IV SA/Po 262/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Józef Maleszewski po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Stowarzyszenia [...] od postanowienia referendarza sądowego WSA w Poznaniu z 15 maja 2018 r., IV SA/Po 262/17 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania p o s t a n a w i a utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu nieprawomocnym postanowieniem z 27 lutego 2018 r., IV SA/Po 262/17 odrzucił zażalenie Stowarzyszenia [...] (dalej jako Stowarzyszenie, Skarżący) na postanowienie tut. Sądu z 31 października 2017 r. odrzucającego zażalenie na pismo z dnia 22 września 2017r. wzywające do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału IV WSA w Poznaniu z 31 lipca 2017 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu i odrzucające skargę Stowarzyszenia na postanowienie SKO, opisane w rubrum. Wraz z zażaleniem na postanowienie Sądu z 27 lutego 2018 r. Stowarzyszenie złożyło wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, w którym wskazano, że Stowarzyszenie prowadzi działalność o charakterze społecznym i nie posiada żadnego majątku (w tym nieruchomości, ruchomości, udziałów, obligacji), nie ma konta bankowego, nie prowadzi działalności gospodarczej a środki finansowe na bieżącą działalność pochodzą z dobrowolnych składek członkowskich. Dalej wskazano, że stowarzyszenie jest organizacją non profit i nie pobiera żadnej formy dotacji od Skarbu Państwa, organów samorządu bądź Unii Europejskiej. Dalej wskazano, że przedstawicielka działa społecznie i za pełnioną funkcje nie pobiera wynagrodzenia. Postanowieniem z 15 maja 2018 r., IV SA/Po 262/17 starszy referendarz sądowy WSA w Poznaniu odmówił przyznania prawa pomocy. Uzasadniając zaznaczył, że rozpoznawany wniosek jest kolejnym wnioskiem Stowarzyszenia o przyznanie prawa pomocy złożonym w niniejszej sprawie. Pierwszy wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony przez Stowarzyszenie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, został rozpoznany negatywnie przez referendarza sądowego postanowieniem z 23 maja 2017 r., utrzymanym w mocy postanowieniem WSA w Poznaniu z 4 lipca 2017 r. Referendarz sądowy wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że po prawomocnym rozstrzygnięciu w przedmiocie prawa pomocy strona może wprawdzie złożyć kolejny wniosek, jednak rozpoznanie tego kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętego wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże nie tylko strony, ale i sąd. Ponowne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na zmianę okoliczności sprawy (np. postanowienie WSA w Olsztynie z 16 czerwca 2016 r., II SA/Ol 394/14, orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako CBOSA). Dalej referendarz sądowy napisał, że Sąd, utrzymując w mocy postanowienie referendarza sądowego odmawiające przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych - bazując na takich samych jak podawane obecnie informacjach obrazujących sytuację wnioskującego Stowarzyszenia - zauważył, że wybierając formę stowarzyszenia zwykłego nałożono na członków obowiązek uiszczania składek członkowskich, które przy takiej formie działania są podstawowym źródłem finansowania działalności stowarzyszenia. W sytuacji braku egzekwowania od członków stowarzyszenia obowiązku uiszczana składek członkowskich, przyznanie wnioskowanego prawa pomocy prowadziłoby więc do sytuacji, w której działalność stowarzyszenia byłaby finansowana ze środków publicznych, to z kolei prowadziłoby do zaprzeczenia zasady, że organizacja społeczna powinna prowadzić działalność w oparciu o własne środki finansowe oraz majątek. Odmiennie należałoby oceniać okoliczności, w których stowarzyszenie zakładając sobie pewne cele, jednocześnie jasno i precyzyjnie określając sposób pozyskania środków, z których te cele będą realizowane, z przyczyn niezależnych od siebie nie jest w stanie zgromadzić dostatecznej ilości środków na funkcjonowanie. Okoliczności te nie zostały jednak wykazane w sprawie niniejszej. Dalej referendarz sądowy napisał, że brak wykazania przez Stowarzyszenie na obecnym etapie postępowania, że nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych i opłacić pełnomocnika z wyboru powoduje, iż rozpoznawany wniosek również nie mógł zostać uwzględniony. Stowarzyszenie nie powołało się bowiem w nim na jakiekolwiek nowe okoliczności o istotnym znaczeniu dla jego rozpoznania, które uzasadniłyby odmienną od dokonanej wcześniej ocenę sytuacji Stowarzyszenia. W zakreślonym terminie Stowarzyszenie wniosło sprzeciw, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości, sprostowania i uzupełnienia części orzekającej, zwolnienia z kosztów sądowych w części (bez dookreślenia – uwaga Sądu) oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Uzasadniając napisało, że zaskarżone postanowienie zawiera błąd formalnoprawny polegający na braku określenia, że postępowanie jest związane z inwestycją budowy turbin wiatrowych. Ponadto Sąd nie rozpoznał wnikliwie sytuacji formalno-prawnej materialnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm.– dalej jako P.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w cytowanym przepisie, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). W ocenie Sądu sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim Sąd podkreśla, że wniosek o prawo pomocy, który wpłynął do Sądu w dniu 27 kwietnia 2018 r. (k. 159-162) jest kolejnym wnioskiem o prawo pomocy w sprawie. Kwestia odmowy przyznania Stowarzyszeniu prawa pomocy została prawomocnie rozstrzygnięta. Postanowieniem z 23 maja 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy (w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych). Powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem WSA w Poznaniu z 4 lipca 2017 r. Sąd podziela stanowisko, że jakkolwiek strona, po prawomocnej odmowie przyznanie prawa pomocy może złożyć kolejny wniosek w tym zakresie, to jednak rozpoznanie tego kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętego wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Wprawdzie ponowne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony - postanowienie NSA z 26 stycznia 2018 r., II OZ 52/18 (CBOSA). Ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy należy ocenić w kontekście art. 165 p.p.s.a. – postanowienie NSA z 15 marca 2018 r., II GZ 94/18 (CBOSA). Zgodnie z tym przepisem postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Sąd stwierdza, że referendarz sądowy słusznie napisał, że Stowarzyszenie nie powołało się na jakiekolwiek nowe okoliczności o istotnym znaczeniu dla rozpoznania wniosku, które uzasadniłyby odmienną od dokonanej wcześniej oceny sytuacji Stowarzyszenia. Co więcej, także lektura sprzeciwu od ww. postanowienia referendarza każe stwierdzić, że sprzeciw zawiera te same żądania i argumenty co sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z 23 maja 2017 r. (k. 35). Mając na uwadze powyższe, na mocy art. 260 § 1 i art. 165 P.p.s.a. Sąd utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego, przy czym na mocy art. 260 § 3 P.p.s.a. uczynił to na posiedzeniu niejawnym.