IV SA/Po 1489/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Sędziowie NSA Paweł Miładowski (spr.) WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant: sekretarz sąd. Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2006 r. sprawy ze skargi P.O. S.A. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w P. z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] w przedmiocie inspekcji pracy o d d a l a s k a r g ę /-/D. Rzyminiak-Owczarczak /-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/P. Miładowski MW Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy działając na podstawie m.in. art. 9 pkt 2a, art. 21 pkt 1 oraz art. 21a ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. z 2001 r. nr 24, poz. 1362 ze zm.) po przeprowadzeniu kontroli w dniach [...]-[...] i [...].09.2004 r.) nakazem z [...] września 2004 r. polecił P.O. S.A. w M. wypłatę uprawnionym [...] pracownikom wyrównania do wynagrodzenia za pracę z tytułu obniżenia norm czasu pracy, dodatkowego wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych oraz tytułem nagród jubileuszowych (pkt 1 do 4). Według ustaleń organu pracodawca nie naliczał pracownikom wymienionych w załącznikach nr [...],[...] i [...] do protokołu kontroli składników wynagrodzenia za pracę oraz nadto H.P., B. D., H.S. i A.C. należnych składników wynagrodzenia za wskazane w nakazie okresy i tytuły swoim rozstrzygnięciom organ nadał rygor natychmiastowej wykonalności w trybie art. 108 § 1 kpa. Odwołanie od przedmiotowej decyzji organu I instancji wniósł pracodawca – PO. S.A. w M., nadto domagając się wstrzymania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nakazującej wypłatę przedmiotowych świadczeń. Nie kwestionując co do zasady należnych pracownikom świadczeń, których wypłatę nakazała decyzja PIP z [...] września 2004 r. odwołująca spółka podnosiła, że ma ona charakter pracowniczy, że jest największym pracodawcą w gminie M., jak i powiecie w. Zaległości w spółce związane z opóźnieniem wypłaty niektórych świadczeń pracowniczych wiązały się ze spóźnieniem w zapłacie należności spółki przez odbiorców zagranicznych. Zdaniem odwołującej nadanie rygoru spowoduje sprowadzenie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody i trudnych do odrzucenia skutków. Niekorzystna sytuacja gospodarcza i finansowa ma charakter przejściowy i wynika z utraty płynności. Odzyskanie należności zagranicznych zapewni spłatę "wymagalnych i zasadnych" należności pracowniczych. Nadto strona podnosiła, że w podobnych okolicznościach co do innych należności pracowniczych Sąd Administracyjny uwzględnił wniosek i wstrzymał wykonanie ostatecznej decyzji organu II instancji. Rozpoznając odwołanie Okręgowy Inspektor Pracy w P. decyzją nr [...] z [...] listopada 2004 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ argumentował, że zgodnie z przepisami kodeksu pracy pracownicy co do zasady nie podnoszą ryzyka prowadzenia przez pracodawcę działalności gospodarczej. Wstrzymanie się z wypłatą wynagrodzenia za pracę z powodu niekorzystnej sytuacji finansowej jest sprzeczne z normami prawa pracy. Nadanie decyzji ujętych w zaskarżonym nakazie rygoru znajduje podstawę prawną. Termin wymagalności roszczeń już minął, a w interesie społecznym leży by należności ze stosunku pracy były wypłacane pracownikom niezwłocznie gdyż stanowią często jedyną podstawę utrzymania pracowników i ich rodzin. Wstrzymanie wykonania decyzji organu odwoławczego, w której utrzymano nakaz zapłaty orzeczono w innej sprawie na innej podstawie prawnej. Skargę na powyższą decyzję wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. PO S.A. w M. domagając się jej uchylenia i umorzenia postępowania, wstrzymania zaskarżonej decyzji, przeprowadzenia postępowania mediacyjnego, rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zarzucając naruszenie art. 86 § 1, art. 94 pkt 5, art. 241 kodeksu pracy, art. 5 ustawy z 