IV SA/Po 204/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Popowska po rozpoznaniu w dniu 07 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2009 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych /-/B. Popowska W. T. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2009 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów. Skarżący dnia 27 marca 2009 r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z informacji zawartych w formularzu wniosku wynika, że Skarżący nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa domowego, wynajmuje pokój, za który miesięcznie płaci 200 zł. Jest emerytem o dochodzie 1086,75 zł., oprócz tego nie posiada żadnego dodatkowego dochodu. Jego jedyny majątek stanowi łąka o powierzchni 0,38 ha. Skarżący nie posiada żadnych innych nieruchomości ani oszczędności. Ponadto jest osobą bardzo schorowaną, po przebytym zawale serca, cierpiącą na choroby związane z układem krążenia, a w 2007 r. miał wypadek zwichnięcia stawu barkowego z przemieszczeniem. Na leki oraz rehabilitacje Skarżący wydaje "ponad połowę dochodu, tj. około 500,- miesięcznie." Do wniosku dołączono potwierdzone urzędowo ustalenie przez ZUS zwaloryzowanej emerytury w kwocie 1300,00 złotych, a do wypłaty – 1086, 75 zł. Na podstawie art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 ppsa, zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin. Co do zasady, prawo pomocy nie powinno być więc udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Powyższe kryteria obiektywne należy jednak odnosić do indywidualnej sytuacji skarżącego. W niniejszej sprawie, choć Skarżący uzyskuje stałe dochody w postaci emerytury, to nie należą one do najwyższych. Sąd nadto uwzględnia stan zdrowia (przebyty zawał serca, choroby krążenia, przemieszczenie stawu barkowego), Skarżącego i wiążące się z tym stałe wydatki na leki, leczenie i rehabilitacje. (por. M. Budachowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowo-administracyjnym, cz. II. Doradztwo Podatkowe 2005/9/51, Lex nr 49597). Zauważyć należy również, iż zgodnie z ogólną zasadą, strona która wniosła skargę do sądu powinna gromadzić środki finansowe na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Dla uznania wniosku za uzasadniony decydujące znaczenie ma więc brak możliwości zgromadzenia środków finansowych w dłuższym okresie, o ile istniały podstawy do przewidywania tego wydatku. Potwierdza to orzecznictwo sądowe z którego wynika, że ubiegający się o zwolnienie od kosztów sądowych w każdym przypadku powinien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazały się nie wystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (zob. postanowienie SN z dnia 24 września 1984r. II CZ 104/84). Obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie zgromadzić odpowiednich środków na opłacenie kosztów koniecznych do prowadzenia postępowania przed sądem administracyjnym, w tym również w drodze oszczędności we własnych wydatkach spoczywa jednak na wnioskodawcy. Z przedłożonego oświadczenia o stanie majątkowym, finansowym i rodzinnym wynika, że sytuacja skarżącego jest rzeczywiście trudna. Jego dochody miesięczne nie przekraczają 1100,00 zł, rehabilitacja i leki pochłaniają połowę emerytury, co pozwala jedynie na prowadzenie skromnego życia. W takiej sytuacji poniesienie dodatkowych wydatków przez wnioskodawcę jest niemożliwe, co oznacza, że W. T., bez uszczerbku utrzymania koniecznego, nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, co czyni zasadnym jego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 w związku z art. 245 §1 i §3 oraz art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji postanowienia. /-/B. Popowska