IV SA/Po 24/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak WSA Maciej Busz (spr.) Protokolant ref. staż. Agata Pawlicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2016 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] października 2015 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej specjalny zasiłek celowy oddala skargę w całości IV SA/Po 24/16 Uzasadnienie Prezydent Miasta Poznania decyzją z dnia [...].07.2015r. nr [...] wydaną na podstawie art. 150 § 1, art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U z 2013r., poz. 267 z późn. zm., dalej k.p.a.), art. 8 ust.1 pkt 1, art. 39 i 41 ust. 1 pkt 1, art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2015r., poz. 163, dalej u.p.s.) po rozpoznaniu sprawy z wznowionego z urzędu postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną wydaną przez MOPR w Poznaniu z dnia [...].08.2010r. nr [...] przyznającą skarżącej zasiłek celowy specjalny na uregulowanie energii elektrycznej w wysokości [...] zł w sierpniu 2010r. 1. Uchylił decyzję z dnia [...].08.2010r. nr [...]przyznającą zasiłek celowy specjalny na uregulowanie energii elektrycznej w wysokości [...] zł w sierpniu 2010r. 2. Odmówił przyznania zasiłku celowego specjalnego na uregulowanie energii elektrycznej w wysokości [...] zł w sierpniu 2010r. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że w miesiącu sierpniu 2010r. skarżąca otrzymała pomoc finansową w formie zasiłku celowego specjalnego na uregulowanie energii elektrycznej w wysokości [...] zł na podstawie decyzji z dnia [...].08.2010r. nr [...]. W miesiącu tym skarżąca zadeklarowała prowadzenie samodzielnego gospodarstwa domowego, a jej dochód stanowiła emerytura ZUS w kwocie [...] zł i dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] zł. Kryterium dochodowe uprawniające do świadczenia w postaci zasiłku celowego w tym okresie wynosiło [...] zł dla jednoosobowego gospodarstwa domowego. Pismem z dnia [...].09.2010r. Zarząd Komunalnych Zasobów Lokalowych w Poznaniu poinformował MOPR o tym, iż na koncie czynszowym skarżącej widnieje nadpłata w wysokości [...] zł wynikająca z rozliczenia wpłat dokonywanych przez PCŚ z tytuł dodatku mieszkaniowego oraz wpłat MOPR. Jednocześnie ww. pismem poinformowano MOPR o tym, iż w dniu [...].12.2009r. skarżąca dokonała wykupu zajmowanego mieszkania. Ponadto MOPR uzyskał informację, iż w styczniu 2010r. otrzymała ona wypłatę premii gwarancyjnej ze zlikwidowanej książeczki mieszkaniowej i uzyskała z tego tytułu kwotę [...] zł. Ustalono, iż w dniu [...].12.2009r. aktem notarialnym Rep. A nr [...] skarżąca dokonała kupna zajmowanego lokalu przy [...] za kwotę [...]zł. Część kwoty na kupno mieszkania w wysokości [...]zł. skarżąca uzyskała z likwidacji książeczki mieszkaniowej i otrzymania wypłaty premii gwarancyjnej w miesiącu styczniu 2010r. Kwota uzyskana z likwidacji książeczki mieszkaniowej została potraktowana przez organ jako dochód jednorazowy, o którym mowa w przepisie art. 8 ust. 11 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem "W przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: 1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, 2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie, - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony". O zmianie sytuacji majątkowej skarżąca nie poinformowała MOPR. Zatem rzeczywisty dochód skarżącej w miesiącu lipcu 2010r. stanowił 1/12 ze zlikwidowanej książeczki mieszkaniowej, tj. [...]zł., emerytura ZUS w kwocie [...] zł i dodatek mieszkaniowy w kwocie [...]zł. Dochód skarżącej łącznie stanowił kwotę [...] zł i przekraczał kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., uprawniające do otrzymywania pomocy w formie zasiłku celowego o kwotę [...] zł. Decyzją z dnia [...].06.2011r. nr [...] ustalono, iż skarżąca nienależnie pobrała świadczenia z pomocy społecznej na łączną kwotę [...] zł oraz zobowiązano ją do zwrotu świadczenia nienależnie pobranego w terminie do dnia [...] lipca 2011r. Od wskazanej decyzji skarżąca wniosła odwołanie i decyzją z dnia [...].10.2011r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło przedmiotową decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Decyzją z dnia [...].01.2012r. nr [...] MOPR ponownie orzekł, że skarżąca pobrała nienależnie świadczenia w łącznej kwocie [...] zł i zobowiązał ją do zwrotu świadczenia nienależnie pobranego w terminie do dnia [...].02.2012 r. Skarżąca wniosła odwołanie od przedmiotowej decyzji i decyzją z dnia [...].06.2012r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję MOPR z dnia [...].01.2012r. z uwagi na brak rozważań MOPR na temat aktualnej sytuacji życiowej skarżącej, która pozwoliłaby ocenić, czy w sprawie możliwe jest zastosowanie ulg w spłacie nienależnie pobranego świadczenia na podstawie art. 104 ust. 4 u.p.s. Dnia [...].09.2012 r. wydana została decyzja nr [...], która z uwagi na odwołanie skarżącej była rozpatrywana przez SKO i jego decyzją z dnia [...].01.2013r. nr [...] została utrzymana w mocy. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia [...].08.2013r. o sygn. akt IV SA/Po 489/13 uchylił decyzję organu II instancji oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Poznania podzielając ustalenia MOPR w zakresie pobrania przez skarżącą świadczeń nienależnie pobranych. Wskazał jednak, że przed ustaleniem kwoty świadczenia nienależnego konieczne jest uchylenie decyzji przyznających świadczenia nienależnie pobrane. Celem wykonania postanowień wyroku Sądu MOPR uchylił ww. decyzje decyzją z dnia [...].01.2014r. nr [...]od której skarżąca złożyła odwołanie. Decyzją SKO z dnia [...].05.2014r. nr [...] uchylono zaskarżoną decyzję w całości i umorzono postępowanie organu I instancji, wskazując na konieczność wydania postanowienia o wznowieniu postępowania. Dnia [...].06.2014r. wznowiono postępowanie i decyzją z dnia [...].07.2014r. nr [...] uchylono osiem decyzji przyznających zasiłki celowe specjalne. Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie do SKO, które decyzją z dnia [...].10.2014 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na konieczność zakończenia postępowania wydaniem ośmiu odrębnych decyzji. Decyzją z dnia [...].12.2014r. nr [...] MOPR uchylił decyzję z dnia [...].08.2010r. nr [...] przyznającą specjalny zasiłek celowy na uregulowanie energii elektrycznej w wysokości [...] zł w sierpniu 2010r. Decyzją z dnia [...].05.2015r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło ww. decyzję w całości i umorzyło postępowanie organu I instancji, wskazując na konieczność wydania postanowienia o wznowieniu postępowania z indywidualnym oznaczeniem sprawy oraz koniecznością wydania decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy stosownie do art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Zgodnie ze wskazanym przepisem "Organ administracji publicznej (...) wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy". W związku z powyższym MOPR uchylił decyzję przyznającą zasiłek celowy specjalny na uregulowanie energii elektrycznej oraz odmówił przyznania zasiłku celowego specjalnego na uregulowanie energii elektrycznej w wysokości [...] zł w sierpniu 2010r. Podczas przeprowadzonego postępowania skarżąca zadeklarowała dochód w łącznej kwocie [...] zł, na który składały się: emerytura ZUS w kwocie [...] zł i dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] zł. Na podstawie deklarowanej sytuacji dochodowej MOPR przyznał skarżącej pomoc w formie zasiłku celowego specjalnego na uregulowanie energii elektrycznej w wysokości [...] zł w sierpniu 2010r. Jednak jak ustalono, skarżąca w styczniu 2010r. otrzymała wypłatę premii gwarancyjnej w kwocie [...]zł., co zostało potraktowane przez MOPR jako dochód jednorazowy na podstawie art. 8 ust.11 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem "W przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: 1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, 2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym został wypłacony". Zatem dochód skarżącej w miesiącu lipcu 2010r. wyniósł [...] zł, na co składały się: 1/12 ze zlikwidowanej książeczki mieszkaniowej w kwocie [...] zł, emerytura ZUS w kwocie [...] zł i dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] zł Dochód skarżącej przekraczał kryterium dochodowe zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., uprawniające do otrzymania pomocy w formie zasiłku celowego o kwotę [...] zł. Zgodnie z art. 41 u.p.s. "w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie może zostać przyznany: - specjalny zasiłek celowy w wysokości nie przekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi - zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową". Ustawa nie precyzuje jednak pojęcia "szczególnie uzasadniony przypadek", co pozostawione zostało uznaniu organu wydającego decyzję. Jednocześnie wskazano, iż pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" nie jest ściśle sformułowane i wymaga konkretyzacji w okolicznościach faktycznych każdej indywidualnej sprawy. Bez wątpienia o możliwości przyznania specjalnego zasiłku celowego, decyduje sytuacja życiowa, w której znalazła się strona. Jednak, aby można było ocenić czy w danej sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", organ administracji winien wnikliwie ustalić sytuację osobistą, rodzinną, dochodową, zdrowotną i majątkową, w tym faktyczny dochód miesięczny, wydatki związane z utrzymaniem z uwzględnieniem stanu zdrowia osoby. Jednocześnie użyty w tym artykule zwrot "może być przyznany" wskazuje, że decyzja przyznająca zasiłek podejmowana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że świadczenie nie przysługuje z mocy samego prawa, tylko organ rozważa możliwość przyznania pomocy biorąc pod uwagę różne okoliczności. W ocenie organu I instancji sytuacja życiowa skarżącej nie może być uznana za szczególną. Szczególnie uzasadniony przypadek to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy pozwala stwierdzić, iż tak drastyczne i tak dotkliwe w skutkach zdarzenie nie należy do zdarzenia codziennego, ani nawet do zdarzenia nadzwyczajnego. O szczególnym przypadku możemy mówić w przypadku zdarzenia występującego zupełnie okazjonalnie, wymagającego wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń, wykraczających poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (W. Maciejko, P. Zaborniak "Ustawa o pomocy społecznej", Warszawa 2009r. wyd. LexisNexis s. 229-230). Tym samym zgodnie z art. 3 ust. 4 u.p.s.: "potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeśli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej". Zauważono, że gdyby MOPR posiadał informację o rzeczywistej sytuacji dochodowej i życiowej skarżącej, to nie udzieliłby jej wsparcia finansowego w formie specjalnego zasiłku celowego na wnioskowany cel, bowiem organ pomocy społecznej kieruje się nie tylko potrzebami wnioskodawcy, lecz również własnymi ograniczonymi możliwościami finansowymi. Wskazano ponadto należy, że to środki z budżetu nie wystarczają dla wszystkich potrzebujących i obowiązkiem organów jest wyważenie przyznawanej pomocy, a więc uwzględnienie sytuacji subiektywnej i obiektywnej. Przyznanie pomocy zgodnie z art. 41 u.p.s. w sytuacji ograniczonych środków finansowych i znacznej liczby osób oczekujących na wsparcie, wymaga absolutnie wyjątkowych okoliczności, a za taką okoliczność z pewnością nie można uznać wykupu mieszkania. Organy pomocy społecznej nie są zobowiązane do każdorazowego przyznawania zasiłków celowych. Przyjęcie takiego sposobu postępowania spowodowałoby w krótkim czasie brak możliwości wsparcia innych świadczeniobiorców, w szczególności tych, którzy nie uzyskują żadnych dochodów. Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wniosła E. S. podnosząc, że organ I instancji nie odniósł się do umowy darowizny z dnia [...].01.2010r. Podkreśliła, że środki ze zlikwidowanej książeczki mieszkaniowej na jej koncie były tylko kilkanaście godzin, a następnie zostały przelane na kontom osoby obdarowanej, która podjęła się spłaty kredytu za wykupione mieszkanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu decyzją z dnia [...].10.2015r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu opisano dotychczasowy przebieg postępowania. Wyjaśniono, że zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. "za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania (...)". Natomiast stosownie do przepisu art. 8 ust. 11 u.p.s. "w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (...) kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony". Bezsporne w sprawie jest, że miesiącu styczniu 2010r. skarżąca dysponowała kwotą [...]zł (jednorazowy dochód ) uzyskaną ze zlikwidowanej książeczki mieszkaniowej i wypłaty premii gwarancyjnej. W sprawie nie ma żadnego znaczenia fakt przekazania tych pieniędzy w formie darowizny na rzecz córki S. J.. W związku z czym ustalony w zaskarżonej decyzji łączny dochód skarżącej w miesiącu lipcu 2010r. wynosił : [...]zł (1/12 ze zlikwidowanej książeczki mieszkaniowej w wysokości [...]zł, emerytura ZUS w kwocie [...] zł i dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] zł) i przekraczał kryterium dochodowe wymienione w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. o