IV SA/Po 228/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus ( spr ) Sędziowie WSA Bożena Popowska WSA Izabela Kucznerowicz Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 16 lipca 2009 r. sprawy ze skargi J. W. M. przeciwko Powiatowemu Inspektoratowi Nadzoru Budowlanego w K. w przedmiocie umożliwienia sporządzenia odpisu 1. uchyla czynności podjęte przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. w postaci pism z dnia (...) nr (...) i (...) nr (...) 2. uznaje obowiązek Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. do wydania postanowienia odmawiającego sporządzenia odpisu protokołu z czynności złożenia wyjaśnień przez świadka J. K. w dniu (...) za pomocą kserokopiarki będącej na wyposażeniu Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. 3. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego J. W. M. kwotę (...) (...) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania /-/ I. Kucznerowicz /-/ E. Makosz-Frymus /-/ B. Popowska Pismem z dnia (...) pełnomocnik J. W. M., J. K. zażądał umożliwienia sporządzenia odpisu (kopii) protokołu z czynności jaką było złożenie wyjaśnień przez świadka J. K. w dniu (...) za pomocą kserokopiarki będącej na wyposażeniu Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w K. Pismem z dnia (...) nr (...) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wyjaśnił, iż realizację uprawnienia polegającego na sporządzeniu notatek czy odpisów ustawodawca pozostawił samej stronie i z prawa tego strona może skorzystać w godzinach od 8.00 do 14.00, po wcześniejszym uzgodnieniu terminu z inspektorem prowadzącym przedmiotową sprawę. W dniu (...) pełnomocnik strony złożył zażalenie na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K., podnosząc, iż z pisma z dnia (...) jednoznacznie wynika, że organ odmówił stronie udostępnienia urządzeń technicznych (kserokopiarki będącej na wyposażeniu urzędu) umożliwiających wykonanie kopii żądanego dokumentu. Zdaniem pełnomocnika odmowa taka zgodnie z art. 74 § 2 kpa następuje w drodze postanowienia, którego jednak organ w niniejszej sprawie nie wydał. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. pismem z dnia (...) nr (...) zawiadomił o uznaniu skargi za bezzasadną i wyjaśnił, iż organ I instancji nie odmówił stronie możliwości przeglądania akt i robienia z nich notatek oraz odpisów, bowiem wskazał, iż strona może skorzystać z możliwość przeglądania akt i robienia z nich notatek czy odpisów w dniach urzędowania organu. Ponadto, zdaniem organu II instancji, wykonanie kopii z akt sprawy przez pracownika organu sprowadzałoby się do wykonania uprawnień za stronę, a rola organu sprowadza się jedynie do umożliwienia sporządzenia odpisów. Wskazano również, iż organ administracji rządowej nie prowadzi punktu ksero, bowiem nie może prowadzić działalności gospodarczej a co za tym idzie nie może pobierać opłat, a także nie może wydać akt celem wykonania kopii poza urzędem. Organ podkreślił również, iż jedynie w sytuacji określonej w art. 73 § 2 kpa organ administracji publicznej może uwierzytelnić sporządzone przez siebie odpisy lub wydać uwierzytelnione odpisy pobierając przy tym stosowną opłatę skarbową zgodnie z ustawą z dnia 16 listopada 2006r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 225, poz. 1635 ze zm.), jednak w niniejszej sprawie strona nie składała takiego żądania. Pismem z dnia (...) pełnomocnik strony ponownie zażądał umożliwienia sporządzenia odpisu (kopii) protokołu z czynności jaką było złożenie wyjaśnień przez świadka J. K. w dniu (...) za pomocą kserokopiarki będącej na wyposażeniu Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w K., a w przypadku uznania, że stronie należy odmówić udostępnienia urządzeń technicznych (np. kserokopiarki będącej na wyposażeniu urzędu) umożliwiających wykonanie kopii żądanych dokumentów wydania postanowienia, o którym mowa w art. 74 § 2 kpa. Pismem z dnia (...) nr (...) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. poinformował, iż nie odmawia stronie możliwości przeglądania akt sprawy, również protokołu z wyjaśnień świadka – J. K. i sporządzania z nich notatek i odpisów, zatem nie ma podstaw do wydania postanowienia o którym mowa w art. 74 § 2 kpa. Pismem z dnia (...) pełnomocnik strony wezwał organ od usunięcia naruszenia prawa tj. do umożliwienia sporządzenia odpisu przedmiotowego protokołu za pomocą kserokopiarki będącej na wyposażeniu Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w K. bądź wydania postanowienia odmawiającego sporządzenia takiego odpisu (tj. wydania postanowienia o którym mowa w art. 74 § 2 kpa.) W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. w piśmie z dnia (...) Nr (...) wyjaśnił, iż zgodnie z przepisem art. 73 § 1 kpa organ umożliwił pełnomocnikowi przeglądanie akt sprawy w tym, miedzy innymi protokołu z wyjaśnień złożonych w dniu (...) przez świadka J. K. oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. W skardze pełnomocnik skarżącego, radca prawny G. W., podniósł argumenty tożsame jak te w piśmie wzywającym organ I instancji do usunięcia naruszenia prawa, zarzucając naruszenie art. 73 § 1 kpa przez błędną wykładnię oraz art. 74 § 2 kpa przez jego niezastosowanie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r.. nr 