IV SA/Po 197/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Jarosz po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu S. S. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 maja 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 197/16 w sprawie ze skargi S. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Pismem z dnia [...] lutego 2016 r. S. S. (zwany dalej: skarżący) wniósł skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...]zł skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika (radcy prawnego). Opisując swą sytuację finansową skarżący wskazał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a jego majątek stanowi dom o pow. [...] m kw. (o wartości [...] zł), mieszkanie o pow. [...] m kw. (o wartości [...] zł) a także nieruchomość rolna o pow. [...] ha wraz z budynkami gospodarczymi. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych ze względu na fakt, że postępowanie zostało wszczęte z urzędu. Ponadto skarżący wskazał, że nie ponosi winy w niniejszej sprawie, gdyż nieprawidłowości w sprawie powstały przez zaniedbania geodetów, którzy w latach 1996-2000 nie nanieśli żadnych budowli na jego działce. Skarżący ujawnił również, iż uzyskuje dochód łączny w kwocie [...]zł miesięcznie (w tym [...] zł ze sprzedaży truskawek), zaś jego wydatki miesięczne wynoszą ok. [...] zł. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. (odebranym w dniu [...] kwietnia 2016 r.), wezwano skarżącego do określenia czy prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, czy też prowadzi je wspólnie z innymi osobami (w tym przypadku należy podać ich dochód), przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont (w tym związanych z prowadzoną działalnością produkcyjną) i kart kredytowych należących do skarżącego i osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energię elektr., wodę, telefon; itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, przedłożenia zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym z podaniem marki pojazdu, pojemności silnika i szacunkowej wartości, oraz określenia czy wnioskodawca korzysta z dopłat do produkcji rolnej (jeżeli tak to należy podać wysokość dofinansowania). Wnioskodawca w odpowiedzi na powyższe wezwanie pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. (data stempla pocztowego) wyjaśnił, że prowadzi samodzielne gospodarstwo, w związku z czym to jego obciążają opłaty za energię elektryczną i ogrzewanie, które rocznie wynoszą ok. [...] zł Ponadto jako właściciel gospodarstwa rolnego opłaca KRUS, który rocznie wynosi [...] zł. Skarżący wyjaśnił również, że posiada konto bankowe, lecz nie przedstawił wyciągu z niego, gdyż jest to konto internetowe. Odnosząc się do wezwania w części dotyczące dopłat do produkcji rolnej wnioskodawca wyjaśnił, że wniosek złożył pierwszy raz, jednak termin wypłaty jest do końca czerwca. Do pisma załączono kopię dowodu wpłaty za TV cyfrową, dowód wpłaty opłaty za gospodarowanie odpadami, wodę i ścieki, oraz kopię dowodu wpłaty składki na KRUS, faktury ze telefon komórkowy wraz z dowodem wpłaty i faktury za prąd wraz z dowodem wpłaty. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, iż na podstawie art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej Ppsa) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 Ppsa, zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Postanowieniem z dnia 10 maja 2016 r. sygn. akt IV SA/Po 197/16, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw, wskazując w szczególności, że "konta bankowego nikomu nie musi ujawniać". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 .t., zwanej dalej: Ppsa), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 Ppsa). Sprzeciw wnioskodawcy nie zasługiwał na uwzględnienie. Na wstępie należy zwrócić uwagę, że jak jednoznacznie wynika z treści art. 246 § 1 pkt 1 i 2 Ppsa, ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem. To na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, w jakiej sytuacji się znajduje i że jest to sytuacja uprawniająca go do przyznania prawa pomocy. Orzeczenie sądu w zakresie przyznania stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym zależy od tego czy strona wykaże istnienie przesłanek, o których mowa w art. 246 Ppsa. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna również mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (postanowienie NSA z 9 stycznia 2015 r., II GZ 886/14, LEX nr 1634804). Referendarz sądowy słusznie zauważył, iż pismo skarżącego stanowiące odpowiedź na wezwanie do uzupełnienia informacji przedstawionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie zawiera informacji, które pozwoliłyby ustalić sytuację majątkową skarżącego. Wbrew wezwaniu nie przedłożył dokumentów koniecznych do ustalenia wysokości uzyskiwanych dochodów oraz swego stanu majątkowego. Jak prawidłowo ustalił referendarz sądowy z informacji przedłożonych we wniosku wynika bowiem, że skarżący posiada dom oraz mieszkanie. We wniosku skarżący przedstawił również zestawienie wydatków w kwocie [...]zł przekraczającej uzyskiwany dochód deklarowany na kwotę [...]zł. Powyższe powodowało konieczność szczegółowej analizy, oraz uzyskania dodatkowych dokumentów w tym m.in. wyciągu z konta bankowego. Z pisma z dnia [...] kwietnia 2016 r. wynika, iż wnioskodawca posiada konto bankowe, z którego wyciągu jednak nie przestawił, wskazując, że jest to konto internetowe. Sąd podziela pogląd referendarza, że forma kontaktu z bankiem i udostępniania skarżącemu informacji o stanie konta za pośrednictwem internetu nie pozbawia go możliwości samodzielnego wygenerowania wyciągu z posiadanego konta bankowego za określony okres. Tego rodzaju wyciąg wygenerowany przez system bankowy, nie wymaga podpisu pracownika banku i jest dokumentem obrazującym wszystkie operacje bankowe za określony okres. Zdaniem sądu nie istniały zatem przeszkody do przedłożenia sądowi na wezwanie wyciągów z rachunku bankowego przez skarżącego. W żadnej mierze fakt posiadania konta internetowego nie zwalnia skarżącego z obowiązku przestawienia na wezwane stosowanego wyciągu bankowego. Skoro zatem skarżący uchylił się od przedstawienia żądanych w trybie art. 255 Ppsa dowodów w zakreślonym terminie, to powinien liczyć się z oceną, że brak będzie podstaw do uznania jego twierdzeń i oświadczeń za uprawdopodobnione. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest bowiem pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 744/09, LEX nr 552404). Tymczasem skarżący konsekwentnie – co wynika z treści sprzeciwu – odmawia przekazania wyciągu z rachunku bankowego. Z uwagi na to, że skarżący nie uczynił zadość powyższym wymogom, nie nadesłał bowiem dokumentów pozwalających na wszechstronną ocenę jego sytuacji finansowej, referendarz sądowy nie mógł wydać innego rozstrzygnięcia, aniżeli postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy. W świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 260 § 1 Ppsa orzeczono jak na wstępie .