IV SA/Po 185/25

WyrokWSA w Poznaniu2025-04-24

Skład orzekający: Izabela Bąk-Marciniak, Wojciech Rowiński, Sebastian Michalski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo ustalił opłatę legalizacyjną w przypadku zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na mieszkalny, gdy brak jest projektu budowlanego pierwotnego budynku gospodarczego, a wcześniejsze wyroki sądów administracyjnych nakazywały uzupełnienie materiału dowodowego w tym zakresie?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji, uznając, że organy administracji nie wykonały wiążących wskazań sądów zawartych w poprzednich wyrokach. Brak projektu budowlanego pierwotnego budynku gospodarczego uniemożliwia porównanie stanu faktycznego z pierwotnym stanem prawnym i ocenę ewentualnych robót budowlanych, co jest kluczowe dla prawidłowego ustalenia podstawy do naliczenia opłaty legalizacyjnej lub wszczęcia postępowania w sprawie samowoli budowlanej.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła opłaty legalizacyjnej ustalonej dla T. R. w związku ze zmianą sposobu użytkowania budynku gospodarczego na mieszkalny. Stowarzyszenie wniosło skargę na postanowienie organu nadzoru budowlanego utrzymujące w mocy postanowienie PINB o ustaleniu opłaty. Sąd administracyjny już dwukrotnie uchylał wcześniejsze postanowienia organów, wskazując na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego, w szczególności pozyskania projektu budowlanego pierwotnego budynku gospodarczego. Organy administracji nie wykonały tych wskazań, co doprowadziło do kolejnego uchylenia postanowienia.
Rozstrzygnięcie
1. uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia 28 czerwca 2022 r.; 2. zasądził od Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego Stowarzyszenia kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Sędzia WSA Wojciech Rowiński Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 27 stycznia 2025 r. nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej 1.uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia 28 czerwca 2022 r., nr [...]; 2.zasądza od Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego Stowarzyszenia kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia 4 marca 2022 r. nr [...], PINB w [...] wstrzymał T. R. użytkowanie budynku gospodarczego znajdującego się na działce nr [...] w obr. P. , będącego jego własnością oraz nałożył na w/w obowiązek przedstawienia w terminie do dnia 20 czerwca 2022 r. dokumentów legalizacyjnych. W dniu 21 czerwca 2022 r. do PINB wpłynęło pismo T. R. informujące o wykonaniu nałożonego obowiązku i przedkładające organowi I instancji stosowne dokumenty. Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2022 r. nr [...], PINB ustalił dla T. R. opłatę legalizacyjną w wysokości [...] złotych. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał na przebieg postępowania w sprawie. Podał następnie, że w wyniku kontroli ustalono, że na działce nr [...] (przed podziałem [...]) w obr. ewid. P. , znajduje się budynek gospodarczy, który został wykonany na podstawie decyzji Starosty [...] o pozwoleniu na budowę oraz zatwierdzonego projektu budowlanego znak [...] z dnia 24 lipca 2003 r. oraz oddany do użytku na podstawie zaświadczenia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 18 maja 2021 r. W świetle ustalonego stanu faktycznego PINB uznał, że doszło do samowolnej zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego o jakiej mowa w art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 z późn. zm., dalej jako p.b.), zatem należało zastosować art. 71a ust. 1 p.b. W związku ze sprawdzeniem wykonania nałożonego na inwestora obowiązku do przedłożenia wymaganych dokumentów PINB zastosował art. 71a ust. 2 p.b. i wskazał, że w niniejszym postępowaniu opłata legalizacyjna wynosić będzie [...] złotych, bowiem legalizowana zmiana sposobu użytkowania obiektu z budynku gospodarczego na budynek mieszkalny jednorodzinny podlega kategorii III, współczynnik kategorii obiektu budowlanego (k) - 2 i współczynnik wielkości obiektu budowlanego (w) 1. Pismem z dnia 12 lipca 2022 r. Wojewoda poinformował organ I instancji o uiszczeniu przez T. R. opłaty legalizacyjnej. W dniu 1 lipca 2022 r. zażalenie na postanowienie z dnia 28 czerwca 2022 r. złożyło Stowarzyszenie. Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2022 r. nr [...], WWINB utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z dnia 28 czerwca 2022 r. Skargę na powyższe postanowienie wniosło Stowarzyszenie reprezentowane przez zawodowego pełnomocnika i domagało się uchylenia zaskarżonego postanowienia, a także poprzedzającego go postanowienia PINB z dnia 28 czerwca 2022 r. Na skutek wniesionej skargi wyrokiem z dnia 9 listopada 2022 r., sygn. akt: IV SA/Po 602/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił postanowienie organu II instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd wyjaśnił, że analiza akt administracyjnych przedmiotowej sprawy prowadzi do wniosku, że brak jest pełnego materiału dowodowego w oparciu, o który organy wnioskują, że doszło do faktycznej zmiany sposoby użytkowania budynku gospodarczego na mieszkalny i wskazał, że w tym zakresie należy uzupełnić materiał dowodowy. W ocenie orzekającego wówczas Sądu organ odwoławczy posiłkując się dyspozycją art. 136 § 1 k.p.a. powinien przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi I instancji w niezbędnym zakresie, z którego bez wątpliwości wynikać będzie, że doszło do zmiany sposobu użytkowania budynku w świetle art. 71 ust. 1 pkt 2 p.b. Podsumowująco Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ II instancji winien w pierwszej kolejności poczynić i udokumentować ustalenia co do poprzedniego stanu budynku gospodarczego, a następnie w zależności od poczynionych ustaleń jednoznacznie rozstrzygnąć, czy doszło do zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na mieszkalny poprzez faktyczną zmianę sposobu użytkowania, czy też wykonano roboty budowlane wymagające odpowiedniej kwalifikacji w świetle przepisów prawa budowlanego. Jeżeli potwierdzone zostanie, że zasadnie organ I instancji prowadził postępowanie w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania organ odwoławczy podejmie stosowne rozstrzygnięcie. W przeciwnym razie, gdy po uzupełnieniu materiału dowodowego dojdzie do innym wniosków, organ zobowiązany będzie uwzględnić cały zgromadzony materiał dowodowy i na jego podstawie rozpatrzyć ponownie sprawę. Ponownie rozpoznając sprawę Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 1 czerwca 2023 r. nr [...] ponownie utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 28 czerwca 2022 r. (znak: [...]), którym organ ustalił dla T. R. opłatę legalizacyjną w wysokości [...] złotych związaną z legalizacją zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek mieszkalny jednorodzinny, znajdującego się na działce oznaczonej nr ewid. [...] w obr. ewid. P. , będącej jego własnością. Organ postanowił ponadto, że wymierzoną opłatę legalizacyjną należy uiścić w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Skargę na powyższe postanowienie WWINB z dnia 1 czerwca 2023 r. ponownie wywiodło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Stowarzyszenie reprezentowane przez zawodowego pełnomocnika, wnosząc o jego uchylenie, a także uchylenie poprzedzającego go postanowienia PINB z dnia 28 czerwca 2022 r. oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. Wyrokiem z dnia 21 września 2023 r. sygn. akt IV SA/Po 413/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił postanowienie organu II instancji z dnia 1 czerwca 2023 r. W uzasadnieniu Są ten wskazał, że braki w dokumentacji nie mogą ujść uwadze Sądu zwłaszcza, że o potrzebie pozyskania projektu budowlanego budynku gospodarczego wypowiadał się już wcześniej WSA w Poznaniu. Mając na uwadze powyższe niemożliwym było stwierdzenie zrealizowania już przynajmniej tego ze wskazań zawartych w wyroku z dnia 9 listopada 2022 r., które mówiło o konieczności poczynienia i udokumentowania ustaleń faktycznych w oparciu o przydatną dokumentację, "chociażby w postaci projektu budowlanego budynku gospodarczego". Z uzasadnienia cytowanego wyroku jednoznacznie wynika, że istotnym dowodem dla porównania budynku gospodarczego objętego wydanym w 2003 r. pozwoleniem na budowę z jego aktualnym stanem i oceny zakresu ewentualnych robót budowlanych związanych ze zmianą sposobu użytkowania na budynek mieszkalny jest właśnie projekt budowlany. Stąd wypływa wniosek, że organ II instancji zignorował wskazania z wyroku WSA w Poznaniu z dnia 9 listopada 2022 r., nie wyjaśniając wskazanej wyżej rozbieżności. Analiza uzupełnionych akt sprawy doprowadziła więc Sąd do konstatacji, że nie zostały zrealizowane wszystkie wskazania z prawomocnego wyroku, który zapadł poprzednio w sprawie. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy WWINB, wbrew wytycznym zawartym w prawomocnym wyroku WSA w Poznaniu, nie pozyskał projektu budowlanego budynku gospodarczego, nie ustalił też jego pierwotnego stanu w inny, udokumentowany i rzetelny sposób. Organ odwoławczy poprzestał na wyjaśnieniach zawartych w piśmie PINB z dnia 23 marca 2023 r., nie podejmując dalszych działań w celu prawidłowego zrealizowania wskazań z wiążącego ten organ wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę postanowieniem z dnia 27 stycznia 2025 r. nr [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego ponownie utrzymał w mocy postanowienie PINB w S. z dnia 28 czerwca 2022 r. W uzasadnieniu powołując się na argumentację zawartą w poprzednich swoich rozstrzygnięciach w sprawie. Skargę na to postanowienie wywiodło Stowarzyszenie z siedzibą w P. reprezentowane przez pełnomocnika, domagając się uchylenia postanowień organów obu instancji i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż organ nie wykonał wytycznych zawartych w wyrokach WSA zapadłych w niniejszej sprawie. W ocenie skarżącego Stowarzyszenia, inwestor od samego początku planował budował mieszkalnego i taki budynek samowolnie zrealizował, czym naruszył przepisy prawa budowlanego popełniając klasyczną samowolę budowlaną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Pismem z dnia 17 kwietnia 2025 r. (data wpływu do Sądu 22.04.2025 r.) uczestnik postępowania T. R. reprezentowany przez pełnomocnika wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 1685 "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Przechodząc do oceny zasadności samej skargi wskazać należy, przedmiotem niniejszego postępowania była ocena legalności postanowienia Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 27 stycznia 2025 r. utrzymującego w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 28 czerwca 2022 r. w przedmiocie ustalenia opłaty legalizacyjnej. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji WWINB, jak również decyzji wydanej przez organ I instancji, stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 z późn. zm.) Przechodząc do rozważań nad zasadnością niniejszej skargi wskazać w pierwszej kolejności należy, że w przedmiotowej sprawie wydane już zostały prawomocne wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 listopada 2022 r. (sygn. akt IV SA/Po 602/22), oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 września 2023 r. (sygn. akt IV SA/Po 413/23). Obydwa wyroki uchylały postanowienie organu II instancji. Przypomnienia wymaga, że w myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przez "ocenę prawną" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno akceptacje, jak i krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt, zostało uznane za prawidłowe, bądź za błędne. W świetle cytowanego art. 153 p.p.s.a. zarówno organ administracji publicznej rozpoznający sprawę, jak i wojewódzki sąd administracyjny, są, co do zasady, związani oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi we wcześniejszym, prawomocnym wyroku. Utrata mocy wiążącej takich ocen i wytycznych następuje jedynie wyjątkowo: przede wszystkim w razie wzmiankowanej w art. 153 p.p.s.a. zmiany stanu prawnego, powodującej, że pogląd sądu stanie się nieaktualny; a ponadto w razie zmiany, po wydaniu orzeczenia sądowego, istotnych okoliczności faktycznych, bądź też na skutek wzruszenia orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie (por. A. Kabat (w:) B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2018, uw. 9 do art. 153). Zdaniem orzekającego Sądu