IV SA/Po 239/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędziowie NSA Paweł Miładowski WSA Ewa Kręcichwost Durchowska(spr.) Protokolant ref-staż Paweł Grzęda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2006 r. sprawy ze skargi Rady Gminy C. K. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody W. z dnia [...} kwietnia 2005 r. nr [...} w przedmiocie zasady zwrotu wydatków za świadczenia z pomocy społecznej 1. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody W. , 2. zasądza od Wojewody W. na rzecz Gminy C. K. kwotę 255 (dwieście pięćdziesiąt pięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania /-/P. Miładowski /-/G.Radzicka /-/E.Kręcichwost-Durchowska Rada Gminy C. K. na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., nr 142, poz. 1591 ze zm. – dalej jako: usg) i na podstawie art. 96 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r., nr 64, poz. 593 ze zm.– dalej jako: ups) dnia [...} marca 2005 r. podjęła uchwałę nr [...} w sprawie zasad zwrotu wydatków za świadczenia z pomocy społecznej będące w zakresie zadań własnych gminy (dalej jako: uchwała). W § 3 ww. uchwały przyjęto, że kwota podlegająca zwrotowi może zostać rozłożona na raty. Jednak w zdaniu drugim § [...} podjęto zastrzeżenie, iż "ilość rat, nie więcej niż [...} oraz ich wysokość określa decyzja przyznająca świadczenie". Zgodnie z § [...} uchwały, jej wykonanie powierzono kierownikowi Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej (dalej jako: GOPS) w C. K. Wojewoda W. na podstawie art. 91 ust. 1 i 3 usg, rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...} kwietnia 2005 r. nr [...}, orzekł nieważność § [...} w części obejmującej zdanie drugie i § [...} uchwały ze względu na istotne naruszenie prawa. Dokonując oceny zgodności z prawem uchwały Wojewoda W. stwierdził, że w myśl art. 96 ust. 4 ups rada określa zasady zwrotu wydatków za świadczenia z pomocy społecznej. § [...} uchwały przewiduje możliwość rozkładania kwot podlegających zwrotowi z tytułu świadczeń z pomocy społecznej na raty, z jednoczesnym ich ograniczeniem do [...}. Zapis ten nie mieści się w ramach art. 96 ust 4 ups, gdyż wielokrotność udzielonych rat może być jedynie przedmiotem rozważań wydającego indywidualną decyzję. W ocenie organu nadzoru, zgodnie z art. 30 ust. 1 usg uchwały rady gminy wykonuje wójt, w związku z czym powierzenie wykonania Uchwały Kierownikowi GOPS w C. . K. jest niezgodne z prawem. W skardze do Sądu administracyjnego Rada Gminy C. K. wniosła o uchylenie rozstrzygnięcia nadzorczego jako naruszającego prawo i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda W. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. wyrokiem z dnia [...} września 2005 r. oddalił skargę Rady Gminy C. K. . Sąd podzielił zarówno stanowisko organu, że art. 96 ust. 4 ups nie zawiera upoważnienia dla rady gminy do określenia na ile rat można rozłożyć podlegające zwrotowi kwoty - i każdorazowo rozstrzyga o tym organ rozpatrujący indywidualną sprawę- jak też stanowisko, że stosowanie do art. 30 ust. 1 usg - uchwały rady gminy wykonuje wyłącznie wójt. Wnosząc skargę kasacyjną i domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania- Rada Gminy C. K. jako jej podstawę przytoczyła "naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu art. 96 ust. 4 ups, polegającą na przyjęciu, iż w przedmiotowej sprawie kwoty podlegające zwrotowi mogą być rozłożone na raty, lecz nie można w uchwale określić liczby tych rat, oraz przepisu art. 30 ust. 1 i 2 usg, polegającą na przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie norma prawna zawarta w tym przepisie wyklucza powierzenie przedmiotowej uchwały kierownikowi ośrodka pomocy społecznej". W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano, że ustawowe upoważnienie do określenia zasad zwrotu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej obejmuje zarazem umocowanie do określenia, jaka część wydatków i w jaki sposób - jednorazowo, czy ratalnie oraz w ilu ratach- podlega zwrotowi, natomiast wykonanie uchwały powierzono kierownikowi ośrodka pomocy społecznej, dlatego że stosownie do art. 110 ust. 7 ups- został przez wójta upoważniony do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy i w tym zakresie wykonuje zadania gminy. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...} stycznia 2006 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w P. oraz zasądził od Wojewody W. na rzecz Rady Gminy C. K. kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, gdyż ups pozostawia do uznania rady gminy, jakie będą zasady zwrotu wydatków za świadczenia przyznane pod warunkiem zwrotu, więc nie znajduje uzasadnienia prawnego stanowisko, aby określenie na ile rat można rozłożyć podlegającą zwrotowi należność było sprzeczne z ustawowym upoważnieniem, jeżeli zarazem nie ma wątpliwości, że samo rozłożenie na raty stanowi zasadę zwrotu w rozumieniu powołanego przepisu. NSA wskazał też, iż stosownie do art. 30 ust. 1 usg, uchwały rady gminy wykonuje wójt, lecz nie jest oczywiste, na czym ma polegać wykonanie uchwały, o którą chodzi w sprawie, stąd też uprawnione jest przekonanie skarżącej gminy, a jeśli nawet nie, to i tak Sąd I instancji powinien najpierw wyjaśnić, czy w okolicznościach rozpatrywanej sprawy naruszenie przepisów usg było rzeczywiście istotne, czy też zachodził przypadek, o jakim mowa w art. 91 ust. 4 ww. ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej jako: ppsa) Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podzielił argumentację zawartą w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. W szczególności, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż § [...} uchwały Nr [...} Rady Gminy C. K. z dnia [...} marca 2005 r. w sprawie zasad zwrotu wydatków za świadczenia z pomocy społecznej będące w zakresie zadań własnych gminy jest zgodny z art. 96 ust. 4 ups. Zgodnie z art. 96 ust. 4 ups rada gminy określa w drodze uchwały zasady zwrotu wydatków za świadczenia z pomocy społecznej, o których mowa w ust. 2, będących w zakresie zadań własnych. Rada gminy została zobowiązana do wydania uchwały określającej zasady zwrotu wydatków na usługi, pomoc rzeczową, zasiłki na ekonomiczne usamodzielnienie, zasiłki okresowe i zasiłki celowe- przy zachowaniu pozostałych przesłanek ust. 2 art. 96 ups- będących w zakresie zadań własnych gminy. W przedmiotowej sprawie uchwałą prawidłowo wskazano, iż kwoty podlegające zwrotowi mogą być rozłożone na raty jak i zgodnie z przepisami postąpiono ograniczając liczbę możliwych rat. Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowiska doktryny (Por.: S. Nitecki [w:] Komentarz do ustawy o pomocy społecznej, Gdańsk 2001 r., s. 270; tak też: Ł. Borkowski, R. Krajewski, S. Szamański, Komentarz do nowej ustawy o pomocy społecznej, Warszawa 2004 r., s. 174), iż stosownie do art. 96 ust. 4 ups, rada gminy określa, w drodze uchwały, zasady zwrotu wydatków za świadczenia przyznane pod warunkiem zwrotu i to sama ups pozostawia do uznania rady, jakie będą owe zasady, a więc także określenie na ile rat można rozłożyć podlegającą zwrotowi należność nie jest sprzeczne z ustawowym upoważnieniem, bowiem rozłożenie na raty stanowi zasadę zwrotu w rozumieniu powołanego przepisu. Trafny jest uwaga NSA, iż rozłożenie należności na raty jest przecież ulgą, której zakres powinien być znany zarówno zobowiązanym, jak i organowi orzekającemu o zwrocie należności. W związku z powyższym należy uznać, iż skoro z przepisu art. 96 ust. 4 ups wypływa obowiązek rady gminy do podjęcia uchwały w sprawie zasad zwrotu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej będących w zakresie zadań własnych gminy, a przedmiotem regulacji powyższego przepisu jest obowiązek określenia zasad zwrotów wydatków określonych w uchwale rady gminy, to w pełni zasadne i zgodne z obowiązującym prawem jest, zdaniem Sądu, ujęcie w stosownej uchwale zapisu określającego, jaka część wydatków za świadczenia z pomocy społecznej winna podlegać zwrotowi, jak również, czy zwrot ma być dokonany jednorazowo, czy w ratach, a co za tym idzie- określenie ilości tych rat. Odnośnie § [...