IV SA/Po 270/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz - Grochowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi P. P. na postanowienie Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu z dnia 30 stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Wydziałowej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu z dnia 13 grudnia 2023 r. znak [...]/2023; 2. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu na rzecz P. P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z 30 stycznia 2024 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 127 i art. 219 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm. - dalej k.p.a.) w związku z art. 95 i nast. ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023r. poz. 742 ze zm.; dalej p.s.w.n.), Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu (dalej organ II instancji), po rozpoznaniu zażalenia P. P. (dalej również jako skarżący), utrzymała w mocy postanowienie z 13 grudnia 2023 r. nr [...]. Zaskarżone postanowienie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Wydziałowa Komisja Stypendialna Uniwersytetu (dalej organ I instancji) postanowieniem z 13 grudnia 2023 r. nr [...] odmówiła wszczęcia postępowania w sprawie przyznania P. P. zapomogi losowej w kwocie [...]zł. W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że P. P. nie posiadał statusu studenta, gdyż został skreślony z listy studentów, a Uniwersytet złożył skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2023 roku, sygn. IV SA/Po 529/23, w związku z czym do czasu prawomocnego zakończenia sprawy sądowej nie przysługuje statut studenta i niej jest on uprawniony do złożenia wniosku o zapomogę. P. P. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, wskazując, że nie zgadza się ze wskazaną argumentacja zawartą w postanowieniu i że jest nadal studentem, a przy wydaniu decyzji naruszone zasady prawdy obiektywnej. Utrzymując w mocy postanowienie z 13 grudnia 2023 r. – przywołanym na wstępie postanowieniem z 30 stycznia 2024 r. – organ II instancji stwierdził w uzasadnieniu, że argumentacja skarżącego jest błędna i stanowi wyłącznie polemikę ze stanem faktycznym i prawnym ustalonym w sprawie. W ocenie organu II instancji skarżący nie posiada statusu studenta ponieważ został skreślony z listy studentów, a Uniwersytet złożył skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 12 października 2023 roku, sygn. IV SA/Po 529/23, w sprawie skreślenia z listy studentów. W związku z tym Organ II instancji stwierdził, że do czasu prawomocnego zakończenia sprawy sądowej skarżącemu nie przysługuje status studenta, w związku z czym nie jest on uprawniony do otrzymania zapomogi w rozumieniu § 26 i następnych Regulaminu. Organ II instancji za bezpodstawny uznał również zarzut naruszenia reguł z art. 7 k.p.a. P. P. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na postanowienie Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu, zarzucając naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie art. 6 k.p.a. przez utrzymanie w mocy własnego (czyli Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu) jako działania bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący wniósł o : 1. stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., 2. umorzenie postępowania w przedmiocie odmowy przed organem w całości jako bezprzedmiotowego, 3. zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu II instancji stwierdził, że Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu uchyliła swoje postanowienie z 30 stycznia 2024 r. utrzymujące swoje postanowienie z 13 grudnia 2023 r. Pełnomocnik organu wskazał również, że przedmiotowa skarga została wniesiona po upływie trzydziestodniowego terminu. Z ostrożności procesowej organ wskazał także, że zarzuty skargi są bezpodstawne, a zaskarżone orzeczenie jest prawidłowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. – dalej p.p.s.a.). Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Na wstępie stwierdzić należy, iż jak wynika z akt sprawy kontrolowane w niniejszej sprawie postanowienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 7 lutego 2024 r. Powyższe oznacza, że, składając skargę w dniu 8 marca 2024 r., skarżący - wbrew stanowisku wyrażonemu w odpowiedzi na skargę - dochował terminowi do jej wniesienia określonemu w art. 55 § 1 p.p.s.a. Dalej stwierdzić należy, że bez znaczenia dla oceny dopuszczalności samej skargi pozostaje fakt, że Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu postanowieniem z 6 lutego 2024 r. nr [...] uchyliła własne postanowienie z 30 stycznia 2024 r. nr [...]. Z wiadomości znanych Sądowi z urzędu wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawomocnym wyrokiem z 19 grudnia 2024 r. sygn. akt IV SA/Po 272/24 stwierdził nieważność postanowienia Odwoławczej Komisja Stypendialna Uniwersytetu z 6 lutego 2024 r. nr [...] Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu jest postanowienie Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu z 30 stycznia 2024 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Wydziałowej Komisji Odwoławczej Uniwersytetu z 13 grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania P. P. zapomogi losowej w kwocie [...]zł. Podstawą wydanych w sprawie rozstrzygnięć jest stanowisko organów I i II instancji, że skarżący w dniu złożenia wniosku nie posiadał statusu studenta, gdyż został skreślony z listy studentów decyzją Rektora Uniwersytetu z 12 czerwca 2023 r. nr [...] Organy orzekające w sprawie przyjęły, że pomimo uchylenia w/w decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na mocy wyroku z 12 października 2023 r. sygn. IV SA/Po 529/23, skarżącemu nie przysługuje statut studenta i niej jest on uprawniony do złożenia wniosku o zapomogę do czasu prawomocnego zakończenia sprawy sądowej (Rektor Uniwersytetu wniósł skargę kasacyjną od tego wyroku). W toku wskazanego wyżej postępowania kasacyjnego P. P. wystąpił z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji o skreśleniu z listy studentów. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 26 stycznia 2024 r. sygn. akt III OSK 67/24 wniosek ten oddalił, wyjaśniając w uzasadnieniu, że w świetle art. 152 § 1 p.p.s.a. uchylone przez sąd pierwszej instancji decyzje z mocy samego prawa nie wywołują skutków prawnych. Regulacja ta najwyraźniej uszła uwadze organów orzekających przy wydawaniu skarżonych postanowień, skoro w motywach orzeczonej odmowy błędnie podano, że do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego w sprawie skreślenia z listy studentów skarżący nie posiada statusu studenta. W świetle regulacji z art. 152 § 1 p.p.s.a. należało uznać, że skoro w wyroku o sygn. akt IV SA/Po 529/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny nie postanowił, iż zaskarżona decyzja o skreśleniu skarżącego z listy studentów wywołuje skutki prawne, to oznacza, że przynajmniej do czasu rozpoznania skargi kasacyjnej od tego wyroku decyzja o skreśleniu z listy studentów nie wywołuje skutków prawnych, a więc skarżący powinien być nadal uznawany za studenta Uniwersytetu. Powyższe uzasadnia uchylenie obu wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Końcowo stwierdzić należy, że nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja skargi, jakoby decyzja dotknięta była rażącą wadliwością, jako utrzymująca w mocy własne postanowienie (czyli Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu) jako działania bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). W istocie bowiem w sentencji prawidłowo wskazano wskazując datę i nr postanowienia wydanego w I instancji, zaś wadliwie określono podmiot wydający rozstrzygnięcie (zamiast "własnego" postanowienia winno być postanowienie Wydziałowej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu). W uzasadnieniu postanowienia prawidłowo jednak wskazano, iż przedmiotem rozpoznawanego zażalenia jest postanowienie Wydziałowej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu. Błąd w tym zakresie ma więc charakter oczywistej omyłki. Może być on sprostowany, w myśl art. 113 § 1 k.p.a. Analogiczne stanowisko, w kontekście innych przypadków błędnego oznaczenia strony, prezentowane jest w judykaturze (patrz wyroki NSA o sygn. akt II OSK 1353/05 i 1279/13 - dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa,gov.pl). Wobec wywodów skargi, jakoby zachodziły przesłanki nieważności, zakreślone w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., trzeba odnotować, że nie każde oczywiste naruszanie przepisów można kwalifikować jako "rażące naruszenie prawa". W danym przypadku rażąco naruszona miałaby być norma, zakreślająca katalog podmiotów w postępowaniu administracyjnym. Istotne jest jednak także, jakiego rodzaju norma została naruszona, w kontekście oceny czy dane orzeczenie może pozostać w obrocie w państwie praworządnym. Kluczowa jest więc w rzeczywistości waga uchybienia. Wzgląd na zasadę pewności prawa i generalnie ochronę trwałości decyzji ostatecznych, nie pozwala przyjąć jakoby w następstwie błędu, co do precyzyjnego opisu podmiotu, gdy brzmienie wadliwych zapisów nie stanowi jednak obiektywnie przeszkody dla jednoznacznego sprecyzowania, kogo dotyczy orzeczenie (zwłaszcza dla samego podmiotu praw i obowiązków), dany akt mógł zostać wyeliminowane z obrotu w trybie nadzwyczajnym, np. w następstwie stwierdzania jego nieważności. Stąd wprawdzie zarzuty skargi co do użycia w postanowieniu organu II instancji nieprawidłowego oznaczenia organu I instancji są zasadne, jednak ich podzielenie przez Sąd nie mogło prowadzić do wyeliminowania z obrotu orzeczenia II instancji w następstwie stwierdzania jego nieważności. Mając wszystko to na uwadze, Sąd, na podstawie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił wydane w sprawie postanowienia w obu instancjach (pkt 1 sentencji wyroku). O zwrocie kosztów postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) – obejmujących poniesiony przez Skarżącego koszt wpisu od skargi, w wysokości 100 zł – Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.