IV SA/Po 270/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Sędziowie WSA Maria Grzymisławska-Cybulska WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 17 lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę w całości Decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 510 ze zm.) – dalej zwanej "ustawą", Burmistrz T. orzekł o wymeldowaniu D. S. z pobytu stałego, z budynku nr [...] z miejscowości T., gm. T.. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał na ustalenia, z których wynikało, że D. S. nie mieszka od ponad dwóch lat w lokalu stanowiącym miejsce jego zameldowania na pobyt stały. W toku postępowania przeprowadzono dowody z przesłuchania świadków : M. K. i M. K.1 oraz A. P., którzy zeznali, że D. S. od około trzech lat nie mieszka w T. 1; P. S. (syna), który oświadczył, że D. S. od około trzech lat wyprowadził się dobrowolnie, zabrał rzeczy osobiste niezbędne do codziennego funkcjonowania, nie posiada kluczy od domu, nie nocuje w [...] nie partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania, przyjeżdża w odwiedziny, w chwili obecnej przebywa w T. przy ul. [...] u swojej partnerki. Ze względu na dzieci, chce mieszkać z nową partnerką, w domu jest spokojniej, nie ma awantur. Tą okoliczność potwierdził sam D. S., dodając, że powodem wyprowadzenia się był rozwód, awantury z byłą żoną, co nie służyło dobru dzieci. Nadto dodał, że była żona wyrzuciła jego rzeczy osobiste z domu i wymieniła zamki w drzwiach wejściowych. Również oględziny przeprowadzone w dniu [...].12.2021 r. przez pracowników Urzędu Miejskiego w T. wykazały, że po wymianie zamków w drzwiach wejściowych D. S. nie otrzymał już kluczy. Ostatni raz był w dniu [...].12.2021 r. jednak nie wchodził do domu, a korzystał jedynie z garażu, nie partycypuje w kosztach utrzymania domu od trzech lat, nie ma tam jego rzeczy osobistych, nie płaci alimentów, wyprowadził się ze względu na trwający konflikt rodzinny, nie chce powrócić do domu w T. Zdaniem organu I instancji skoro D. S. nie zamieszkuje w spornym lokalu od kilku lat, zerwał związki z tym lokalem, nie realizuje tam swoich podstawowych funkcji życiowych, koncentrował swoje sprawy w innym miejscu, gdzie zamieszkał z konkubiną istnieją przesłanki do wymeldowania go z przedmiotowego lokalu. Rejestracja pobytu osoby w określonej miejscowości i pod oznaczonym adresem powinna być zgodna ze stanem faktycznym. Utrzymanie zameldowania niezgodnego z rzeczywistością stanowi fikcję meldunkową i jest sprzeczne z obowiązującymi przepisami. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł D. S. reprezentowany przez pełnomocnika domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania. Zarzucił naruszenie art.35 u.e.l. i art.25 u.e.l. poprzez przyjęcie, że T. nie jest miejscem jego stałego pobytu. Decyzją z dnia [...] lutego 2022 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 35 ustawy o ewidencji ludności, Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wskazując na treść art. 35 w związku z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności oraz poglądy zawarte w orzecznictwie sądów administracyjnych organ odwoławczy wyjaśnił, że opuszczenie miejsca pobytu stałego musi mieć charakter dobrowolny i trwały. Z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 35 ustawy mamy do czynienia w sytuacji, gdy osoba świadomie i z własnej, nieprzymuszonej woli opuszcza miejsce pobytu stałego i przenosi swoje centrum życiowe w inne miejsce. Fakt przejściowej nieobecności, czy też występowanie nawet dłuższych okresów fizycznej nieobecności w miejscu pobytu stałego nie upoważniają organów meldunkowych do bezspornego stwierdzenia, że osoba zameldowana opuściła je w rozumieniu art. 35 ustawy. Ze zgromadzonego materiału bezspornie wynika, że D. S. w czasie wydania zaskarżonej decyzji nie mieszkał w miejscu pobytu stałego, co oznacza, że doszło do opuszczenia lokalu w rozumieniu art. 35 ustawy. Powyższe zostało ustalone zarówno na podstawie wyjaśnień D. S., jak i świadków postępowania oraz oględzin lokalu. Organ meldunkowy rozpatrujący sprawę ustala stan faktyczny na dzień wydania decyzji. W ustalonych okolicznościach sprawy uznać należy, że skoro D. S. nie mieszka w przedmiotowej nieruchomości, to zostały spełnione przesłanki z art. 35 ustawy, a zatem doszło do dobrowolnego i trwałego opuszczenia przez niego lokalu. Nawet w przypadku występowania w przeszłości okresów jego przebywania w spornym lokalu dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy istotne było ustalenie, czy w dacie wydania zaskarżonej decyzji mieszkał on w miejscu pobytu stałego, czy tam realizował swoje podstawowe sprawy życiowe i czy miał zamiar zamieszkiwania w tym miejscu. Z uwagi na powyższe organ odwoławczy podzielił stanowisko zawarte w decyzji organu I instancji, że zostały spełnione przesłanki do wymeldowania D. S., gdyż nie mieszka on w spornym lokalu. Organ odwoławczy wyjaśnił nadto, że instytucja zameldowania ma charakter rejestracyjny i ewidencyjny, i potwierdza zamieszkiwanie osoby w danym lokalu na pobyt stały lub czasowy, zatem skoro w omawianym lokalu D. S. nie posiada swojego centrum życiowego, nie powinien być w nim zameldowany zgodnie z obowiązującymi przepisami meldunkowymi. Materiał dowodowy zebrany w sprawie świadczy jedynie o sporadycznych pobytach skarżącego w przedmiotowym lokalu w celu odwiedzin dzieci, które nie są tożsame z zamieszkiwaniem odwołującego. Organ odwoławczy nie zakwestionował, że odwołujący bywa na terenie posesji i korzysta tam z warsztatu, jednakże nie mieszka w nim na stałe. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję, wniósł D. S. reprezentowany przez pełnomocnika, domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie art. 35 w zw. z art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. W ocenie skarżącego nie zachodziły podstawy do wymeldowania go ze spornego lokalu, bowiem tylko czasowo, ale nie dobrowolnie opuścił miejsce pobytu, co wynikało z konfliktu rodzinnego. Jednak często korzystał ze wspólnego zamieszkania, w którym przebywał. Niezwłocznie po wymianie zamków poprosił o interwencję dzielnicowego Ł. K.. Przed wszczęciem postępowania administracyjnego brak było podstaw do podejmowania innych kroków zmierzających do przywrócenia posiadania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 655 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jak wynika z akt sprawy, przyczyną wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego było ustalenie przez organy, że zachodziły przesłanki zawarte w art. 35 ustawy o ewidencji ludności, a więc przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego oraz przesłanki niedopełnienia obowiązku wymeldowania. Podstawę prawną wymeldowania stanowi przepis art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, zgodnie z którym organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W myśl art. 25 ust. 1 ustawy pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego tam przebywania. Podkreślenia wymaga, że oba wymienione w tym przepisie elementy muszą wystąpić łącznie. Przebywanie pod oznaczonym adresem o charakterze dobrowolnym i trwałym winno być połączone z wolą przebywania. Natomiast zamiar stałego pobytu w oznaczonym miejscu decyduje o stałym jego charakterze, jeżeli towarzyszy mu przebywanie pod oznaczonym adresem, które polega na skoncentrowaniu w nim swoich osobistych i majątkowych interesów. Dla zaistnienia przesłanki opuszczenia miejsca stałego pobytu konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z nowym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie ma z kolei to, czy okoliczności faktyczne potwierdzają wolę osoby, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może przy tym nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie oświadczenia woli, jak również w sposób domniemany - poprzez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby. Tak skonstruowana przesłanka, zawierająca zarówno elementy przedmiotowe, jak i podmiotowe, wymaga ustalenia, czy osoba powzięła zamiar fizycznego opuszczenia swojego dotychczasowego miejsca pobytu stałego i czy ten zamiar zrealizowała. Zarówno element przedmiotowy, czyli fizyczne opuszczenie miejsca pobytu stałego z czym równoznaczne jest nieprzebywanie w tym miejscu, jak i element podmiotowy, tj. zamiar innego zlokalizowania centrum życiowego, są możliwe do ustalenia w drodze wyjaśnienia różnorodnych okoliczności faktycznych. W ocenie Sądu zgromadzony w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy dał organom uzasadnione podstawy do orzeczenia o wymeldowaniu D. S. z budynku nr [...] w miejscowości T. gmina T.. Zdaniem Sądu organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny w oparciu o zgromadzone dowody – zeznania świadków i stron oraz oględziny spornego lokalu. Organy w przekonujący sposób wyjaśniły powody, dla których należało dać wiarę tym dowodom, na których oparto ustalenia. Fakt niezamieszkiwania skarżącego w budynku został potwierdzony zarówno treścią zeznań świadków oraz dowodem z oględzin lokalu, jak również twierdzeniami samego skarżącego na etapie postępowania administracyjnego. Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że D. S. od około [...] lat nie przebywa w miejscu pobytu stałego. Opuścił przedmiotowy lokal w wyniku konfliktu z wnioskodawczynią (byłą żoną) i zamieszkał u swoich rodziców oraz swojej partnerki, co potwierdził w toku przeprowadzonego postępowania przed organem I instancji. Bezspornie więc należy uznać, że opuszczenie miejsca pobytu stałego przez skarżącego D. S. było jego świadomą, dobrowolną decyzją i nie wynikało z bezprawnych działań innych osób. Jego wizyty w budynku mieszkalnym w miejscowości T. związane były z odwiedzinami dzieci. Skarżący nie partycypuje w kosztach utrzymania spornego lokalu. Przynajmniej od kilku lat w miejscu stałego zameldowania nie realizuje w sposób stały swoich podstawowych funkcji życiowych, tj. w szczególności nie mieszka, nie nocuje, nie spożywa posiłków, nie wypoczywa, nie przyjmuje wizyt członków rodziny lub znajomych, nie przechowuje rzeczy osobistych, niezbędnych do codziennego funkcjonowania (żywności, środków czystości, środków higieny osobistej). Powyższe ustalenia znajdują potwierdzenie w protokołach przesłuchania strony, świadków oraz oględzin. Skarżący nie podjął też działań prawnych, w postaci powództwa cywilnego o przywrócenie naruszonego posiadania, celem powrotu do przedmiotowej nieruchomości, co uzasadnia twierdzenie, że w sposób dobrowolny i trwały opuścił on miejsce stałego pobytu. Dokonana zatem przez organy wykładnia art. 35 ustawy oraz jego zastosowanie w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy były prawidłowe. Podzielić należy ocenę przesłanek ustawowych niezbędnych do wymeldowania strony z miejsca jej stałego pobytu, dokonaną w przedmiotowej sprawie przez Wojewodę, który zasadnie wywiódł, że skarżący opuścił miejsce zameldowania na pobyt stały. Istnienie lub brak przesłanek wymeldowania strony z miejsca pobytu stałego, określonych w art. 35 ustawy, należy oceniać z uwzględnieniem stanu faktycznego istniejącego w czasie wydania decyzji dotyczącej kwestii wymeldowania. Z zasad ogólnych postępowania administracyjnego należy wywieść obowiązek organów administracyjnych do brania pod uwagę stanu prawnego i faktycznego obowiązującego w dacie wydania decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1413/17, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest okoliczność tytułu prawnego przysługującego skarżącemu (a także jego byłej żonie) do spornego lokalu. Ewidencja ludności ma bowiem na celu rejestrację faktów, tj. tego, czy dana osoba stale lub czasowo przebywa w określonym lokalu. Postępowanie w niniejszej sprawie nie dotyczy zatem ani praw, ani roszczeń związanych z tymi prawami. Ogranicza się ono wyłącznie do badania stanu faktycznego zakreślonego hipotezą art. 35 ustawy o ewidencji ludności i mieści się tylko w jego zakresie. Dodać też należy, że postępowanie o wymeldowanie nie może zastępować orzeczenia sądu powszechnego rozstrzygającego o prawie danej osoby do zajmowania lokalu, to jest choćby postępowania w sprawie o eksmisję. Organy właściwe w sprawach ewidencji ludności, rozstrzygając w przedmiocie wniosku o wymeldowanie strony z miejsca pobytu stałego są obowiązane do dokonania ustalenia , czy strona zameldowana w lokalu mieszkalnym opuściła go w rozumieniu art. 35 ustawy. Wobec niewadliwie ustalonego stanu faktycznego oraz prawidłowej wykładni prawa materialnego jako niezasadny należało zatem uznać zarzut naruszenia art. 35 ustawy o ewidencji ludności poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Wskazać też należy, że przedmiotowe decyzje o wymeldowaniu skarżącego rozstrzygają jedynie o tej kwestii na podstawie obecnie ustalonego przez organy stanu faktycznego. W przypadku jego zmiany rozstrzygnięcie organów może być odmienne od obecnego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., w zw. z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobiegniem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020.374 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.