żadna z tych okoliczności nie wystąpiła w niniejszej sprawie, a w konsekwencji wskazania i oceny prawne zawarte w poprzednich wyrokach WSA pozostają aktualne i wiążące, i to zarówno dla organów obu instancji, jak i Sądu w niniejszym składzie. W oparciu o analizę zgromadzonych w sprawie dokumentów, Sąd poprzednio rozpoznający sprawę doszedł do przekonania, że brak jest jednoznacznego materiału dowodowego na poparcie kluczowego ustalenia dotyczącego okoliczności związanych ze zmianą sposobu użytkowania z budynku gospodarczego na budynek mieszkalny jednorodzinny. W ocenie Sądu zebrany wówczas materiał dowodowy był niewystarczający do ustalenia stanu faktycznego pozwalającego na rozstrzygnięcie sprawy, a w konsekwencji wymagał uzupełnienia. W szczególności Sąd ten wskazał, że z akt sprawy nie wynika, jak wyglądał wybudowany legalnie i oddany do użytkowania budynek gospodarczy, a więc należało w pierwszej kolejności ustalić w jaki sposób dokonano zmiany sposobu użytkowania porównując aktualny stan budynku i jego wyposażenie w instalacje i układ pomieszczeń do pierwotnego stanu wynikającego z zatwierdzonego projektu budowlanego budynku gospodarczego i dokonując oceny ewentualnych przeróbek, czy też robót budowlanych, jeżeli je przeprowadzono. Nadto Sąd też wskazał, że pismem z dnia 23 marca 2023 r. PINB dokonał analizy zebranego materiału dowodowego wskazując w szczególności, że wypożyczył oryginał dokumentacji technicznej z zasobów archiwalnych Starostwa Powiatowego w [...], w skład której wchodzą: projekt budowlany domu mieszkalnego, parterowego, wolnostojącego, dokumentacja techniczna projektu budynku mieszkalnego i gospodarczego jak również obliczenia statyczne oraz oryginał decyzji o pozwoleniu na budowę nr [...]. PINB wyjaśnił, że brak jest kopii powyższego projektu wraz z pozwoleniem na budowę w zasobach Inspektoratu, a więc w obiegu są jedynie dwa oryginalne egzemplarze projektu w posiadaniu Starosty [...] oraz inwestora. Z analizy akt sprawy dokonanej przez orzekający Sąd wynika jednak, że wśród dokumentów przekazanych przez organ I instancji nie ma dokumentacji technicznej projektu budynku mieszkalnego i gospodarczego, na którą powołuje się PINB w swojej analizie (nie są nią w szczególności projekty zagospodarowania). Również WWINB posiadał wiedzę o wskazanym braku, a wniosek ten Sąd wyprowadza z notatki służbowej z dnia 15 maja 2023 r. sporządzonej przez pracownika organu II instancji, w której to potwierdzono, że w przesłanych dokumentach tj. w projekcie budowlanym brak jest rzutów, przekrojów, które dotyczą spornego budynku gospodarczego, pomimo że decyzja o pozwoleniu na budowę nr [...] obejmuje budynek mieszkalny i budynek gospodarczy. Choć taki stan rzeczy został zaakceptowany przez WWINB, to jednak – w ocenie Sądu – nie zasługuje on na aprobatę. Braki w dokumentacji nie mogą ujść uwadze Sądu zwłaszcza, że o potrzebie pozyskania projektu budowlanego budynku gospodarczego wypowiadał się już wcześniej WSA w Poznaniu. Mając na uwadze powyższe niemożliwym było stwierdzenie zrealizowania już przynajmniej tego ze wskazań zawartych w wyroku z dnia 9 listopada 2022 r., które mówiło o konieczności poczynienia i udokumentowania ustaleń faktycznych w oparciu o przydatną dokumentację, "chociażby w postaci projektu budowlanego budynku gospodarczego". Z uzasadnienia cytowanego wyroku jednoznacznie wynika, że istotnym dowodem dla porównania budynku gospodarczego objętego wydanym w 2003 r. pozwoleniem na budowę z jego aktualnym stanem i oceny zakresu ewentualnych robót budowlanych związanych ze zmianą sposobu użytkowania na budynek mieszkalny jest właśnie projekt budowlany. Stąd wypływa wniosek, że organ II instancji zignorował wskazania z wyroku WSA w Poznaniu z dnia 9 listopada 2022 r., nie wyjaśniając wskazanej wyżej rozbieżności. Analiza uzupełnionych akt sprawy doprowadziła więc Sąd do konstatacji, że nie zostały zrealizowane wszystkie wskazania z prawomocnego wyroku, który zapadł poprzednio w sprawie. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy WWINB, również wbrew wytycznym zawartym w prawomocnym wyroku WSA w Poznaniu z dnia 21 września 202 r. , nie pozyskał projektu budowlanego budynku gospodarczego, nie ustalił też jego pierwotnego stanu w inny, udokumentowany i rzetelny sposób. Organ odwoławczy poprzestał na wyjaśnieniach zawartych w piśmie PINB z dnia 23 marca 2023 r., nie podejmując dalszych działań w celu prawidłowego zrealizowania wskazań z wiążącego ten organ również i tego wyroku. Rozpoznając sprawę po raz trzeci WWINB miał za zadanie wykonać wytyczne WSA zawarte w poprzednich wyrokach. W tym miejscu należy przypomnieć, że w myśl art. 71 a ust. 1 p.b. W razie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego zgłoszenia, organ nadzoru budowlanego, w drodze postanowienia: 1) wstrzymuje użytkowanie obiektu budowlanego lub jego części; 2) nakłada obowiązek przedstawienia w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w art. 71 ust. 2. 2. Po upływie terminu lub na wniosek zobowiązanego, organ nadzoru budowlanego sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, i - w przypadku stwierdzenia jego wykonania - w drodze postanowienia ustala wysokość opłaty legalizacyjnej. Na postanowienie przysługuje zażalenie. 4. W przypadku niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w ust. 1, albo dalszego użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, pomimo jego wstrzymania, albo zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, pomimo wniesienia sprzeciwu, o którym mowa w art. 71 ust. 3-5, organ nadzoru budowlanego, w drodze decyzji, nakazuje przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części. W ocenie Sądu brak jest jednoznacznego materiału dowodowego na poparcie kluczowego ustalenia dotyczącego okoliczności związanych ze zmianą sposobu użytkowania z budynku gospodarczego na budynek mieszkalny jednorodzinny. Zebrany materiał dowodowy był niewystarczający do ustalenia stanu faktycznego pozwalającego na rozstrzygnięcie sprawy, a w konsekwencji wymagał uzupełnienia. W szczególności z akt sprawy nie wynika, jak wyglądał wybudowany legalnie i oddany do użytkowania budynek gospodarczy, a więc należało w pierwszej kolejności ustalić w jaki sposób dokonano zmiany sposobu użytkowania porównując aktualny stan budynku i jego wyposażenie w instalacje i układ pomieszczeń do pierwotnego stanu wynikającego z zatwierdzonego projektu budowlanego budynku gospodarczego i dokonując oceny ewentualnych przeróbek, czy też robót budowlanych, jeżeli je przeprowadzono. Do akt niniejszej sprawy nie załączono decyzji Starosty [...] z 24 lipca 2003 r., a zwłaszcza projektu budowanego pozwalającego dokonać porównania budynku gospodarczego z aktualnym stanem budynku mieszkalnego i oceny zakresu ewentualnych robót budowlanych związanych ze zmiana sposobu użytkowania na budynek mieszkalny. W świetle zebranych akt sprawy, niewystarczające było – zdaniem Sądu - samo ustalenie, że skoro pozwolenie na budowę dotyczyło budynku gospodarczego, to zmiana sposobu użytkowania na budynek mieszalny nastąpiła poprzez wyposażenie tego budynku pozwalające na jego użytkowanie o funkcji mieszkalnej. Dane na ten temat mają fundamentalne znaczenie dla oceny prawidłowości prowadzenia postępowania w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na funkcję mieszkalną. Ponadto Sąd wskazał, by przy jej ponownym rozpoznaniu przez organ odwoławczy poczyniono i udokumentowano ustalenia faktyczne w oparciu o przydatną dokumentację, chociażby w postaci projektu budowlanego budynku gospodarczego. Dopiero bowiem z uwzględnieniem treści tych dokumentów – w ocenie orzekającego wówczas Sądu - możliwe będzie podjęcie decyzji co do dalszego kierunku postępowania. Z kolei z analizy akt sprawy dokonanej przez orzekający Sąd po raz drugi wynika, że wśród dokumentów przekazanych przez organ I instancji nie ma dokumentacji technicznej projektu budynku mieszkalnego i gospodarczego, na którą powołuje się PINB w swojej analizie (nie są nią w szczególności projekty zagospodarowania). Również WWINB posiadał wiedzę o wskazanym braku, a wniosek ten Sąd wyprowadza z notatki służbowej z dnia 15 maja 2023 r. sporządzonej przez pracownika organu II instancji, w której to potwierdzono, że w przesłanych dokumentach tj. w projekcie