153, poz. 1269, dalej: u. s .a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola, o której mowa w art. 1 § 2 u. s. a., sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Na wstępie wskazać należy, iż uregulowania zawarte w art. 73 i 74 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) ustanawiają zasadę względnej jawności akt sprawy administracyjnej, gdyż prawo do ich przeglądania służy stronie. Zasada określona w art. 73 kpa sprowadza się do obowiązku organu umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek i odpisów w każdym stadium postępowania (§ 1 tego artykułu)), a nadto możliwości uwierzytelnienia sporządzonych przez nią odpisów z akt sprawy lub wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony (§ 2 tego artykułu). Zaś w art. 74 § 2 kpa określono tryb odmowy realizacji uprawnień strony wynikający z art. 73 kpa. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego wystąpił do organu z żądaniem umożliwienia sporządzenia odpisu protokołu z wyjaśnień złożonych przez świadka J. K. w dniu (...) za pomocą kserokopiarki będącej na wyposażeniu Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. Zatem swoje żądanie pełnomocnik wywodził z art. 73 § 1 kpa., bowiem żądał jedynie wydania kserokopii przedmiotowego protokołu a nie jego uwierzytelnionej kserokopii. Wskazać należy, iż powyższy przepis przyznający stronom, obok możliwości przeglądania akt, także prawo sporządzania z nich notatek i odpisów, pozostawia im te uprawnienia do własnej realizacji. Rola organu administracji kończy się tu jedynie na zapewnieniu stronom możliwości skorzystania z tych uprawnień, w tym utrwalenia na własny użytek wiadomości (materiałów) zawartych w aktach przez ich notowanie czy wykonywanie odpisów . Podkreśla się przy tym możliwość sporządzania notatek lub odpisów z wykorzystaniem kserokopiarek lub innych nowoczesnych urządzeń kopiujących (por. wyrok NSA z dnia 29 marca 2001r. sygn. akt II SA 2580/00) Strona postępowania nie może jednak żądać aby takie kserokopie wykonywał organ administracji. Innymi słowy, nie ma on takiego obowiązku, gdyż sporządzanie notatek czy odpisów z akt postępowania przepis pozostawił stronie, niezależnie od rodzaju użytych do tego środków technicznych. Tym samym wyraźnie zostały rozgraniczone obowiązki organu administracji (umożliwienie przeglądania akt i sporządzania z nich notatek i odpisów) i uprawnienia strony (do przeglądania akt oraz sporządzania notatek i odpisów) (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2005r., sygn. akt GSK 898/04 Legalis, wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 lipca 2006r. sygn. akt II SA/Wa 776/06 Legalis, wyrok NSA z dnia 29 marca 2001r., sygn. akt II SA 2580/00 nie publ.) Natomiast podkreślić należy, iż strona postępowania może domagać się jedynie uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie (w różny sposób, nie wyłączając nowoczesnych środków techniki) odpisów (w tym kserokopii) z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, ale tylko wówczas, gdy uzasadni to swoim własnym interesem. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca, bowiem w przedmiotowym wniosku jasno sprecyzowano żądanie, które dotyczyło jedynie umożliwienia wykonania odpisu protokołu z przesłuchania świadka za pomocą kserokopiarki będącej na wyposażeniu urzędu. Na marginesie wskazać należy, iż kontrola organu administracyjnego w zakresie uwierzytelniania odpisów lub wydania takowych z akt sprawy wynika z tego, że w ten sposób powstają nowe dokumenty, które mogą być wykorzystane poza prowadzonym postępowaniem. W tym stanie rzeczy skoro organ nie miał obowiązku sporządzenia odpisu protokołu, o który wnosił pełnomocnik skarżącego, za pomocą kserokopiarki będącej na wyposażeniu urzędu, to winien wydać stosowne postanowienie zgodnie z art. 74 § 2 kpa odmawiające sporządzenia takiego odpisu, czego jednak nie uczynił błędnie tłumacząc swoje stanowisko tym, iż nie miał podstaw do jego wydania, bowiem zgodnie z art. 73 § 1 kpa umożliwił stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek i odpisów. Ponadto wskazać należy, iż przepis art. 74 § 2 kpa odnosi się do wszystkich przypadków odmowy realizacji żądań strony przewidzianych w art. 73 kpa a nie tylko ze względu na przepis art. 74 § 1 kpa, na co mogłaby wskazywać systematyka wewnętrzna komentowanego przepisu. Odmowa udostępnienia akt następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. ( M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydanie II, Zakamycze 2005r., str. 470). Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 146 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm,.) uchylił czynności podjęte przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. w postaci pism z dnia (...) nr (...) i (...) Nr (...) i uznał obowiązek Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. do wydania postanowienia odmawiającego sporządzenia odpisu protokołu z czynności złożenia wyjaśnień przez świadka J. K. w dniu (...) za pomocą kserokopiarki będącej na wyposażeniu Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 cytowanej ustawy oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). /-/ I. Kucznerowicz /-/ E. Makosz-Frymus /-/ B. Popowska j.a.