kwotę [...]zł. Ze względu na przekroczone kryterium dochodowego prawo do świadczeń z pomocy społecznej skarżącej nie przysługiwało. Zgodnie z treścią art. 41 u.p.s., w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: 1. specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; 2. zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Przyznawanie świadczeń na specjalnych zasadach z przepisu art. 41 pkt 1 u.p.s. ma charakter wyjątkowy. Szczególnie uzasadniony przypadek to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy pozwala stwierdzić, iż tak drastyczne i tak dotkliwe w skutkach zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych, ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Są to zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (W. Maciejko P.Zaborniak " Ustawa o pomocy społecznej, Warszawa 2009r. wyd. LexisNexis s. 229-230). Taka sytuacja w ocenie organu odwoławczego nie zachodziła w przedmiotowej sprawie. Zgodnie z art. 2 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których one nie są w stanie pokonać wykorzystując własne środki lub możliwości i uprawnienia. Przekazanie przez skarżącą kwoty [...] zł w dniu [...] stycznia 2010r. obdarowanej córce S. J., bez pomyślenia o zabezpieczeniu pewnej kwoty na własne potrzeby bieżące, było jej świadomym wyborem i nie stanowiło uzasadnienia do przyznawania pomocy ze środków pomocy społecznej. Skargę na powyższą decyzję wniosła w ustawowym terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu E. S. wskazując, że się z nią nie zgadza. Skarżąca wskazała, że informowała ustnie organ o przekształceniu mieszkania, a środki finansowe ze zlikwidowanej książeczki mieszkaniowej były na jej koncie zaledwie 9 godzin. Podniosła, że pieniądze te przeznaczyła na cele mieszkaniowe. Podkreśliła, że utraciła te środki. Ponadto środki ze zlikwidowanej książeczki mieszkaniowej według skarżącej stanowiły jej dochód przed 1977r. i nie można ich drugi raz liczyć jako dochód skarżącej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że kontrolą sądową w analizowanej sprawie objęte zostały decyzje wydane w jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, czyli w trybie wznowienia postępowania. Postępowanie wznowieniowe zmierza do weryfikacji decyzji ostatecznej. W tym znaczeniu jest to postępowanie, które stanowi zaprzeczenie zasady trwałości decyzji administracyjnej. Wynikająca z art. 16 k.p.a. zasada trwałości decyzji ostatecznych ma podstawowe znaczenie dla stabilności opartych na decyzji skutków prawnych. Każda decyzja ostateczna podlega szczególnej ochronie w celu zapewnienia wspomnianej stabilności stosunków prawnych, co w konsekwencji stanowi ochronę praw nabytych przez adresatów tej decyzji. Z tego też względu wzruszenie decyzji ostatecznej może mieć miejsce jedynie w przypadkach ściśle określonych w przepisach prawnych – bez możliwości korzystania z wykładni rozszerzającej przy interpretacji tych przepisów. Formalna strona zasady ogólnej trwałości decyzji ostatecznej wyraża się w tym, że decyzje te obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone lub zmienione przez nową decyzję opartą na odpowiednim przepisie prawnym. Przepis art. 16 § 1 k.p.a. przewiduje możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej, ale jedynie w wyniku przeprowadzenia postępowania w trybie nadzwyczajnym, w tym w trybie wznowienia postępowania. Istotą postępowania wznowieniowego jest zbadanie, czy postępowanie poprzedzające wydanie kwestionowanej decyzji, dotknięte jest kwalifikowanymi wadami prawnymi, a w wypadku pozytywnych ustaleń w tym zakresie - wydanie nowej decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty (art. 151 §1 pkt 2 k.p.a.). Ze względu na szczególny charakter tego trybu postępowania, które zmierza do weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej, przesłanki warunkujące wznowienie postępowania administracyjnego nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego wymienione zostały w art. 145 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: 1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, 2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa, 3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27, 4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję, 6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu, 7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2), 