budowlanym brak jest rzutów, przekrojów, które dotyczą spornego budynku gospodarczego, pomimo że decyzja o pozwoleniu na budowę nr [...] obejmuje budynek mieszkalny i budynek gospodarczy. Choć taki stan rzeczy został zaakceptowany przez WWINB, to jednak – w ocenie Sądu – nie zasługuje on na aprobatę. Braki w dokumentacji nie mogą ujść uwadze Sądu zwłaszcza, że o potrzebie pozyskania projektu budowlanego budynku gospodarczego wypowiadał się już wcześniej WSA w Poznaniu. Mając na uwadze powyższe niemożliwym było stwierdzenie zrealizowania już przynajmniej tego ze wskazań zawartych w wyroku z dnia 9 listopada 2022 r., które mówiło o konieczności poczynienia i udokumentowania ustaleń faktycznych w oparciu o przydatną dokumentację, "chociażby w postaci projektu budowlanego budynku gospodarczego". Z uzasadnienia cytowanego wyroku jednoznacznie wynika, że istotnym dowodem dla porównania budynku gospodarczego objętego wydanym w 2003 r. pozwoleniem na budowę z jego aktualnym stanem i oceny zakresu ewentualnych robót budowlanych związanych ze zmianą sposobu użytkowania na budynek mieszkalny jest właśnie projekt budowlany. Stąd wypływa wniosek, że organ II instancji zignorował wskazania z wyroku WSA w Poznaniu z dnia 9 listopada 2022 r., nie wyjaśniając wskazanej wyżej rozbieżności. Analiza uzupełnionych akt sprawy doprowadziła więc Sąd do konstatacji, że nie zostały zrealizowane wszystkie wskazania z prawomocnego wyroku, który zapadł poprzednio w sprawie. Ponownie rozpoznając sprawę WWINB pismem z dnia 03 października 2024 r., zwrócił się do Starostwa Powiatowego w [...] o "wyjaśnienie czy budynek gospodarczy, którego budowę zatwierdzono decyzją nr [...] z dnia 24 lipca 2023 r. (znak: [...]) posiada stosowny projekt budowlany, z którego będą wynikały stosowne rzuty oraz przekroje obiektu budowlanego oraz lokalizacja w/w budynku na powyższej działce." Jednocześnie organ II instancji pismem z dnia 03 października 2024 r. wezwał T. R. do przedłożenia projektu budowlanego budynku garażowego zatwierdzonego decyzją nr [...] z dnia 24 lipca 2003 r., znak: [...] W dniu 25 października 2024 r. wpłynęło pismo T. R., w którym wskazano, że T. R. wskazuje, iż na przełomie 2003 - 2004 r. wielokrotnie zmieniał miejsce zamieszkania i wobec tego stoi na stanowisku, iż projekt budowlany budynku garażowego zatwierdzony decyzją nr [...] z dnia 24 lipca 2003 r., znak [...] mógł ulec zniszczeniu bądź zaginięciu podczas zmiany miejsca zamieszkania. Zdaniem T. R. mógł on utracić ww. dokument w bliżej nieustalonych okolicznościach.". Powyższe potwierdza tylko tezę zawartą w decyzji Wojewody z 03 grudnia 2024 r. o tym, że taki projekt nigdy nie istniał. Następnie WWINB pismem z dnia 30 października 2024 r. zwrócił się do Urzędu Wojewódzkiego w P. z prośbą o udzielenie informacji czy przed Wojewodą toczy się postępowanie administracyjne o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia 24 lipca 2003 r., znak: [...] W odpowiedzi na powyższe pismo Wojewoda pismem z dnia 04 listopada 2024 r. wskazał, że w dniu 31 października 2024 r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia 24 lipca 2003 r. (znak: [...]) zatwierdzającej projekt budowlany i udzielający pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego i budynku gospodarczego na działce o nr ewid. [...] w P. . W dniu 03 grudnia 2024 r. wydana została decyzja Wojewody (znak: [...], którą stwierdzono, że decyzja Starosty [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa w części dotyczącej udzielenia pozwolenia na budowę budynku gospodarczego na działce o nr ewid. [...] (po podziale: dz. nr [...]) oraz odmówiono stwierdzenia nieważności w/w decyzji z uwagi na upływ 21 lat od dnia doręczenia decyzji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że z akt sprawy wynika, że do wniosku nie dołączono projektu budowlanego obejmującego wszystkie projektowane obiekty, mianowicie brak jest projektu obejmującego planowany budynek gospodarczy. Został on jedynie wskazany na projekcie zagospodarowania terenu inwestycji (oznaczony numerem 2, o wymiarach w rzucie 4,8 m x 9,8 m, zlokalizowany w północno- zachodniej części