IV SA/Po 205/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku postanawia odmówić przyznania prawo pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w dniu 10 maja 2012r. po rozpoznaniu skargi J.S. wydał wyrok uchylający zaskarżone postanowienie w tej części, w której utrzymuje w mocy postanowienie Starosty T. z dnia [...] grudnia 2011r. nr [...]wstrzymujące wykonanie decyzji ostatecznej Starosty T. z dnia [...] listopada 2011r. nr [...] w sprawie uznania J.S. z dniem 9 listopada za osobę bezrobotną i uchylający postanowienie Starosty T. z dnia [...] grudnia 2011r. nr [...] wstrzymujące wykonanie decyzji ostatecznej Starosty T. z dnia [...] listopada 2011r. znak [...] w sprawie uznania J.S. z dniem 9 listopada za osobę bezrobotną. J.S. w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz mężem i dwoma pełnoletnimi synami a źródłem ich utrzymania jest renta męża w wysokości [...]zł. i dochód z gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha w wysokości [...] zł. (skarżąca i jej synowie są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku). Opisując swą sytuację materialną skarżąca podała, iż posiada dom o pow. [...] m2 i oszczędności w kwocie [...] zł. Wnioskodawczyni wskazała również, iż jej opłaty miesięczne na prąd wynoszą [...] zł., na gaz [...] zł., wodę [...] zł., telefon [...] zł. i na leki [...] zł. Skarżąca opisując stan majątkowy w gospodarstwie domowym ujawniła, iż jej mąż posiada samochód Fiat Punto z 1996r. a jeden z synów samochód BMW z 1994r. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawczyni, pismem z dnia 24 maja 2012r. wezwano ją do przedłożenia wyciągów z kont bankowych oraz lokat i kart kredytowych należących do skarżącej, jej męża i synów za okres ostatnich 3 miesięcy, nadesłania kopii zeznań podatkowych podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2010-2011 osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, przedłożenia zaświadczenia z właściwego Urzędu Pracy potwierdzającego zarejestrowanie P.S. i T.S. jako osoby bezrobotne wraz z informacją o pobieraniu (nie pobieraniu) zasiłku dla bezrobotnych, wyjaśnienia czy osoby prowadzące wspólne gospodarstwo domowe uzyskują dochód z prac dorywczych, czy mają zarejestrowaną działalność gospodarczą, należy określić również dochód z w/w źródeł, wskazania sposobu wykorzystania nieruchomości rolnej, rodzaju produkcji rolnej, jej skali (ilości zwierząt, powierzchni upraw w tym na nieruchomościach dzierżawionych) i wskazania czy wnioskodawczyni korzysta z dopłat do produkcji rolnej (jeżeli tak to należy podać wysokość dofinansowania) oraz przedstawienie dokumentacji finansowej prowadzonego gospodarstwa rolnego za 2012r. Skarżąca nie odpowiedziała na powyższe wezwanie. W związku z powyższym stwierdzić należy, iż na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej ppsa) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powyższego wynika, iż prawo pomocy jest szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin. Co do zasady prawo pomocy nie powinno być więc udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja taka pozwala bowiem na przygotowanie się do wszczęcia akcji sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel (por. M. Budachowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowo-administracyjnym, cz. II. Doradztwo Podatkowe 2005/9/51, Lex nr 49597). Zauważyć należy również, iż zgodnie z ogólną zasadą, strona która wniosła skargę do sądu powinna gromadzić środki finansowe na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Dla uznania wniosku za uzasadniony decydujące znaczenie ma więc brak możliwości zgromadzenia środków finansowych w dłuższym okresie, o ile istniały podstawy do przewidywania tego wydatku. Potwierdza to orzecznictwo sądowe z którego wynika, że ubiegający się o zwolnienie od kosztów sądowych w każdym przypadku powinien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazały się nie wystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (zob. postanowienie SN z dnia 24 września 1984r. II CZ 104/84). Obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie zgromadzić odpowiednich środków na opłacenie kosztów koniecznych do prowadzenia postępowania przed sądem administracyjnym, w tym również w drodze oszczędności we własnych wydatkach spoczywa jednak na wnioskodawcy. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż skarżąca nie wyjaśniła w pełni sytuacji finansowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożyła żądanych dokumentów, w tym w szczególności dotyczących bieżącej sytuacji. Brak odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia sytuacji finansowej oznacza więc, że wnioskodawczyni nie wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku, w związku z czym stwierdzić należy, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Na marginesie należy wskazać, iż skarżąca ujawniła fakt posiadania oszczędności w kwocie [...] zł., która to kwota powinna pozwolić na opłacenie kosztów pełnomocnika z wyboru. W związku z powyższym na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.