IV SA/Po 267/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.S. na postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] marca 2009r nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy /-/ D.Mataczyński A.S. reprezentowana przez adwokatów T.G. i T.G. wniosła skargę na postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] marca 2009r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania. Wraz z zażaleniem na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 września 2009r. w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia pełnomocnik skarżącej – adw. T.G. złożył wniosek o zwolnienie skarżącej od kosztów postępowania zażaleniowego. Wniosek ten został jednak złożony z uchybieniem art. 252 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa), zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Mając powyższe na uwadze, Sąd pismem z dnia 15 października 2009r. (odebranym w dniu 19 października 2009r. – k. 369) przesłał pełnomocnikowi skarżącej urzędowy formularz i pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania wezwał do jego wypełnienia i złożenia w terminie 7 dni. A.S. na urzędowym formularzu złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z informacji zawartych we wniosku wynika, iż wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem i małoletnimi dziećmi (synem i córką) a źródłem ich utrzymania są dochody wnioskodawczyni z wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] zł. Z dodatkowych informacji wynika, iż wnioskodawczyni prowadzi działalność gospodarczą pod firma T. s.c., posiada samochód osobowy VW Polo 1,9 TDI r.prod. 2006r Sąd celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawczyni pismem z dnia 5 listopada 2009r. (odebranym w dniu 9 listopada 2009r. k. 379 akt) za pośrednictwem pełnomocnika wezwał A.S. do przedłożenia kopii zeznań podatkowych za lata 2007 – 2008; przedłożenia wyciągów z posiadanych kont bankowych oraz lokat i kart kredytowych należących do skarżącej i jej męża za okres ostatnich 6 miesięcy; określenia źródeł i wysokości dochodów męża skarżącej; określenia kwoty stałych wydatków miesięcznych (np. prąd, gaz, leki itp.); przedłożenia kopii dokumentacji finansowej prowadzonej działalności gospodarczej za 2009r. sporządzanej dla celów podatkowych oraz informacji z Urzędu Skarbowego o wysokości wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy i podatek VAT. Skarżąca nie odpowiedziała na powyższe wezwanie. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż na podstawie art. 245 § 1 i 3 ppsa prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 ppsa, zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin. Co do zasady prawo pomocy nie powinno być więc udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja taka pozwala bowiem na przygotowanie się do wszczęcia akcji sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel (por. M. Budachowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowo-administracyjnym, cz. II. Doradztwo Podatkowe 2005/9/51, Lex nr 49597). Zauważyć należy również, iż zgodnie z ogólną zasadą, strona która wniosła skargę do sądu powinna gromadzić środki finansowe na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Dla uznania wniosku za uzasadniony decydujące znaczenie ma więc brak możliwości zgromadzenia środków finansowych w dłuższym okresie, o ile istniały podstawy do przewidywania tego wydatku. Potwierdza to orzecznictwo sądowe z którego wynika, że ubiegający się o zwolnienie od kosztów sądowych w każdym przypadku powinien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazały się nie wystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (zob. postanowienie SN z dnia 24 września 1984r. II CZ 104/84). Obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie zgromadzić odpowiednich środków na opłacenie kosztów koniecznych do prowadzenia postępowania przed sądem administracyjnym, w tym również w drodze oszczędności we własnych wydatkach spoczywa jednak na wnioskodawcy. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca posiada stały miesięczny dochód w wysokości [...] zł. Powyższa kwota, przy uwzględnieniu kosztów koniecznego utrzymania, przy racjonalnym jej dysponowaniu pozwala na zgromadzenie środków koniecznych do opłacenia kosztów sądowych ograniczających się na obecnym etapie (zgodnie z wnioskiem zawartym w piśmie z dnia 25 września 2009r. k. 347 – 351 akt) do wpisu sądowego w postępowaniu zażaleniowym wynoszącego zgodnie z treścią §2 ust. 1 pkt 7 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193) 100 zł. Nie bez znaczenia jest również fakt, iż skarżąca będąc współwłaścicielem firmy "T." s.c. (vide umowa najmu lokalu użytkowego k.603 – 608 akt administracyjnych) będącej jedną z większych firm handlujących dywanami na terenie miasta Poznania, dysponuje możliwościami uzyskania dochodu pozwalającego na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Nie ujawnienie dochodów męża skarżącej, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe oraz brak dokumentów finansowych dotyczących prowadzonej działalności gospodarczej oraz bieżącej sytuacji wnioskodawczyni i jej męża uniemożliwia rzetelną ocenę możliwości finansowych skarżącej w ramach postępowania o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Tym samym stwierdzić należy, że skarżąca wbrew ciążącemu na niej obowiązkowi nie wykazała w wystarczający sposób aby można uznać ją osobę, która nie jest w stanie zgromadzić środków koniecznych do opłacenia kosztów sądowych od niniejszej sprawy, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z powyższym na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji. /-/D.Mataczyński