działki) oraz w części opisowej projektu architektoniczno-konstrukcyjnego, gdzie w bilansie terenu inwestycji podano jedynie jego powierzchnię wynoszącą 47,04 m2 (str. 9 części opisowej projektu). W dokumentacji brak jest jednak części opisowej obejmującej planowany budynek gospodarczy i jakiejkolwiek części rysunkowej prezentującej budynek gospodarczy. Z akt postępowania organu stopnia podstawowego nie wynika również, by inwestor planował etapowanie inwestycji, co wymagałoby odzwierciedlenia w dokumentacji sprawy (brak takich informacji w aktach sprawy i dokumentacji projektowej). Stąd należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie doszło do rażącego naruszenia art. 33 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego, poprzez zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę dla inwestycji, dla której części nie przedłożono projektu architektoniczno-budowlanego. W ocenie WWINB wobec braku jakichkolwiek projektów (rzutów, opisów technicznych) dotyczących budynku gospodarczego, nie można wykazać, że inwestor odstąpił od zatwierdzonego projektu budowlanego w sposób istotny, ponieważ jak wynika to z ustaleń organu I instancji "projektowane wymiary w rzucie ogólnym różnią się od wymiarów zewnętrznych w rzeczywistości najprawdopodobniej z uwagi na fakt dołożenia przez inwestora styropianu, aby docieplić przedmiotowy budynek, są to prace które nie wymagają zgłoszenia bądź pozwolenia na budowę przy tego typu budynkach (...) ". Jednakowoż nie można też wykazać, że inwestor nie odstąpił od zatwierdzonego projektu budowlanego w sposób istotny skoro takiego projektu brak. Wojewoda w swojej decyzji z dnia 3 grudnia 2024 r. wyraźnie zaznaczył, że w dokumentacji brak jest części opisowej obejmującej planowany budynek gospodarczy i jakiejkolwiek części rysunkowej prezentującej budynek gospodarczy. Można zatem wnioskować, że takiego projektu w ogóle nie było, co oznacza, ze skoro zatem ostatnim legalnym sposobem użytkowania, był budynek gospodarczy, który legalnie nie powstał, to nie można mówić o legalizacji budynku mieszkalnego. WSA w Poznaniu dwukrotnie wskazywał, że z akt sprawy nie wynika, jak wyglądał wybudowany legalnie i oddany do użytkowania budynek gospodarczy, a więc należało w pierwszej kolejności ustalić w jaki sposób dokonano zmiany sposobu użytkowania porównując aktualny stan budynku i jego wyposażenie w instalacje i układ pomieszczeń do pierwotnego stanu wynikającego z zatwierdzonego projektu budowlanego budynku gospodarczego i dokonując oceny ewentualnych przeróbek, czy też robót budowlanych, jeżeli je przeprowadzono. dopiero bowiem z uwzględnieniem treści projektu budowanego pozwalającego dokonać porównania budynku gospodarczego z aktualnym stanem budynku mieszkalnego i oceny zakresu ewentualnych robót budowlanych związanych ze zmiana sposobu użytkowania na budynek mieszkalny - możliwe będzie podjęcie decyzji co do dalszego kierunku postępowania. Skoro nie ma takiego projektu to nie ma możliwości dokonania jakiekolwiek porównania. Zatem wytyczne z obu wyroków nie zostały wykonane. Powyższe pozostawia pod znakiem zapytania czy organ I instancji prawidłowo wszczął postepowanie legalizacyjne i nałożył opłatę, zamiast wszcząć postepowanie w/s samowoli budowlanej. Dlatego należało uchylić też decyzję organu I instancji. Ponownie rozpoznając sprawę WWINB uwzględni powyżej wskazane stanowisko Sądu oraz stanowisko wyrażone w wyrokach WSA w Poznaniu z 9 listopada 2022 r. (sygn. akt IV SA/Po 60/22) i 21 września 2023 r. (sygn. akt IV SA/Po 413/23) zgodnie z dyspozycją art. 153 p.p.s.a. Następnie podejmie właściwe rozstrzygniecie, czemu da wyraz w uzasadnieniu zgodnie z przepisem art. 107 § 3 k.p.a. Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie 1 wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając w punkcie 2 wyroku od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania, na które składa się uiszczony wpis od skargi w wysokości 100 zł zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 480 zł zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 z późn. zm.) oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło