była zwerbowana w celu udzielenia im pomocy. Uprawnienia wdowy po kombatancie nie są uprawnieniami samoistnymi, lecz pochodnymi, a ich nabycie jest uzależnione od tego, czy pierwotnie uprawniony zachowałby je, gdyby żył (uchwała SN z 25.1.1996- III AZP 32/95- OSNAP 15/96/206). Ponieważ osobom, które były zatrudnione w organach Bezpieczeństwa Publicznego nie przysługują uprawnienia kombatanckie, mąż Strony został pozbawiony uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZBoWiD, mocą wskazanej decyzji, co powoduje to, że Stronie nie należą się uprawnienia wdowy po kombatancie.
P. W. , wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy podniosła, że decyzja o pozbawieniu męża uprawnień kombatanckich była niesprawiedliwa. S. W. był żołnierzem poboru, powołanym do zasadniczej służby wojskowej w Wojsku Polskim w okresie od 15 maja 1945 do 1 kwietnia 1946 r. Z mocy art. 25 "ust. 1 pkt 2" (k. 59) ustawy, osoby te nie tracą przyznanych im uprawnień kombatanckich. Decyzja narusza art. 25 ust. 3 ustawy, bowiem weryfikacji podlegają uprawnienia uzyskane od ZBoWiD po 31.12.1988 r., a mąż uzyskał uprawnienia decyzją z dnia [...].3.1980 r. Wniosek swój Zainteresowana złożyła na podstawie art. 20 ust. 3 ustawy, opierając go na § 10 pkt 1 rozporządzenia z dnia 22 lipca 1997 r. Art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o kombatantach wskazuje, że osoba uprawniona może dochodzić przywrócenia uprawnień kombatanckich.
Decyzją z dnia [...]października 2004 r. nr [...]na podstawie 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 25 ust. 2 pkt 1 lit.a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit.a w zw. z art. 20 ust. 3 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t.Dz.U.42/02/371 ze zm.) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z [...]stycznia 2004 r.
Motywując decyzję Kierownik Urzędu powtórzył argumenty podniesione w decyzji z [...]stycznia 2004 r. We wniosku Strona nie wskazała jakichkolwiek nowych okoliczności faktycznych i prawnych, uzasadniających uchylenie decyzji własnej. W zakresie decyzji opartych na art. 25 ust. 2 pkt 1a, ustawodawca nie pozostawił żadnej sfery uznania- znaczącym jest tu tylko element ze sfery faktu- zatrudnienie w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa. Nie jest konieczna indywidualna ocena czynów konkretnej osoby, bowiem nie chodzi o pociągnięcie do odpowiedzialności karnej, a o pozbawienie przywilejów z uwagi na przynależność do negatywnie ocenionej grupy.
P. W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]października 2004 r. wnosząc o "zmianę" zaskarżonej decyzji. Skarżąca podniosła w istocie argumenty, uprzednio prezentowane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy; wskazała na niezgodność owej decyzji z prawem obowiązującym w Rzeczypospolitej Polskiej- w szczególności z art.: 2, 19, 30 i 32 Konstytucji RP.
Organ orzekający w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się bezzasadną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela ustalenia faktyczne i poglądy prawne Kierownika Urzędu, zaprezentowane w zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] stycznia 2004 r., za wyjątkiem tej tylko części, w której Kierownik Urzędu uznał, że deklaracja członkowska ZBoWiD i życiorys S. W. , korzystają z domniemania prawdziwości dokumentów urzędowych (art. 76 kpa; k. 56 akt administracyjnych).
Zgodnie z art.25 ust.2 p. 1 lit. a ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t. Dz.U. 142/97/950 ze zm.-obecnie j.t.Dz.U.42/02/371 ze zm.), pozbawia się uprawnień kombatanckich osobę, która w latach 1944-56 pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalonym jest pogląd, że przepis art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy, do którego odwołuje się art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy, dotyczy wszystkich osób związanych w latach 1944-56 ze strukturami represji, bez względu na charakter zatrudnienia (uchwała 7 Sędziów NSA z dnia 21.10.2002 r.- OPS 2/02- ONSA 2/03/42).
Z prawidłowych ustaleń organu administracji publicznej wynika, że S. W. w okresie od 15 maja 1945 r. do 1 kwietnia 1946 r. był zatrudniony w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego. Na wstąpienie do organów Bezpieczeństwa Publicznego S. W. wskazał w deklaracji członkowskiej ZBoWiD z dnia [...] listopada 1978 r. i załączonym doń życiorysie z dnia [...] listopada 1978 r. (k. 1, 2, 12v akt administracyjnych). Za daniem wiary tymże dokumentom przemawiało to, że sporządzone zostały w 1978r., gdy służba w Urzędzie Bezpieczeństwa była wysoko ceniona przez ówczesne władze, jak i podanie w nich przez wystawcę- S. W. - istotnych szczegółów, nieznanych osobom spoza PUBP (nazwisko dowódcy- por. Bek; udział w walkach z "reakcyjnym podziemiem" na terenach Krotoszyna i w jego okolicach- Benice, Korytnica; fakt pobicia przez "bandę"- jak wówczas nazywano także oddziały partyzantki niepodległościowej). Dokumenty te mają charakter dokumentów prywatnych; kpa nie zawiera przepisów o dokumentach prywatnych, przeto stosować do nich należy dorobek orzecznictwa i piśmiennictwa powstały pod rządem art. 245 i art. 253 kpc, i art. 53 rpa (Z.Janowicz "Kpa. Komentarz" W.Pr. PWN 1999 s.226 uw. 5). Dowody te w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy, znajdują potwierdzenie w dokumencie urzędowym- zaświadczeniu Naczelnika Wydziału Archiwum Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej z dnia [...] września 1978 r.- l.dz. [...] (k. 5 akt administracyjnych; art. 76 § 1 kpa). Żaden z dowodów zebranych w sprawie- w tym w szczególności zaświadczenie z dnia [...] marca 1980 r. nr [...] Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD (k. 10 w zw. z k. 9 akt administracyjnych), nie prowadzą do odmiennych wniosków. Skarżąca nie przedłożyła żadnego dokumentu, potwierdzającego, że S. W. w okresie od 15 maja 1945 do 1 kwietnia1946 r. miałby pełnić służbę z poboru w Wojsku Polskim. Twierdzeń takich nie zawierają dokumenty pochodzące od S. W. z lat 1978- 1980. Po raz pierwszy argument o otrzymaniu karty powołania do służby wojskowej podniósł S. W. dopiero we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...]lipca 2001 r. (k. 27a akt administracyjnych), nie przedkładając jednak żadnego dowodu na poparcie tego twierdzenia (np. książeczki wojskowej bądź zaświadczenia WKU). Nawet jednak w świetle owych twierdzeń, S. W. nie twierdził, że odbył w tym okresie służbę wojskową, nie wskazuje jednostki wojskowej ani specjalności. Twierdzenia w tej materii, zgłaszane przez Skarżąca, nie poparte żadnymi dowodami i nieprawdziwe, wynikają jedynie z chęci uzyskania uprawnień wdowy po kombatancie i nawiązują wprost do sformułowania ustawowego (art. 25 ust. 2 pkt 2 zd. 2 in fine ustawy, bo ten właśnie przepis miała zapewne na uwadze Skarżąca (k.59; art. 25 ust. 1 nigdy nie miał pkt 1).
Ustawa nie zawiera regulacji pozwalających na niestosowanie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a wobec osób, które uprawnienia kombatanckie uzyskały za jakąkolwiek inną działalność uprawniającą do uzyskania czy zachowania uprawnień kombatanckich. Wyjątkiem jest art. 21 ust. 3 ustawy, który przewiduje nie stosowanie art. 21 ust. 2 pkt 4 lit a wobec osób, które przedłożą dowody, że do- w szczególności służby w Urzędzie Bezpieczeństwa- zastały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy. Skarżąca takich dowodów odnośnie swego męża nie przedłożyła ani takich twierdzeń w postępowaniu przed Kierownikiem Urzędu czy Sądem Administracyjnym nie zgłaszała. Twierdzeń takich za życia nie zgłaszał również S. W. .
Trybunał Konstytucyjny trafnie wskazał, że w postępowaniu o pozbawienie uprawnień kombatanckich nie chodzi o karanie osób wchodzących w skład poszczególnych organów i jednostek organizacyjnych aparatu represji, lecz o ich honorowanie; takie postępowanie nie pozostaje w sprzeczności z konstytucyjnie określonymi zasadami demokratycznego państwa prawnego (uzasadnienie wyroku TK z 15.9.1999 r.- K 11/99- OTK 6/99/116 s.616). W aksjologii ustawy- w tym wyrażonej w preambule ustawy- służba w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa, została uznana za dyskwalifikującą moralnie (uzasadnienie uchwały 7 Sędziów SN z 21.12.1993- II UZP 25/93- OSNC11/94/200 s. 4) i skutkuje pozbawieniem uprawnień kombatanckich, choćby pod rządem dawnej ustawy kombatanckiej Odmowa honorowania nie jest "zbiorowym karaniem".
W sprawie nie doszło do naruszenia art. 19 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. 78/97/483, sprost. Dz.U. 28/01/319). To , że Rzeczypospolita Polska specjalną opieką otacza weteranów walk o niepodległość, zwłaszcza inwalidów wojennych, nie stanowi przeszkody dla weryfikacji uprawnień kombatanckich osób, które w myśl poprzednich przepisów nabyły uprawnienia kombatanckie, a w świetle nowych uregulowań uprawnienia te utraciły. W doktrynie trafnie wskazuje się, że art. 19 Konstytucji RP, z uwagi na generalne, ogólne i nieprecyzyjne uregulowanie, nie nadaje się do stosowania wprost- wymaga regulacji ustawowej (W. Skrzydło "Konstytucja RP- komentarz" Zakamycze 1998 s. 23). Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach...jest jedną z ustaw, regulujących status kombatantów (w tym weteranów walk o niepodległość). Owa ustawa wprowadza zgodne z Konstytucją RP postępowanie, którego przedmiotem jest badanie, czy w świetle nowej definicji kombatanta, zawartej w ustawie z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach..., osoby, które na mocy uprzednio obowiązujących przepisów uprawnienia kombatanckie posiadały, uprawnienia te utraciły (A. Świątkowski "Uprawnienia inwalidów wojennych, wojskowych ,kombatantów ,osób represjonowanych, inwalidów z wypadków przy pracy i chorób zawodowych oraz ich rodzin" DW ABC 1997 s.73, 81, 92, 95, 97).
Uregulowania owej ustawy były wielokroć przedmiotem badania Trybunału Konstytucyjnego. W szeregu orzeczeniach Trybunał stwierdzał, że owe uregulowania nie naruszają Konstytucji RP - w szczególności art. 2 i art. 32 ust. 1. Jedynie przykładowo należy wskazać, że Trybunał Konstytucyjny wyrokami z dnia: 15.2.1994 r.- K 15/93- OTK I/94/4 i 15.9.1999 r.- K 11/99- OTK 6/99/116, stwierdził konstytucyjność owych uregulowań z zakresie istotnym dla rozstrzygania o pozbawieniu uprawnień kombatantów. Za takową wykładnią opowiedział się Sąd Najwyższy w: uchwale 7 Sędziów SN z dnia 7.7.1992 r.- II UZP 7/91- OSNC 10/92/174 i wyroku z dnia 29.3.1995 r.- III ARN 6/95- OSNAP 16/95/199, a nadto Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 Sędziów NSA z dnia 21.10.2002 r.- Prok. i Pr. 12/02/53). W sprawie nie doszło także do naruszenia przyrodzonej i niezbywalnej godności człowieka, skoro Skarżąca mogła w trybie prawem przewidzianym dochodzić ochrony swych praw.
Wykładnia zaprezentowana w niniejszej sprawie nie narusza też art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, podpisanej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz.U. 61/93/284 ze zm.) czy art. 1 Protokołu 1 do Konwencji, podpisanego w Paryżu dnia 20 marca 1952 r. (Dz.U. 36/95/175; decyzja ETPC z: 1.6.1999 r.- nr 39860/98 Skórkiewicz v. Polska; 15.6.1999 r.- nr 34610/97 Domalewski v. Polska).
W uchwale 7 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lutego 2000-OPS 15/99-ONSA 3/00/91, Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie wskazał, że wdowie pozostałej po osobie, która na mocy dotychczasowych przepisów uzyskała uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-56 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" i
z a c h o w a ł a te uprawnienia jako żołnierz z poboru, który pełnił służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 do 30 czerwca 1947 r. na podstawie art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy, przysługują uprawnienia, o których mowa w art.20 ust.3 tej ustawy. Ponieważ w sprawie nie doszło do zachowania uprawnień przez męża Skarżącej, przeto powołująca się na uprawnienia pochodne wdowa po osobie, która wypełniała przesłanki art.25 ust.2 p.1 lit. a ustawy, także je traci (uchwała SN z 25.1.1996 r.-III AZP 32/95-OSNAP 15/96/206).
Do odmiennych wniosków nie prowadzi wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2001 r.- III RN 143/00- OSNAP 7/02/150, bowiem dotyczy on nie uprawnień wdowy po kombatancie, lecz różnic między przesłanką zachowania uprawnień kombatanckich nabytych wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej a przesłanką nabycia uprawnień kombatanckich. W sprawie nie doszło do wydania decyzji pozbawiającej uprawnień kombatanckich nieważnej w momencie jej wydania; nie zachodziły też przesłanki przywrócenia uprawnień kombatanckich (art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. 68/97/436). Skarżąca nie wskazała dowodów, o których mowa w art. 21 ust. 3 ustawy; S. W. przed podjęciem decyzji o pozbawieniu go uprawnień kombatanckich, nie posiadał uprawnień z tytułów określonych w art. 1-4 ustawy; wskazanie zatem jako podstawy wniosku § 10 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzenia weryfikacji tych uprawnień (Dz.U. 116/97/745) nie mogło prowadzić do odmiennych ustaleń i ocen.
Art. 25 ust. 2 pkt 1 i 2 w zw. z art. 21 ust. 2 ustawy stanowią lex specialis wobec art. 25 ust. 3 ustawy; czym innym jest pozbawienie uprawnień kombatanckich, czyn innym zaś weryfikacja uprawnień kombatanckich (wyrok NSA z: 26.5.1995- SA/Lu 1799/94- Prok. i Pr. 5/96/62; 12.7.2001- V SA 3328/00; 21.6.2002- V SA 2541/01- ONSA 3/03/100).
Wobec powyższego skargę należało oddalić (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1270 ze zm.).
/-/I. Kucznerowicz /-/M. Dybowski /-/P. Miładowski
KP
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło