IV SA/Po 159/14
WyrokWSA w Poznaniu2014-07-09
Skład orzekający: Maciej Busz, Ewa Kręcichwost-Durchowska, Tomasz Grossmann
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy cofnięcie wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, nawet jeśli nastąpiło pod wpływem błędu, może stanowić podstawę do wznowienia postępowania zakończonego decyzją o umorzeniu, jeśli błąd ten dotyczył metrażu lokalu, a decyzja o przydziale lokalu z niższą powierzchnią była znana stronie?Ratio decidendi
Cofnięcie wniosku przez stronę jest wyłączną przyczyną umorzenia postępowania w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego, a przyczyny tego cofnięcia, nawet jeśli wynikają z błędu, nie mają znaczenia prawnego dla umorzenia. Oświadczenie o uchyleniu się od skutków cofnięcia wniosku złożonego pod wpływem błędu nie stanowi nowej okoliczności faktycznej ani dowodu w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., ponieważ nie istniało w dniu wydania decyzji umarzającej i nie może być badane w trybie wznowienia postępowania, a jedynie w trybie stwierdzenia nieważności decyzji.Stan faktyczny
Strona złożyła wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego. Jako podstawy wznowienia podała, że dowód (wniosek o dodatek) okazał się fałszywy ze względu na błędny metraż lokalu, a także, że wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne, w tym uchylenie się od oświadczenia o cofnięciu wniosku złożonego pod wpływem błędu. Organy administracji odmówiły uchylenia decyzji umarzającej, uznając, że cofnięcie wniosku było jedyną przyczyną umorzenia, a podnoszone przez stronę okoliczności nie spełniają przesłanek wznowienia postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska WSA Tomasz Grossmann (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 lipca 2014 r. sprawy ze skargi L. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę
Podaniem z [...] kwietnia 2013 r. (data wpływu do siedziby organu: [...] kwietnia 2013 r.) skierowanym do Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] (dalej w skrócie: "OPS") L. N. (dalej jako: "Wnioskodawczyni", "Strona" lub "Skarżąca") wystąpiła z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Burmistrza [...] z [...] grudnia 2011 r., nr [...] (dalej jako "decyzja umarzająca z [...].12.2011 r."), wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu [wszakże bez sprecyzowania, o jaki termin chodzi – uw. Sądu]. Wskazaną decyzją Burmistrz [...] (dalej: "Burmistrz" lub "organ I instancji") umorzył postępowanie wszczęte na wniosek L. N. z [...] listopada 2011 r. w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego (dalej jako "wniosek o dodatek z [...].11.2011 r.") – z uwagi na cofnięcie tego wniosku. Jako podstawy wznowieniowe Wnioskodawczyni podała, że:
a) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Fałszywy okazał się mianowicie ww. wniosek o dodatek z [...].11.2011 r., gdyż wpisany w nim przez przedstawiciela wynajmującego (Komendanta Powiatowego Policji w [...]) metraż lokalu (61,17 m2) był zawyżony, bo nie oparty na danych z decyzji o przydziale lokalu funkcyjnego (57 m2) wydanej [...] października 1993 r. (dalej jako "decyzja o przydziale z [...].10.1993 r."), lecz na późniejszych aneksach i pomiarach. Fakt, że właściwa powierzchnia lokalu powinna wynosić 57 m2, potwierdził, zdaniem Wnioskodawczyni, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 26 marca 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 157/13 (dalej jako "wyrok WSA o sygn. akt IV SA/Po 157/13"), wydanym w takich samych okolicznościach faktycznych [acz na kanwie kolejnego wniosku o dodatek, z 2012 r. – uw. Sądu). Wnioskodawczyni podkreśliła, że wyrok ów został jej doręczony w dniu [...] kwietnia 2013 r., zatem miesięczny termin do wznowienia postępowania został zachowany;
b) wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dacie wydania decyzji, "czym naruszono art. 8 i 9 kpa poprzez nienależyte poinformowanie o zasadności złożonego w dniu 29-11-2011 r. wniosku o dodatek mieszkaniowy". Oto bowiem, jak podniosła Wnioskodawczyni, cofnięcie przez nią tego wniosku nastąpiło pod wpływem błędu wywołanego przez pracownika OPS, który na podstawie fałszywych przesłanek (wniosku o dodatek z [...].11.2011 r., w którym KPP w [...] wpisała metraż 61,17 m2) informował, że dodatek nie przysługuje. Kierując się tą fałszywą informacją Strona złożyła niekorzystne oświadczenie o cofnięciu wniosku, w wyniku czego została wydana przedmiotowa decyzja umarzająca z [...].12.2011 r. W związku z wyrokiem WSA o sygn. akt IV SA/Po 157/13 Wnioskodawczyni dowiedziała się, że działała pod wpływem błędu godząc się na cofnięcie wniosku o dodatek z [...].11.2011 r., dlatego, jak oświadczyła, uchyla się od tego oświadczenia w całości.
W konkluzji Wnioskodawczyni stwierdziła, że zarówno ww. wyrok, jak i jej oświadczenie o uchyleniu się od skutków oświadczenia woli "kreują tego typu okoliczności, że istnieje podstawa do wznowienia postępowania zakończonego decyzją o umorzeniu postępowania".
Po wznowieniu postępowania postanowieniem z [...] sierpnia 2013 r., Burmistrz [...] decyzją z [...] dnia września 2013 r., nr [...] – wskazując w podstawie prawnej na: art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 i 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.; dalej w skrócie: "k.p.a."), w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2013 r. poz., z późn. zm.; dalej w skrócie: "u.d.m.") – odmówił uchylenia decyzji umarzającej z [...].12.2011 r.
W uzasadnieniu Burmistrz wyjaśnił, że w toku wznowionego postępowania zbadał, czy istnieją podstawy wznowienia postępowania, tj. czy zarzuty przytoczone przez Stronę znajdują oparcie w przyczynach wznowienia. Strona zaś, w nawiązaniu do art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., wskazała, że dowód, na podstawie którego ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, tj. wniosek o dodatek z [...].11.2011 r., okazał się fałszywy w części określającej metraż lokalu na 61,17 m2., gdyż metraż ten powinien być określony jako 57 m2, zgodnie z decyzją o przydziale z [...].10.1993 r. Organ I instancji stwierdził, że wskazana okoliczność nie miała jednak wpływu na podjęcie decyzji umarzającej, gdyż wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie był rozpatrywany merytorycznie, z uwagi na jego cofnięcie przez Stronę oświadczeniem z [...] grudnia 2011 r. Ponadto Strona nie przedłożyła wymaganego w takich przypadkach dowodu w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego, że dokument był sfałszowany (podrobiony, przerobiony). Sam błąd w treści dokumentu nie stanowi jeszcze o jego fałszywości. A wyrok WSA o sygn. akt IV SA/Po 157/13 wskazał jedynie w treści uzasadnienia na szczególną moc dowodową decyzji o przydziale lokalu, określającej m.in. metraż lokalu.
Z kolei istnienie w obrocie prawnym w dacie składania wniosku o dodatek z [...].11.2011 r. decyzji o przydziale z [...].10.1993 r. – która, co podkreślił organ, nie została załączona do wniosku, a więc nie była wówczas organowi znana – Burmistrz zakwalifikował jako przesłankę wznowienia stypizowaną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zarazem jednak uznał, że skoro Strona cofnęła ten wniosek bez podania przyczyny, to kwestia niezgodności co do metrażu wskazanego we wniosku i w decyzji o przydziale lokalu funkcyjnego nie miała znaczenia dla podjęcia decyzji o umorzeniu postępowania.
Dalej Burmistrz stwierdził, że kolejna wskazana przez Stronę okoliczność, tj. uchylenie się przez Nią od oświadczenia o wycofaniu wniosku, nie jest nową okolicznością istniejącą w dniu wydania decyzji umarzającej w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Nawet jeśli założyć, że Strona działała pod wpływem błędu, tj. nie brała pod uwagę metrażu wskazanego w decyzji o przydziale lokalu, będąc w jej posiadaniu, to nie może powoływać się na to, że błąd wywołał pracownik OPS, który, po pierwsze, tą decyzją wówczas w ogóle nie dysponował, a informację o metrażu lokalu miał określoną we wniosku, podpisanym przez Stronę i zarządcę nieruchomości. Po drugie, z zeznań pracownik OPS prowadzącego sprawę wynika, że nigdy nie informował Strony, iż dodatek mieszkaniowy z powodu nadmetrażu nie będzie przysługiwał; tym bardziej, że we wniosku wykazane były wówczas 4 osoby zamieszkałe w lokalu, a więc przekroczenia metrażu nie było. Pracownik zapytał jedynie Stronę, czy jedna z tych osób, córka A. N-F., nadal zamieszkuje w lokalu – co oburzyło Stronę, która wyszła z OPS, a na drugi dzień zadzwoniła z informacją, że przyjdzie mąż i cofnie wniosek. Burmistrz zaznaczył, że zeznania pracownika potwierdzają inni pracownicy obecni przy składaniu wniosku o dodatek.
W konkluzji organ I instancji stwierdził, że zakwestionowana decyzja nie jest dotknięta wadami wymienionymi w art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a.
Na skutek odwołania wniesionego przez Wnioskodawczynię, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako: "SKO" lub "organ II instancji"), decyzją z [...] grudnia 2013 r., nr [...]– z powołaniem się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza.
W uzasadnieniu organ II instancji, po przedstawieniu ustaleń faktycznych w sprawie, ocenił, że przesłanka, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., nie wystąpiła. We wniosku o dodatek z [...].11.2011 r. Strona sama wskazała powierzchnię lokalu mieszkalnego 61,17 m2, nie załączając jakichkolwiek dowodów w tym zakresie. Ponadto wznowienie postępowania na ww. podstawie jest ograniczone łącznym zaistnieniem dwóch warunków: (1) wystąpieniem w postępowaniu dowodowym prowadzonym w danej sprawie fałszywego dowodu oraz (2) stwierdzeniem tego faktu prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu – co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. W ocenie SKO brak jest również w sprawie przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Przede wszystkim dlatego, że wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie był w ogóle badany merytorycznie przez Burmistrza, bowiem Strona cofnęła złożony wniosek, czego konsekwencją było wydanie decyzji umarzającej z [...].12.2011 r.
L. N., zastępowana przez radcę prawnego M. G., zaskarżyła opisaną decyzję SKO do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Z powołaniem się na zarzuty:
1. naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. – poprzez niewłaściwe zastosowanie i stwierdzenie, że Strona nie wykazała, aby dowody na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności, były fałszywe,
2) art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. – poprzez ustalenie, że brak podstaw do zastosowania tego przepisu, albowiem nie prowadzono postępowania merytorycznego wobec umorzenia postępowania,
3) art. 67 k.p.a. i art. 69 k.p.a. – w zakresie nieutrwalenia czynności przesłuchania świadków przez organ I instancji i zastąpienia go oświadczeniem,
4) art. 79 k.p.a. i art. 81 k.p.a. – poprzez niezawiadomienie Strony o czynności przesłuchania świadka i uniemożliwienie stronie udziału w przesłuchaniu świadka i wypowiedzenie się co do przeprowadzonego dowodu,
5) art. 77 k.p.a. i art. 78 k.p.a. – poprzez nieuwzględnienie dowodów zgłaszanych przez Stronę, w szczególności nie przesłuchania małżonka strony na fakt wprowadzenia w błąd Strony co do okoliczności faktycznych decydujących o przyznaniu dodatku mieszkaniowego,
6) art. 80 k.p.a. – poprzez przekroczenie swobodnej oceny dowodów polegające na przyjęciu, że ani decyzja o przydziale z 01.10.1993 r., ani wyrok WSA o sygn. akt IV SA/Po 157/13 nie stanowią wystarczających podstaw do uchylenia decyzji umarzającej z 15.11.2011 r.; a także ustalenie, że organ nie wywołał błędu Strony co do konsekwencji prawnych złożonego oświadczenia w dniu 29.11.2011 r. skutkującego umorzeniem postępowania;
2. naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego:
1) praworządności – art. 7 k.p.a., nakładającej na organ administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,
2) pogłębienia zaufania – art. 8 k.p.a., nakładającego obowiązek pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa,
3) obowiązku informowania – art. 9 k.p.a., nakładającego obowiązek czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i udzielania niezbędnych wyjaśnień i wskazówek,
4) czynnego udziału strony w postępowaniu – art. 10 k.p.a., przez uniemożliwienie wypowiedzenia co do zebranych przez organ I instancji dowodów i materiałów;
3. naruszenia interesu prawnego Strony do wydania decyzji w przedmiocie prawa do dodatku mieszkaniowego za okres wskazany we wniosku z 29.11.2011 r.,
Skarżąca wniosła o: (i) uchylenie zaskarżonej decyzji SKO na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a."), (ii) dopuszczenie wniosków dowodowych wskazanych w uzasadnieniu skargi, (iii) zasądzenie kosztów postępowania wywołanych skargą na rzecz strony skarżącej, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i wywody przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Kontrola sądu nie obejmuje natomiast zasadniczo oceny wypełniania przez organy administracji tzw. pozasystemowych kryteriów słusznościowych, w szczególności kierowania się zasadami współżycia społecznego, ani kryteriów celowościowych, takich jak realizacja określonej polityki stosowania prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z 25.09.2009 r., I OSK 1403/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: w skrócie "CBOSA").
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji SKO w tak zakreślonych granicach kognicji, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, tj. Sąd nie dopatrzył się przy jej wydaniu naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności tego aktu, względnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa. W szczególności, w ocenie Sądu, organy administracji wyczerpująco zebrały i wszechstronnie rozpatrzyły cały materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i na tej podstawie dokonały prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Ustalenia te Sąd w pełni podziela i czyni integralną częścią swoich ustaleń oraz podstawą dalszych rozważań.
Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji należy na wstępie zauważyć, że uchylenie ostatecznej decyzji administracyjnej w jednym z trybów nadzwyczajnych – do jakich zalicza się niewątpliwie uruchomiony w niniejszej sprawie przez Skarżącą tryb wznowienia postępowania – stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 k.p.a., którego § 1 stanowi, że decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. W świetle cytowanego przepisu wszelkie unormowania określające przypadki, w jakich może dojść do takiego nadzwyczajnego wzruszenia decyzji ostatecznej, muszę być interpretowane ściśle (exceptiones non sunt extendendae).
Zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: (1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe; (2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa; (3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27; (4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu; (5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję; (6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu; (7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2); (8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Z treści art. 145 § 2 i 3 k.p.a. wynika a contrario, że z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 postępowanie może być wznowione, co do zasady, dopiero po stwierdzeniu sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, chyba że sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego, tudzież w przypadku, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa.
W niniejszej sprawie Skarżąca – domagając się uchylenia decyzji umarzającej z 15.12.2011 r. – oparła się na przesłankach wznowieniowych określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a., uznając:
i) za istotny dla sprawy "fałszywy dowód", w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. – wniosek o dodatek z 29.11.2011 r., w którym błędnie, zdaniem Skarżącej, zarządca lokalu (KPP w [...]) wypełnił pole "powierzchnia użytkowa lokalu". W tym miejscu należy zauważyć – jedynie ubocznie, bo okoliczność ta nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy – że przypisanie przez SKO dokonania tego wpisu Skarżącej nie znajduje dostatecznego oparcia w materiale sprawy;
ii) za istotny dla sprawy a nieznany organowi "nowy dowód" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. – decyzję o przydziale z [...].10.1993 r., która ustala niższy (57 m2) aniżeli we wniosku (61,17 m2) metraż przedmiotowego lokalu;
iii) za istotną dla sprawy a nieznaną organowi "nową okoliczność" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. – fakt uchylenia się przez Skarżącą od swego oświadczenia woli z 01.12.2011 r. o cofnięciu przedmiotowego wniosku o dodatek, w datowanym na dzień 21.04.2013 r. wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją umarzającą z 15.12.2011 r.
W ocenie Sądu organy obu instancji trafnie uznały, że wskazane przez Skarżącą przyczyny, o których mowa wyżej w pkt (i) i pkt (ii) – niezależnie od tego, czy faktycznie wystąpiły – są w niniejszej sprawie pozbawione doniosłości prawnej. Należy bowiem zgodzić się ze stwierdzeniem, że wyłączną przyczyną umorzenia przez Burmistrza postępowania w sprawie wszczętej wnioskiem Skarżącej z [...].11.2011 r. był fakt cofnięcia tego wniosku przez Skarżącą.
Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, w sprawach wszczynanych na wniosek strony, w których strona jest wyłącznym dysponentem inicjatywy procesowej – a do takich niewątpliwie należą sprawy o przyznanie dodatku mieszkaniowego (por. art. 7 ust. 1 ab initio u.d.m.) – cofnięcie złożonego wniosku skutkuje następczą bezprzedmiotowością postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., a w konsekwencji, zgodnie z dyspozycją tego przepisu, koniecznością umorzenia postępowania przez organ administracji (por. wyroki NSA: z 29.03.2012 r., II OSK 76/11; z 09.03.2012 r., I OSK 394/11; z 14.09.2011 r., II OSK 1339/10 – CBOSA; z 26.09.2001 r., V SA 381/01, LEX nr 78917). Co w tym przypadku szczególnie istotne, przyczyny, z jakich strona cofnęła wniosek, nie mają żadnego znaczenia dla umorzenia postępowania, a organ administracji nie jest zobowiązany, ani nawet uprawniony, do ich badania (por. wyrok NSA z 09.03.2012 r., I OSK 394/11, CBOSA).
W świetle powyższych uwag całkowicie błędne jest stanowisko Skarżącej, uznające kwestie związane z ewentualnym "fałszem" treści wniosku o dodatek z 29.11.2011 r. oraz z ówczesnym brakiem wiedzy organu o istnieniu decyzji o przydziale z 01.10.1993 r. za fakty i dowody istotne dla sprawy umorzenia postępowania. Kwestie te mogły mieć ewentualne znaczenie dla ustalenia motywacji, jaka towarzyszyła Stronie przy cofaniu ww. wniosku, ale motywacja ta, jak to już wyżej wskazano, pozbawiona była doniosłości prawnej.
Sąd podziela stanowisko organu I instancji, że również podnoszona przez Skarżącą okoliczność złożenia – we wniosku o wznowienie postępowania – oświadczenia o uchyleniu się od skutków swego oświadczenia z [...].12.2011 r. o cofnięciu wniosku o dodatek z [...].11.2011 r. jako złożonego pod wpływem błędu, nie stanowiło nowego istotnego dla sprawy dowodu ani okoliczności faktycznej w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Argumentacja organu w tym zakresie wymaga jednak istotnego uzupełnienia.