1 marca 2001 r. o zmianie ustawy kodeks pracy, a także art. 9 pkt 2a, art. 21 pkt 1, art. 21a ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy – dalej ustawy o PIP. Strona skarżąca argumentowała, iż nie przyjęto jej wyjaśnień, że powody zwłoki w wypłacie należności pracowniczych nie miały charakteru zawinionego i nie wynikały ze złej woli pracodawcy. Organ orzekający nie uzyskał w tej sprawie stanowiska związku zawodowego stosownie do art. 23 ust. 1 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych, oraz nie brał pod uwagę rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. w sprawie zbliżonej przedmiotowo i rodzajowo o sygnaturze akt [...], w którym wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji – nakazu PIP. Zdaniem skarżącej nie istniały także podstawy do zastosowania rygoru natychmiastowej wykonalności. W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy w P. wniósł o oddalenie skargi. Postanowieniem tutejszego sądu z dnia [...] marca 2005 r. wstrzymano wykonanie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją nakazu Inspektora Pracy z [...] września 2004 r. Strona skarżąca cofnęła wniosek o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. zważył co następuje: Skarga nie ma uzasadnionych podstaw. Organy orzekające w tej sprawie nie naruszyły prawa materialnego, ani procedury administracyjnej w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania kwestionowanego w skardze orzeczenia z obrotu prawnego. W trakcie niewadliwie przeprowadzonej kontroli u skarżącego ustalono, iż obowiązujący regulamin pracy wyraźnie określa termin wypłaty wynagrodzenia (najpóźniej na 10 dzień następnego miesiąca po miesiącu, za który dane świadczenie przysługuje - § [...] regulaminu obowiązującego do [...] czerwca 2004 r. i następnie ust. [...] rozdz. [...] zakładowego regulaminu pracy obowiązującego od [...] lipca 2004 r.). Mimo tych regulacji z przedstawionych i nie zakwestionowanych w toku postępowania dokumentów wynika, iż zakład pracy nie realizował w części obowiązku wypłacania świadczeń pieniężnych ze stosunku pracy. Już wcześniej, bo w maju 2004 r. ten proceder był przedmiotem wystąpienia organu I instancji nr [...]. Tamże organ zwracał uwagę na błędy w naliczaniu i wypłacaniu uprawnionym pracownikom wynagradzanym w systemie czasowo premiowym należnych składników wynagrodzenia. Podobnie już wcześniej z wystąpieniem z grudnia 2003 r. zwrócono pracodawcy uwagę na konieczność terminowego wypłacania m.in. nagród jubileuszowych H.P., B.D., H.S.j, A.C. Z przeprowadzonych kontroli sporządzono protokoły, które wraz z załącznikami precyzyjnie wskazywały zauważone przez Państwową Inspekcję Pracy nieprawidłowości. Protokoły te zostały podpisane przez osobę reprezentującą pracodawcę bez zastrzeżeń, mimo uprzedniego pouczenia o możliwości złożenia umotywowanych zastrzeżeń. Kontrolę przeprowadzono w obecności kadry kierowniczej, w tym i przedstawicieli zarządu spółki. Zarówno w toku postępowania administracyjnego jak i w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona nie kwestionowała dokonanych przez organy administracji publicznej orzekające w tej sprawie ustaleń faktycznych. I w odwołaniu i w skardze P.O. S.A. w M. wykazywało jedynie, iż nie wypłacenie należnych pracownikom świadczeń nie nastąpiło z winy pracodawcy i nie było wynikiem jego złej woli. Tymczasem wynagrodzenie za pracę ze stosunku pracy korzysta ze szczególnej ochrony przewidzianej nie tylko normami prawa pracy, ale także innych ustaw. Skarżący zarzuca naruszenie art. 86 § 1 kp. Przepis ten znajduje się w kodeksie pracy w rozdziale zatytułowanym wyraźnie jako ochrona wynagrodzenia za pracę. Przepisy tam zawarte po pierwsze określają, iż pracownik nie może zrzec się prawa do wynagrodzenia ani przenieść go na inną osobę (art. 84), określają zasady wypłacania wynagrodzenia (art. 85 formułuje nakaz wypłacania wynagrodzenia co najmniej raz w miesiącu, w stałym i ustalonym z góry terminie niezwłocznie po ustaleniu jego pełnej wysokości). Art. 86 § 1 Kp zawiera obowiązek wypłacania wynagrodzenia przez pracodawcę w miesiącu, terminie i czasie określonych w regulaminie pracy lub w innych przepisach prawa pracy. Przepis ten w dalszych jego postanowieniach formułuje zasadę wypłacenia wynagrodzenia generalnie w formie pieniężnej i do rąk pracownika. Zestawiając te normy z twierdzeniami strony przyjąć należy za słuszny pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji, że pracodawca zwlekając z wypłatą wynagrodzeń poza termin wewnętrznych przepisów płacowych i niezgodnie z przepisami kodeksu pracy naruszył w sposób istotny uprawnienia pracownicze, w tym także przepisy wskazane przez samą stronę w skardze. Artykuł 94 pkt 5 wyraźnie bowiem stanowi, że podstawowym obowiązkiem pracodawcy jest m.in. terminowo i prawidłowo wypłacać wynagrodzenia. Od tego obowiązku nie zwalniają pracodawcy jego problemy organizacyjne czy też kłopoty finansowe, na co słusznie zwraca uwagę Okręgowy Inspektor Pracy w P., a także organ orzekający w I instancji. Także i ten skład sądu odwołując się do bogatego orzecznictwa sądowego szczególnie w sprawach z zakresu prawa pracy oraz literatury przedmiotu z całą mocą podkreśla, że obowiązujący porządek prawny nie pozwala przerzucać na pracowników ryzyka prowadzenia przez pracodawcę działalności gospodarczej. Zasadnie w tej kwestii organy orzekające przywołały nadal aktualny wyrok Sądu Najwyższego z 3 czerwca 1998 r. I PKN 49/98. Trudna sytuacja finansowa może usprawiedliwiać brak złej woli pracodawcy i ewentualnie odpierać zarzut naruszenia istotnych uprawnień pracowniczych, który jest nie tylko deliktem ogólnie rozumianych norm prawa cywilnego, ale także czynem zagrożonym karą w kodeksie karnym. Skoro niespornym był fakt opóźnienia w wypłacie wszystkich wymienionych w nakazie należności pracowniczych, ani nie kwestionowano słuszności podstawy tytułu ich wypłat, to istniały podstawy do wydania nakazu w oparciu o art. 9 pkt 2a w zw. z art. 21 pkt 1 oraz art. 21a ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy. Zważywszy na szczególną ochronę wynagrodzenia za pracę i powtarzające się często przypadki nie wypłacania przez pracodawcę wynagrodzeń pracowniczych i tym samym niejako kredytowanie działalności gospodarczej pracodawców należnościami pracowniczymi niewadliwie organ administracji publicznej nadał swoim decyzjom rygor natychmiastowej wykonalności słusznie obstając, że za takim rozstrzygnięciem przemawia nie tylko interes społeczny, ale i ważny interes pracowników. Tej oceny nie podważa argumentacja, która legła u podstaw postanowienia Sądu o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. W tej bowiem kwestii decydują inne, niż w art. 108 kpa przesłanki. Generalnie nie ma też racji skarżący by organy naruszyły wskazany w skardze przepis ustawy o związkach zawodowych. Ustawa ta nie zawiera postanowień, które mogłyby podważyć obowiązek terminowej wypłaty wynagrodzenia, a wręcz przeciwnie jej przepisy m.in. nakładają na związki zawodowe obowiązek kontroli przestrzegania prawa pracy. Zauważyć przy tym należy, iż kp przewiduje w art. 18 zasadę semiimperatywnego działania jego postanowień. Oznacza to m.in., że postanowienia umów o pracę oraz innych aktów, na których powstaje stosunek pracy, nie mogą być mniej korzystne dla pracownika, niż przepisy prawa pracy. Sprzeczne z kodeksem rozwiązania są nieważne. Zatem obowiązek terminowego wypłacania wynagrodzenia w sposób przewidziany w kodeksie nie może być uzależniony i uwarunkowany żadną konsultacją związkową. W tych okolicznościach skoro skarżący nie wykazał braku legalności zaskarżonego aktu, to z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) należało skargę oddalić. /-/D. Rzyminiak-Owczarczak /-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/P. Miładowski MW