8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Celem postępowania wznowieniowego jest zatem ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami, a w razie stwierdzenia określonej wadliwości decyzji dotychczasowej doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa wydana została z określonym naruszeniem prawa (art. 151 § 1 pkt 1 i 2 i § 2 k.p.a.). W kontrolowanym przypadku organ I instancji zasadnie wznowił postępowanie na podstawie art.145 § 1 pkt 5 k.p.a. stanowiącego, że w sprawie zakończonej decyzja ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Wznowienie przedmiotowego postępowania było zasadne, gdyż bezspornym jest, że organ pomocy społecznej przyznając skarżącej przedmiotowy zasiłek celowy specjalny na uregulowanie energii elektrycznej w wysokości [...] zł w sierpniu 2010r. nie miał wiedzy o tym, że skarżąca w styczniu 2010r. dysponowała kwotą [...] zł uzyskaną ze zlikwidowanej książeczki mieszkaniowej i wypłaty premii gwarancyjnej. Przedmiotem niniejszego postępowania jest ocena legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...].10.2015r. nr SKO. [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...].07.2015r. nr [...], którą uchylono decyzję z dnia [...].08.2010r. nr [...] przyznającą zasiłek celowy specjalny na uregulowanie energii elektrycznej w wysokości [...] zł w sierpniu 2010r. i odmówiono przyznania tego zasiłku celowego specjalnego. Mając na uwadze charakter analizowanego postępowania wypada podkreślić, iż w wyniku przeprowadzenia wznowionego postępowania mogą zapaść następujące rozstrzygnięcia: decyzja odmawiająca uchylenia decyzji dotychczasowej (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.); decyzja uchylająca decyzję dotychczasową i rozstrzygająca o istocie sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.) lub decyzja stwierdzająca wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa i wskazująca okoliczności, z powodu których nie może ona zostać uchylona (art. 151 § 1 k.p.a.). Zgodnie z regulacją art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. organ odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b k.p.a. W rozpatrywanym przypadku na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. prawidłowo wydano decyzję uchylająca decyzję dotychczasową i rozstrzygającą o istocie sprawy poprzez odmowę przyznania w/w zasiłku. Istotą sporu w niniejszej sprawie jest to, czy kwota [...] zł uzyskana przez skarżącą w styczniu 2010r. ze zlikwidowanej książeczki mieszkaniowej i wypłaty premii gwarancyjnej stanowiła (jak to przyjęły organy administracji) dochód jednorazowy w rozumieniu art.8 ust.11 u.p.s. W myśl tego przepisu w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: 1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, 2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Za dochód w rozumieniu art.8 ust.3 u.p.s. uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Natomiast według art.8 ust.4 u.p.s. do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 5a) świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. poz. 693); 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego. W świetle powyższych przepisów kwota [...] zł uzyskana przez skarżącą w styczniu 2010r. ze zlikwidowanej książeczki mieszkaniowej i wypłaty premii gwarancyjnej stanowiła niewątpliwie dochód jednorazowy w rozumieniu art.8 ust.11 u.p.s. Ustawodawca przyjął bowiem, że dochodem jest każdy przychód bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Wypłata premii gwarancyjnej nie jest ujęta w katalogu świadczeń nie wliczanych do dochodu na mocy art.8 ust.4 u.p.s. Jak słusznie wskazała Iwona Sierpowska w komentarzu do art.8 u.p.s. w programie Lex ustawodawca nie definiuje przychodu, nie łączy go z działalnością zarobkową, wręcz przeciwnie - traktuje go bardzo szeroko niezależnie od źródła i tytułu jego otrzymania. Takie ujęcie pozwala zaliczyć do dochodu różne przysporzenia, które na podstawie odrębnych przepisów nie są kwalifikowane jako dochód. Przykładowo wymienia się zwrot nadpłaconego podatku, przyznanie kredytu czy odszkodowanie z tytułu wypadku. Wskazuje się, że nie ma znaczenia tytuł ani źródło uzyskiwania tych środków i nawet kredyt jest dochodem mogącym stanowić źródło utrzymania. Artykuł 8 ust. 3 u.p.s. nie definiuje pojęcia przychodu. Nie oznacza to jednak, że należy go interpretować, posługując się wykładnią zawartą w innych przepisach, gdyż przepis ten ma charakter