Przede wszystkim należy zauważyć, że analizowane oświadczenie Strony o uchyleniu się od skutków oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu, bez względu na ocenę skuteczności takiego uchylenia się – której to skuteczności Sąd w niniejszym postępowaniu nie bada, gdyż zagadnienie to nie ma znaczenia dla wyniku sprawy – nie mogło stanowić nowej istotnej okoliczności ani dowodu w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., ponieważ, wbrew wymogom tego przepisu, nie istniało w dniu wydania decyzji umarzającej z [...].12.2011 r. Generalnie kwestia ta nie ma istotnego znaczenia na gruncie żadnej z przesłanek wznowieniowych. Mogłaby być ona ewentualnie badana i oceniana co najwyżej z perspektywy przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji umarzającej, a więc w trybie odrębnym od tu kontrolowanego. Jeżeli bowiem przyjąć, że skuteczne wzruszenie (uchylenie się przez stronę od skutków) oświadczenia procesowego dotkniętego wadą woli (tu: złożonego pod wpływem błędu) powoduje (tak jak uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli w prawie cywilnym) bezskuteczność oświadczenia z mocą wsteczną (ex tunc) – co oznacza konieczność przyjęcia fikcji prawnej, że "uchylone" oświadczenie nigdy nie zostało złożone – to w efekcie należałoby uznać, że działanie organu (tu: umorzenie postępowania) zostało podjęte bez wymaganej inicjatywy procesowej strony (tu: bez uprzedniego cofnięcia wniosku), czyli z urzędu. Podjęcie zaś przez organ działania z urzędu tam, gdzie wymagana jest inicjatywa procesowa strony, należy zakwalifikować jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. Z.R. Kmiecik, Strona jako podmiot oświadczeń procesowych w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2008, s. 222–223).
Wobec powyższego w niniejszym postępowaniu administracyjnym, toczącym się wszak w trybie "wznowieniowym" a nie "nieważnościowym", w ogóle nie zachodziła potrzeba badania, czy oświadczenie z 01.12.2011 r. o cofnięciu wniosku z [...].11.2011 r. rzeczywiście zostało złożone przez Skarżącą pod wpływem błędu – a co za tym idzie: czy w szczególności był to błąd dotyczący treści czynności, czy miał on charakter istotny i czy został wywołany przez pracownika OPS – a także badania, czy Skarżąca mogła uchylić się od skutków takiego oświadczenia procesowego, a jeśli tak, to czy rzeczywiście skutecznie to uczyniła, w szczególności – czy uczyniła to w rocznym terminie zawitym (por. art. 88 w zw. z art. 84 Kodeksu cywilnego).
Dlatego jedynie na marginesie wypada zauważyć, że w treści ww. oświadczenia z [...].12.2011 r. (k. 17 akt adm. I inst.) nie została wskazana żadna przyczyna jego złożenia, co już wątpliwym czyni możliwość wystąpienia w tym przypadku prawnie relewantnego błędu. Trudno bowiem uznać, iż deklarowane obecnie przez Skarżącą powody złożenia tego oświadczenia – abstrahując w tym miejscu nawet od oceny ich wiarygodności (która może budzić wątpliwości w świetle spójnych, logicznych i znajdujących oparcie w materiale dowodowym sprawy wyjaśnień organu I instancji zawartych w uzasadnieniu jego decyzji) – nie odzwierciedlone w treści tego oświadczenia, mogły w ogóle być źródłem "błędu co do treści czynności". A tylko taki błąd mógłby zostać uznany za prawnie relewantny w świetle art. 84 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121; dalej w skrócie "k.c."). Ponadto Skarżąca dotychczas nie wykazała, iżby dochowała ustanowionego w art. 88 k.c. terminu do uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu. A jego dochowanie może być w tym przypadku kwestionowane, skoro, jak wynika z akt sprawy o sygn. IV SA/Po 157/13 (znanych Sądowi z urzędu), zarzuty wadliwości ustaleń organu w kwestii metrażu oraz pominięcia dowodu z decyzji o przydziale z [...].10.2010 r. Skarżąca podnosiła już w swym piśmie procesowym (odwołaniu) z [...] listopada 2011 r. W dodatku czyniła to najpewniej w związku z uprzednim zasięgnięciem fachowej "konsultacji prawnej", o której mowa w uzasadnieniu niniejszej skargi (k. 7 akt sądowych).
W tym stanie rzeczy żaden z zarzutów skargi nie mógł odnieść zamierzonego skutku.
Stwierdziwszy brak wystąpienia w przedmiotowej sprawie wskazywanych przez Skarżącą podstaw wznowieniowych, organ I instancji prawidłowo odmówił uchylenia decyzji umarzającej z 15.12.2011 r. zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., a organ II instancji zasadnie rozstrzygnięcie to utrzymał w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło