IV SA/Po 26/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) Protokolant ref.-staż. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2006 r. sprawy że skargi "J.M." Dystrybucja S.A. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy z dnia [...] nr [...] w przedmiocie inspekcji pracy oddala skargę /-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/E. Makosz-Frymus /-/M. Dybowski MB Nakazem z dnia [ ...] Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy Państwowej Inspekcji Pracy nakazano "J.M.D." Sp. z o.o. (obecnie: S. A.) w punkcie 4 wyposażyć pracowników obsługujących ręczne wózki paletowe w obuwie ochronne przewidziane w instrukcji obsługi wózków (jako podstawę prawną podając art. 9 pkt 1 ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy [tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r., nr 124, poz. 1362 ze zm.- dalej jako: upipr] oraz art. 2377 § 1 i art. 2379 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. kodeks pracy [tekst jedn..: Dz. U. z 1998 r., nr 21, poz. 94 ze zm.- dalej jako: kp]) a w punkcie 5 uwzględnić w tabeli przydziału odzieży i obuwia roboczego oraz środków ochrony indywidualnej, obuwie ochronne przy pracach transportowych wykonywanych przy użyciu wózków paletowych (jako podstawę prawną podając art. 9 pkt 1 upipr oraz art. 2377 § 1 i art. 2379 kp. W odwołaniu od ww. nakazu zwrócono się z prośbą o zmianę ww. punktów 4 i 5, uzasadniając swoją prośbę tym, iż pracownicy sklepów otrzymują ekwiwalent pieniężny za używanie własnego obuwia i zobowiązują się do noszenia obuwia spełniającego wymogi bezpieczeństwa przy wykonywaniu prac transportowych, prace transportowe w sklepach w ciągu zmiany roboczej pracownika stanowią tylko jeden z obowiązków, wykonywanych przez zatrudnione osoby, urazy kończyn (stóp) przy pracach transportowych stanowią bardzo niewielki procent wypadków, biorąc pod uwagę ilość zatrudnianych pracowników i ilość sklepów, wózki, w które zostały wyposażone sklepy są urządzeniami bezpiecznymi posiadającymi certyfikaty i nie stanowią zagrożenia dla pracowników pracujących przy ich obsłudze a ponadto wyegzekwowanie noszenia obuwia roboczego jest niemożliwe, ponieważ produkowane obuwie jest niewygodne i powoduje urazy w postaci obtarcia, pocenie się nóg itp., zaś klienci wyszydzali pracowników chodzących w trzewikach, co miało niekorzystny wpływ na ich samopoczucie. Decyzją z dnia [...] Okręgowy Inspektor Pracy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w zaskarżonym zakresie. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż na podstawie art. 2377 § 1 pkt 2 kp pracodawca obowiązany jest dostarczyć pracownikowi nieodpłatnie odzież i obuwie robocze, ze względu na wymagania technologiczne, sanitarne lub bezpieczeństwa i higieny pracy, zaś w sytuacji, gdy pracownicy wykonują prace związane z bezpośrednią obsługą maszyn i innych urządzeń technicznych, pracodawca zgodnie z art. 2377 § 3 kp obowiązany jest wyposażyć pracownika w obuwie robocze, przede wszystkim w celu ochrony stopy pracownika przed urazami spowodowanymi przez jej najechanie w trakcie wykonywanych prac transportowych. Kierując skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, strona skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika- radcę prawnego, zarzuciła decyzji organu odwoławczego naruszenie prawa materialnego- art. 2377 § 2 kp poprzez jego niezastosowanie, art. 2377 § 1 pkt 2 i art. 2377 § 3 kp poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej jako: kpa), poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez podstawy prawnej. Strona skarżąca zarzuciła także organowi II instancji naruszenie norm postępowania administracyjnego, a konkretnie art. 6, 7, 11, 77 § 1 i 80 kpa poprzez ich niezastosowanie, które to uchybienia miały decydujący wpływ na wynik sprawy. Strona skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, ewentualnie jej uchylenie oraz o zasądzenie na swoją rzecz kosztów procesu według norm przepisanych a także o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. W uzasadnieniu wskazano m. in., iż przepis art. 2377 § 2 nie dotyczy stanowisk, na