IV SA/Po 199/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: starszy referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2017r. nr [...] w przedmiocie zwrotu podania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy I. S. wniosła skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2017r. nr [...] w przedmiocie zwrotu podania. Skarżąca w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...]zł. uiściła wpis sądowy i złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca poinformowała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe mężem, a źródłem ich utrzymania jest wynagrodzenie za pracę wnioskodawczyni w kwocie [...]zł. netto i renta męża wynosząca [...] zł. Wnioskodawczyni oświadczyła, że jej jedyny majątek stanowi mieszkanie o powierzchni [...] m2 o szacunkowej wartości [...] zł. i nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, a także przedmiotów o wartości przekraczającej [...] zł. Stałe wydatki i zobowiązania wnioskodawczyni oszacowała w następujący sposób: kredyty ([...] zł.), mieszkanie ([...] zł.), energia elektryczna ([...] zł.), TV + Internet ([...] zł.), koszty leczenia ([...] zł.) i ubezpieczenie majątku ([...] zł./rok). W uzasadnieniu wniosku skarżąca wyjaśniła, że uzyskiwany dochód przeznaczony jest w całości na miesięczne stałe opłaty zgodnie z przedstawionym zestawieniem i bieżące wydatki na zakup żywności, odzieży, obuwia i środków czystości. Dodatkowo skarżąca oświadczyła, że z dniem 5 kwietnia 2017r. zostanie z nią rozwiązana umowa o pracę, co w znaczny sposób przyczyni się do uszczuplenia obecnych dochodów. Celem doprecyzowania informacji dotyczących sytuacji finansowej wnioskodawczyni, pismem z dnia 21 marca 2017r. wezwano ją do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych należących do skarżącej i jej męża, kopii zeznania podatkowego za 2016r. (wnioskodawczyni i jej męża), wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energię elektr., wodę, telefon; itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, przedłożenia potwierdzenia rozwiązania umowy o pracę, złożenia oświadczenia o pojazdach samochodowych podlegających obowiązkowi rejestracji (z wyszczególnieniem marki, roku produkcji i pojemności silnika) posiadanych przez osoby prowadzące wspólne gospodarstwo domowe i przedłożenie umowy kredytowej wraz z harmonogramem spłacanych rat. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca pismem z dnia 28 marca 2017r. przesłała zestawienie operacji z konta bankowego męża za okres 01.09.2016r – 27.02.2017r. stanowiącego konto rozliczeniowe przy kredycie udzielonym przez Bank [...] S.A. w kwocie [...]zł. zgodnie z przesłaną umową kredytową nr [...] oraz umową rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego. Wnioskodawczyni przesłała również zestawienie operacji na karcie kredytowej należącej do męża w Banku [...] S.A., zestawienia miesięczne transakcji na karcie kredytowej skarżącej w [...] za okres od 30.09.2016 – 22.02.2017r., kopię zeznań rocznych za 2016r., kopię faktur za telefon, Internet, energię elektr., zakup węgla, ścieki i wodę, polisy ubezpieczenia mieszkania oraz porozumienia w sprawie rozwiązania umowy o pracę z dotychczasowym pracodawcą z dniem 5 kwietnia 2017r. Wnioskodawczyni złożyła również oświadczenie o posiadanym samochodzie marki [...] z 2004r. Na podstawie art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016r. poz. 718 – dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, w ocenie orzekającego w sprawie referendarza wyjaśnienia przedstawione przez skarżącą nie pozwalają na ustalenie ponad wszelką wątpliwość, iż jej sytuacja uzasadnia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca wbrew wezwaniu nie przedłożyła bowiem wszystkich dokumentów, do nadesłania których została zobowiązana pismem z dnia 21 marca 2017r. Analiza przesłanego wyciągu z konta oszczędnościowo – rozliczeniowego służącego zgodnie z przedłożoną umową kredytową i umową o prowadzenie konta do rozliczenia kredytu gotówkowego udzielonego mężowi wnioskodawczyni przez Bank [...] S.A. wskazuje bowiem, że skarżąca posiada konto bankowe o nr [...]. Świadczą o tym odnotowane przelewy eliksir z tego konta stanowiące zasilenia konta bankowego należącego do męża z 27.02.2017r., 26.01.2017r. i 25.11.2016r. Wyciągu z tego konta skarżąca jednak nie ujawniła, a fakt posiadania tego konta zataiła pomimo, że w piśmie z dnia 21 marca 2017r. zobowiązana została do przesłania wszystkich rachunków i kont bankowych należących do niej i męża. Brak przedłożenia stosownego wyciągu bankowego przy braku przedłożenia stosownego zaświadczenia z banku o zamknięciu rachunku powoduje, że zasadnym jest przyjęcie, że skarżąca nadal posiada konto bankowe o nr [...], którego stan nie jest znany. O fakcie posiadania konta w Banku Pekao świadczą również odręczne zapiski o dokonanych przelewach na wyciągach z karty kredytowej wnioskodawczyni. Uznając zatem, że brak przedłożenia wyciągu z tego konta bankowego stanowi uchylenie się przez wnioskodawczynię od nałożonego obowiązku dotyczącego pełnego wyjaśnienia sytuacji majątkowej, stwierdzić należy, że nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Odnosząc się w dalszej kolejności do podnoszonej we wniosku o przyznanie prawa pomocy kwestii rozwiązania z dniem 5 kwietnia 2017r. umowy o pracę z dotychczasowym pracodawcą stwierdzić należy, że powyższe nie stanowi samoistnej przesłanki do przyznania prawa pomocy. Jak wynika bowiem z akt sprawy, skarżąca uiściła wpis sądowy, który na obecnym etapie sprawy jest jedynym kosztem koniecznym do nadania sprawie dalszego biegu. Ponadto nic nie stoi na przeszkodzie aby skarżąca, po ustaniu stosunku pracy podjęła zatrudnienie u innego pracodawcy na warunkach nie gorszych od dotychczasowych. Odnosząc się do wniosku o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej ustanowienia adwokata należy zaznaczyć, że samodzielne działanie skarżącej na obecnym etapie postępowania nie pozbawia jej prawa do sądu. W istocie bowiem zweryfikowanie przez Sąd zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nie wymaga udziału w postępowaniu na jego obecnym etapie profesjonalnego pełnomocnika. Jest tak dlatego, ponieważ zgodnie z art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonywana przez Sąd ocena nie ogranicza się zatem jedynie do zbadania trafności zarzutów skargi, a stawiennictwo skarżącego na rozprawie co do zasady nie jest obowiązkowe. Warto w tym miejscu zatem przytoczyć wyrażony w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2010 r., sygn. akt II FZ 62/10, LEX nr 606576, postanowienie NSA z 10 stycznia 2014r., sygn. akt II OZ 1212/13, publ. CBOSA). Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 - §3, art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.