} uchwały Nr [...} Rady Gminy C. K. z dnia [...} marca 2005 r. w sprawie zasad zwrotu wydatków za świadczenia z pomocy społecznej będące w zakresie zadań własnych gminy należy wskazać, po pierwsze, iż zgodnie z art. 96 ust. 4 ups zasady zwrotu wydatków za świadczenia z pomocy społecznej określane są w drodze uchwały rady gminy. Z kolei z art. 30 ust. 1 usg wprost wynika generalna zasada- upoważnienie dla wójta do wykonywania uchwał rady gminy. W rozpatrywanej sprawie natomiast wykonanie uchwały powierzono kierownikowi ośrodka pomocy społecznej, dlatego że- zdaniem strony skarżącej, stosownie do art. 110 ust. 7 ups- został on upoważniony przez wójta do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy i w tym zakresie wykonuje zadania gminy. Oczywistym jest, iż na mocy ups, organem uprawnionym do wydawania decyzji indywidualnych w sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy jest kierownik ośrodka pomocy społecznej, a stosownie do art. 110 ust. 7 ups to wójt (burmistrz lub prezydent miasta) udziela upoważnienia kierownikowi, przy czym jest ono obligatoryjne, a więc wójt (burmistrz lub prezydent) nie mogą wydawać decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej. Zatem kierownik GOPS, będący realizatorem zadań własnych i zleconych gminie do wykonania z zakresu pomocy społecznej- wykonuje te zadania. Mając na uwadze powyższe, zdaniem Sądu Rada Gminy C. K. błędnie uważa, że właśnie upoważniony przez wójta do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej kierownik GOPS jest wykonawcą uchwały, od której wykonania wójt został zwolniony na mocy przepisu szczególnego (art. 110 ust. 7 ups). Należy z całą mocą podkreślić, iż art. 110 ust. 7 ups w żaden sposób nie wyłącza obowiązywania przepisu art. 30 ust. 1 usg i tylko wójt (burmistrz lub prezydent miasta) ma prawo (i obowiązek) wykonywania uchwał rady gminy. Mimo tego Sąd podzielił sugestie NSA zawarta w uzasadnieniu wyroku z dnia [...} stycznia 2006 r., iż w okolicznościach rozpatrywanej sprawy naruszenie prawa dokonane przez Radę Gminy C. K. było naruszeniem nieistotnym w rozumieniu art. 91 ust. 4 usg, gdyż nie wpłynęło na istotę przyjętego przez ustawodawcę rozwiązania a tylko je "uprościło" przez pominięcie wójta jako organu gminy wykonującego uchwały gminy i wskazaniu kierownika GOPS w C. K. jako wykonawcę przedmiotowej uchwały. Ostatecznie bowiem to właśnie kierownika GOPS w C. K. , na mocy art. 101 ust. 7 ups jest organem uprawnionym do wydawania decyzji indywidualnych w sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy – w tym również w przedmiocie rozłożenia na raty zwrotu wydatków za świadczenia. Podsumowując, w okolicznościach tej sprawy, naruszenie dokonane przez Radę Gminy w uchwale Nr [...} Rady Gminy C. K. z dnia [...} marca 2005 r. w sprawie zasad zwrotu wydatków za świadczenia z pomocy społecznej nie było istotne i w związku z tym ww. uchwała wydana została jedynie z naruszeniem prawa, o jakim mowa w art. 91 ust. 4 usg, co skutkowało pozostawieniem jej w obrocie prawnym. Tak więc uwzględniając skargę na akt nadzoru, na mocy art. 148 i art. 200 ppsa , Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. / - / P. Miładowski / - / G. Radzicka / - / E. Kręcichwost-Durchowska MB