ogólny. Wynika z niego, że przy ustalaniu dochodu, od którego zależy przyznanie świadczeń z pomocy społecznej, należy mieć na uwadze ogół uzyskiwanych wpływów, bez względu na tytuł i źródło ich pozyskania. Tak więc art. 8 ust. 3 u.p.s. odnosi się do wszystkich przychodów, czyli ogółu wpływów z jakiegokolwiek tytułu, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, pomniejszonych m.in. o składki na ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach. Natomiast wymieniona w art.8 ust.4 u.p.s. enumeracja negatywna stanowi katalog zamknięty, wobec którego nie można stosować wykładni rozszerzającej. W przypadku dochodu przekraczającego pięciokrotnie kwoty ustawowych kryteriów dochodowych jeżeli uzyskano go w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej (co miało tu miejsce), to rozlicza się go w równych dwunastu częściach, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony (art. 8 ust. 11). Rozłożenie dochodu jednorazowego na kolejne miesiące czyni sprawiedliwszą ocenę sytuacji materialnej potencjalnego beneficjenta, który przecież mógłby w jednym miesiącu otrzymać pokaźną kwotę, a w kolejnym zwrócić się o przyznanie pomocy społecznej. Uzyskanie dochodu jednorazowego w czasie pobierania świadczenia, jak też każda zmiana sytuacji dochodowej świadczeniobiorcy nakładają nie niego obowiązek poinformowania organu przyznającego pomoc (art. 109 u.p.s.). Nie oznacza to jednak, że przekroczenie kryterium dochodowego w czasie pobierania świadczenia spowoduje jego utratę. Do takiego założenia nawiązuje ustawodawca w art. 106 ust. 3a u.p.s., w myśl którego zmiana dochodu świadczeniobiorcy w okresie pobierania świadczenia pieniężnego nie wpływa na wysokość tego świadczenia, jeśli kwota zmiany nie przekroczy 10% kryterium dochodowego określonego w art. 8. Przepis ten jednak nie znajduje zastosowania w rozpatrywanym przypadku, gdyż zmiana dochodu skarżącej była wyższa niż 10% kryterium dochodowego określonego w art. 8. Niezłożenie stosownych informacji może rodzić obowiązek zwrotu świadczenia nienależnie pobranego, jak również powodować uchylenie lub zmianę decyzji o przyznaniu pomocy w trybie art. 106 ust. 5. Reasumując, Sąd nie podzielił zarzutu skarżącej jakoby kwota uzyskana przez skarżącą z tytułu premii gwarancyjnej nie stanowiła dochodu w rozumieniu art.8 u.p.s. Pogląd taki sformułowano zresztą już w wyroku tut. Sądu z dnia 07.08.2013r. o sygn. akt IV SA/Po 489/13. Podkreślić należy, że pomoc społeczna adresowana jest do ludzi ubogich i ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.). Obowiązkiem obywatela ubiegającego się o pomoc na koszt podatników jest podać organowi pomocy społecznej wszystkie informacje o charakterze majątkowym. Ocena zaś tego rodzaju informacji należy wyłącznie do organu pomocowego rozstrzygającego o zasadności udzielenia pomocy wnioskodawcy. W rozpatrywanym przypadku uzyskanie przez skarżącą premii gwarancyjnej w kwocie [...] zł w okresie 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku diametralnie zmienia ocenę jej ówczesnej sytuacji materialnej. Przy czym nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, czy niepoinformowanie organu pomocowego przez skarżącą o uzyskaniu premii gwarancyjnej było działaniem świadomym i celowym, czy też wynikającym z nieznajomości przepisów prawa. Organy administracji prawidłowo przyjęły, że skoro faktycznie dochód skarżącej w miesiącu lipcu 2010r. wyniósł [...] zł, na co składały się: 1/12 ze zlikwidowanej książeczki mieszkaniowej w kwocie [...] zł, emerytura ZUS w kwocie [...] zł i dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] zł, to jej dochód przekraczał kryterium dochodowe uprawniające zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. do otrzymania pomocy w formie zasiłku celowego o kwotę [...] zł. Przyjmuje się jednak, że organ administracji, rozpoznając sprawę o przyznanie zasiłku celowego w sytuacji, gdy dochód osoby czy rodziny przekracza ustawowe kryterium, powinien swoimi rozważaniami objąć także kwestię, czy w okolicznościach sprawy nie występuje szczególnie uzasadniony przypadek uprawniający zainteresowanego do otrzymania świadczenia. Niewątpliwie w rezultacie wznowienia postępowania odmówiono skarżącej przyznania zasiłku celowego specjalnego. Świadczenie to unormowane jest w art. 41 pkt 1 u.p.s. Przepis ten stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie może zostać przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nie przekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Powyższe świadczenie przyznaje się w razie przekroczenia kryterium dochodowego (co miało miejsce w rozpatrywanym przypadku), jednakże jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Jak słusznie wskazały organy administracji ustawa nie precyzuje pojęcia "szczególnie uzasadniony przypadek". Tym samym pozostawiono uznaniu organu wydającego decyzję, czy zachodzi on w konkretnym stanie faktycznym. Zgodzić się należy z tezą, iż pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" wymaga konkretyzacji w okolicznościach faktycznych każdej indywidualnej sprawy. Bez wątpienia o możliwości przyznania specjalnego zasiłku celowego, decyduje sytuacja życiowa, w której znalazła się strona. Specjalny zasiłek celowy jest szczególną formą wsparcia. Podkreśla się wyjątkowość okoliczności przyznawania świadczeń na specjalnych zasadach, przede wszystkim dlatego, że beneficjenci nie spełniają ogólnych kryteriów otrzymania pomocy. Ich sytuacja materialna jest na tyle dobra, że powinni oni samodzielnie przezwyciężyć trudności. Przyznanie pomocy takim osobom i rodzinom przy ograniczonych środkach finansowych i ogromnej liczbie beneficjentów oraz osób oczekujących na wsparcie wymaga absolutnie wyjątkowych okoliczności. Organ pomocy społecznej powinien rozważyć sytuację życiową osoby ubiegającej się o pomoc w kategoriach "przypadku szczególnie uzasadnionego" w znaczeniu konieczności dokonania oceny, która powinna abstrahować od kwestii wysokości uzyskiwanego przez tę osobę dochodu. Świadczenia unormowane w art. 41 powinny być traktowane jako szczególna pomoc doraźna ukierunkowana na konkretny cel bytowy. W orzecznictwie sądowym "szczególnie uzasadniony przypadek" oznacza przypadek wyrazisty, odbiegający od sytuacji osób spełniających kryteria dochodowe (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 15 kwietnia 2008 r., IV SA/Gl 155/07, LEX nr 509368). Przypadek ten musi być na tyle wyrazisty i odbiegający od sytuacji innych osób znajdujących się w trudnym położeniu, że uzasadnia przyznanie pomocy z uwagi na okazjonalność, nadzwyczajność występującego zdarzenia, które jest na tyle dotkliwe w skutkach, że dana osoba nie jest w stanie sobie z nim poradzić, nawet przy uwzględnieniu możliwości ludzkiej zapobiegliwości (wyrok WSA w Krakowie z dnia 25 stycznia 2012 r., III SA/Kr 401/11, LEX nr 1114175). Zdaniem NSA "szczególnie uzasadniony przypadek" to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani do zdarzeń nadzwyczajnych (wyrok NSA z dnia 12 maja 2011 r., I OSK 164/11, LEX nr 1080954). Przykładowo za szczególne przypadki uzasadniające przyznanie specjalnego zasiłku celowego nie zostały uznane: spłata zadłużenia, opłacenie rachunku za gaz, brak środków na bieżące wydatki, uregulowanie opłat za pobyt w domu studenckim, zapłata kary za przejazd środkami komunikacji, zakup biletów MPK. Celem analizowanej regulacji jest stworzenie możliwości przyznania żądanego zasiłku celowego właśnie w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza kryterium dochodowe. (tak Iwona Sierpowska w Komentarz do art.41 ustawy o pomocy społecznej w programie Lex) Uznaniowy charakter decyzji oznacza, że organ administracji ma swobodę decyzyjną, co do ustalenia treści decyzji uznaniowej, związaną z realizowaniem określonej w zakresie przedmiotu decydowania, polityki państwa. Kontrola sądu administracyjnego, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych, jest w stosunku do takich decyzji ograniczona. Sprowadza się bowiem do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem, czy prowadząc postępowanie w sprawie organ ją rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz czy organ w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i czy po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu owego materiału dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i zakresu owego uprawnienia. Istotne znaczenie przy tym ma uzasadnienie wydanej przez organ decyzji rozstrzygającej sprawę (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2011 r. sygn. akt I OSK 1794/10 dostępny na http://cbois.nsa.gov.pl). W przypadku rozstrzygnięć podejmowanych w trybie uznania administracyjnego kontroli sądowej podlega jedynie to, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo prowadzonym postępowaniem z zachowaniem procedury administracyjnej, zwłaszcza szczegółowym ustaleniem stanu faktycznego. Natomiast ocena pod kątem kryteriów słuszności i celowości prowadzona jest wyłącznie w zakresie - czy organy administracji nie przekroczyły granicy uznania administracyjnego. Oczywistym jest, że podejmowanie decyzji opartych na uznaniu administracyjnym nie może oznaczać dowolności i arbitralności. Zakres uznania wyznaczony jest zawsze normami kompetencyjnymi, przepisami o postępowaniu administracyjnym i przepisami prawa materialnego. Wydając decyzje o charakterze uznaniowym, organ jest związany nie tylko przepisem, ale i celem określonej regulacji. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2009 r., I OSK 1535/08). Z powyższego wynika, że w przypadku decyzji uznaniowych jeszcze większą wagę, niż w przypadku decyzji nie mających charakteru uznaniowego, ma prawidłowe przeprowadzenie postępowania administracyjnego, a w szczególności pełne i precyzyjne ustalenie stanu faktycznego. Kontrolując decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego, Sąd bada, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, a organy przy ich wydaniu nie przekroczyły granic uznania i czy uzasadniły rozstrzygnięcia dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami tak, że nie można im postawić zarzutu dowolności. W ramach tak zakreślonej kontroli Sąd dokonuje oceny, czy przy podjęciu decyzji spełniona została zawarta w art. 7 k.p.a. powinność uwzględnienia słusznego interesu społecznego i słusznego interesu strony oraz czy respektowana była konstytucyjna zasada równości wobec prawa. Nadto zaakceptowanie zakresu, w jakim organy uczyniły użytek z przyznanych im uprawnień, zależy od ustalenia, że stan faktyczny sprawy został wszechstronnie wyjaśniony (por. art. 10 § 1 i art. 77 k.p.a.) w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego, mogących mieć zastosowanie w sprawie. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany przez organy na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza granicami kontroli sądowej. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż organy I i II instancji, prawidłowo ustaliły stan faktyczny, w szczególności sytuację finansową skarżącej, co nie jest przez nią kwestionowane. Wskazując na art. 41 pkt 1 u.p.s. wyjaśniły cel i zasady przyznawania specjalnego zasiłku celowego podkreślając jego wyjątkowość. W ocenie Sądu organy administracyjne I i II instancji nie naruszyły granic uznania administracyjnego, mając przy tym na względzie słuszny interes obywatela. Należy bowiem podkreślić, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Pomoc społeczna nie jest jednak instytucją mającą na celu wyręczenie, czy też zastąpienie osób korzystających z pomocy w ich własnych staraniach mających na celu wyjście z trudnej sytuacji życiowej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Organy odpowiedzialne za udzielanie pomocy dysponują bowiem ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Nie ulega więc wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w wysokości oczekiwanej przez te osoby. Mając powyższe na uwadze organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego przyjmując, że nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art.41 pkt 1 u.p.s. w sytuacji, gdy miesięczny dochód skarżącej wynosił [...]zł. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 2 sierpnia 2012r., sygn. I OSK 407/12, iż wydając decyzję z zakresu pomocy społecznej organ winien kierować się przesłankami ustawowymi, w tym między innymi wskazaniami zawartymi w art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s. stanowiącymi iż rodzaj i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy oraz, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, jeśli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Wobec bowiem ograniczonych środków finansowych organ nie jest w stanie zaspokoić wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc w zgłaszanej przez nie wysokości. Musi zatem przyjąć obiektywne kryteria, według których dokonuje rozdziału środków finansowych. W związku z powyższym w niniejszej sprawie w trybie wznowieniowym zasadnie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art.106 ust.5 u.p.s. uchylono decyzję przyznającą skarżącej specjalny zasiłek celowy, a następnie odmówiono jego przyznania. W tym stanie rzeczy z przyczyn wskazanych i opisanych wyżej Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.