których są wykonywane prace związane z bezpośrednią obsługą maszyn i innych urządzeń technicznych albo prace powodujące intensywne brudzenie lub skażenie odzieży i obuwia roboczego środkami chemicznymi lub promieniotwórczymi albo materiałami biologicznie zakaźnymi, a dla wyłączenia możliwości dopuszczenia używania przez pracowników własnego obuwia i odzieży własnej konieczne jest zakwalifikowanie wózka ręcznego do kategorii maszyn lub innych urządzeń technicznych, tymczasem zgodnie z ogólnymi regułami znaczeniowymi maszyną jest urządzenie uruchamiane mechanicznie, ułatwiające albo zastępujące pracę ludzką, składające się z rozmaitych typów mechanizmów, zaś ręczne wózki paletowe są narzędziami i nie można twierdzić, że względy technologiczne, sanitarne czy bezpieczeństwa i higieny pracy wymagają aby odzież i obuwie robocze niezbędne do pracy z ręcznymi wózkami paletowymi były bezwzględnie zapewnione przez pracodawcę, bez możliwości używania przez pracowników za ich zgodą, własnej odzieży i obuwia roboczego spełniających wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy za zapłatą ekwiwalentu. Strona skarżąca wskazała także, iż nowoutworzona zakładowa organizacja związkowa w piśmie z dnia 9 grudnia 2004 r. wyraziła swoją akceptację dla używania przez pracowników własnej odzieży i obuwia roboczego. Strona skarżąca stwierdziła dalej, iż używane przez pracowników wózki ręczne unoszące nie stanowią zagrożenia ich życia i zdrowia, a ilość zaistniałych zdarzeń wypadkowych przy wykonywanych pracach transportowych w sklepach skarżącego nie jest niepokojąca, mimo że zwiększa się ilość sklepów, ilość środków transportu, ilość transportowanego towaru i pracowników obsługujących wózki. W dalszej części strona skarżąca zarzuciła także zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, wskazując, iż zgodnie z art. 6 kpa organy administracji działają na podstawie przepisów prawa, a zasada praworządności powiązana jest ściśle z dyrektywą czuwania przez organ administracji nad interesem strony i innych osób biorących udział w postępowaniu a także wiąże się ona również z zasadą uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Strona skarżąca zarzuciła także organowi administracji, iż nie ustosunkował się on do twierdzeń i zarzutów postawionych w odwołaniu, a organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez stronę postępowania administracyjnego za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia obowiązkom wynikającym z art. 8 i 11 kpa. Podsumowując powyższe, wskazano, iż nie ma podstaw prawnych, aby odmawiać skarżącemu możliwości używania przez pracowników własnej odzieży i obuwia roboczego, a organy administracji publicznej wydały zaskarżone rozstrzygnięcia, jak wynika ze stanowiska zakładowej organizacji związkowej, w mylnie rozumianym interesie pracowników. W odpowiedzi na skargę, organ II instancji w całości podtrzymał swoją argumentacje zawartą w uzasadnieniu decyzji i wniósł o oddalenie skargi, zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, a ponadto o rozpatrzenie skargi także pod swoja nieobecność. W uzasadnieniu, organ odwoławczy podał m. in., iż inspektor pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy skierował do pracodawcy decyzję nakazującą wyposażenie pracowników obsługujących ręczne wózki paletowe w obuwie ochronne przewidziane w instrukcji obsługi wózków i fakt, że pracownicy obsługujący ręczne wózki paletowe zatrudnieni są na stanowiskach kasjer- sprzedawca, nie ma dla przedmiotowej decyzji żadnego znaczenia. Organ II instancji wskazał również, iż zgodnie z § 51 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (tekst jedn: Dz. U. z 2003 r., nr 169, poz. 1650 ze zm.) obsługa maszyn i urządzeń powinna odbywać się przy zachowaniu wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy uwzględniających instrukcje zawarte w dokumentacji techniczno-ruchowej, a zgodnie z instrukcją obsługi wózków paletowych użytkowanych przez pracodawcę, pracownik obsługujący taki wózek powinien nosić obuwie ochronne. Organ administracji stwierdził także, iż zgodnie z ogólnymi regułami znaczeniowymi urządzenie to rodzaj mechanizmu lub zespół elementów, przyrządów służący do wykonania określonych czynności, ułatwiający pracę (por.: Red. M. Szymczak, Słownik języka polskiego, Warszawa 1987, t. III), a więc skarżący zawęził pojęcie urządzenia do mechanizmu automatycznego, co w sposób oczywisty nie odpowiada definicji urządzenia technicznego, a ponadto inspektor pracy zakwestionował używanie przez pracowników własnego obuwia przy obsłudze wózków paletowych nie tylko ze względu na fakt, iż wózek paletowy jest urządzeniem technicznym, lecz także z powodu niespełnienia przez obuwie własne pracowników wymogów bezpieczeństwa i higieny pracy określonych w instrukcji obsługi wózków paletowych użytkowanych przez pracodawcę, co jest m.in. powodem stałego wzrostu liczby wypadków przy pracy skutkujących urazem stóp. Organ odwoławczy dodał także, iż nie sposób zgodzić się z zarzutem skarżącego, iż organ administracji nie uszanował interesu pracodawcy oraz zatrudnionych przez niego pracowników, gdyż nakaz wyposażenia pracowników w obuwie ochronne wynika właśnie z uwzględnienia interesu społecznego, a wydanie zaskarżonej decyzji podyktowane było m.in. stałym wzrostem liczby wypadków przy pracy skutkujących urazem stóp, zaś niechęć pracowników do stosowania obuwia ochronnego w czasie obsługi wózków paletowych nie zmienia faktu, że stosowanie tego obuwia zapewnia bezpieczne i higieniczne warunki pracy, których używanie przez pracowników własnego obuwia w żadnej mierze nie jest w stanie zapewnić. W piśmie procesowym z dnia 28 czerwca 2006 r. strona skarżąca podtrzymała wnioski i twierdzenia sformułowane w skardze, wskazując m. in. dodatkowo, iż przywoływany § 51 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczy maszyn i urządzeń, a jego przywołanie nic nie wnosi do sprawy, bowiem ręczne wózki paletowe nie są ani maszyną, ani urządzeniem. Dodatkowo strona skarżąca wskazała, iż przewrotne wyjaśnienie dla braku konieczności pozbawiania pracowników ekwiwalentu za używanie własnego obuwia jest właściwe dla kogoś, kto nie funkcjonuje w warunkach wolnego rynku i kto nie liczy się z pieniędzmi. Następnie dodano, iż przytoczone słownikowe znaczenie urządzenia potwierdza stanowisko skarżącego, że ręcznego wózka paletowego nie sposób zaliczyć do kategorii urządzeń, nie jest bowiem mechanizmem, ani zespołem przyrządów, zaś według dokumentacji technicznej obsługi wózków M.A. L.- które w przeważającej mierze stanowią wyposażenie sklepów strony- ich używanie obuwia ochronnego nie wymaga. Strona skarżąca nadmieniła również, iż nawet niespełnienie przez obuwie własne pracowników wymogów bezpieczeństwa, nie uzasadnia odstępstwa od prawa wyznaczonego obowiązującymi przepisami i to ius cogens. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadną. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. W ramach tej kontroli Sąd ocenia czy organ administracyjny prawidłowo ustalił stan faktyczny, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy i czy prawidłowo zastosował właściwe normy prawne. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca obecnie umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako: ppsa). Zgodnie z tą zasadą, Sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją, a jest natomiast zobowiązany do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez Sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego. Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone zgodnie z prawem i takie są też oba rozstrzygnięcia podjęte w tej sprawie. Pomimo obszernego uzasadnienia skargi, nie zawiera ona żadnych słusznych argumentów przemawiających za usunięciem rozstrzygnięć dokonanych przez organ administracji z obrotu prawnego. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż zgodnie z § 51 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy obsługa maszyn i urządzeń powinna odbywać się przy zachowaniu wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy uwzględniających instrukcje zawarte w dokumentacji techniczno-ruchowej, a zgodnie z instrukcją obsługi wózków paletowych użytkowanych przez pracodawcę, pracownik obsługujący taki wózek powinien nosić obuwie ochronne. Zdaniem Sądu, powoływanie się na instrukcje obsługi wózków używanych w innych obiektach należących do strony skarżącej (nawet w ich przeważającej części) jest bezcelowe dla rozpatrywanej sprawy, która dotyczy używania wózków w konkretnym obiekcie. Ponadto, według Sądu, bezzasadne są argumenty, iż wyposażenie pracowników w obuwie ochronne w czasie prac przy obsłudze wózków paletowych spowoduje, iż pracodawca zaprzestanie wypłaty ekwiwalentu za używanie własnego obuwia, skoro, po pierwsze, z nakazu inspektora pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy nie wynika zakaz noszenia obuwia własnego przez pracowników zatrudnionych na stanowisku kasjer- sprzedawca przy pracach innych niż obsługa wózków paletowych, a po drugie, jak strona skarżąca sama zaznaczyła w piśmie z dnia 7 grudnia 2004 r., wykonywanie prac przy użyciu środków transportu jest stosunkowo krótkie w porównaniu z innymi pracami wykonywanymi w trakcie zmiany roboczej, zaś nakaz inspektora pracy dotyczy jedynie prac przy obsłudze wózków paletowych. Zdaniem Sądu, nie sposób zgodzić się także z twierdzeniem strony skarżącej, iż wózek paletowy, którego dotyczy zaskarżona decyzja nie jest urządzeniem technicznym w rozumieniu art. 2377 kp, lecz narzędziem. Zgodnie z ogólnymi regułami znaczeniowymi urządzenie to rodzaj mechanizmu lub zespół elementów, przyrządów służący do wykonania określonych czynności, ułatwiający pracę i strona skarżąca niesłusznie zawęziła pojęcie urządzenia do mechanizmu automatycznego, co w sposób oczywisty nie odpowiada definicji urządzenia technicznego, a wiec użycie w sprawie przepisów art. 2377 kp było jak najbardziej trafne. Należy także zgodzić się z organem odwoławczym, iż inspektor pracy zakwestionował używanie przez pracowników własnego obuwia przy obsłudze wózków paletowych nie tylko ze względu na fakt, iż wózek paletowy jest urządzeniem technicznym, lecz także z powodu niespełnienia przez obuwie własne pracowników wymogów bezpieczeństwa i higieny pracy określonych w instrukcji obsługi wózków paletowych użytkowanych przez pracodawcę, co jest m. in. powodem stałego wzrostu liczby wypadków przy pracy skutkujących urazem stóp. Sąd nie podzielił także argumentacji strony skarżącej odnośnie nieuwzględnienia stanowiska zakładowej organizacji związkowej, gdyż po pierwsze, co słusznie zauważył organ administracji, pismo, w którym zakładowa organizacja związkowa wyraziła opinię w przedmiocie ekwiwalentu za używanie własnego obuwia nosi datę 9 grudnia 2004 r., a decyzja Okręgowego Inspektora Pracy wydana została w dniu [...],a po drugie przepisy ustawy z dnia 23 maja 1991 roku o związkach zawodowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r., nr 79, poz. 854 ze zm.) nie nakładają na organy Państwowej Inspekcji Pracy obowiązku uzyskiwania stanowiska związków zawodowych w przedmiocie stosowanych w wyniku kontroli środków prawnych. Sąd uznał także za chybiony argument strony skarżącej, iż organ II instancji nie uszanował interesu pracodawcy oraz zatrudnionych przez niego pracowników. Według Sądu, nakaz wyposażenia pracowników w obuwie ochronne wynika właśnie z uwzględnienia interesu społecznego, a niechęć pracowników do stosowania obuwia ochronnego w czasie obsługi wózków paletowych nie zmienia faktu, że właśnie stosowanie tego obuwia zapewnia bezpieczne i higieniczne warunki pracy i właśnie to jest zgodne z interesem pracodawcy oraz zatrudnionych przez niego pracowników, nawet, gdy krótkowzroczność pracowników powoduje niechęć do tego typu zabezpieczeń. Należy nadmienić także, iż chybiony jest zarzut braku podstawy prawnej zaskarżonej decyzji, gdyż organ II instancji wyraźnie precyzuje podstawę prawną rozstrzygnięcia- art. 2377 § 1 pkt 2 kp w uzasadnieniu stanowiącym integralną część decyzji administracyjnej. Sąd nie dopatrzył się także żadnych naruszeń przepisów postępowania administracyjnego, a ich przytaczanie przez stronę skarżącą było nietrafne. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ppsa skargę należało oddalić. /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ E. Makosz-Frymus /-/ M. Dybowski MB