IV SA/Po 28/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus WSA Bożena Popowska Protokolant st.sekr.sąd. Teresa Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 01 lutego 2007r. sprawy ze skargi M.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Burmistrza Miasta T. z dnia [...] września 2005r. nr [...] /-/B.Popowska /-/J.Stankowski /-/E.Makosz-Frymus Decyzją z dnia [...] września 2005 r. nr [...] Burmistrz Miasta T. na podstawie art. 3 pkt 23, art. 5 ust. 1, 3 i 4 oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2003 r., Nr 228, poz. 2255) – dalej zwanej u.ś.r., nie przyznał skarżącej M.P. prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku na dziecko M.P. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podał, iż na podstawie złożonego przez skarżącą wniosku wraz załącznikami ustalono, że dochód w jej rodzinie w roku 2004 r. wynosił [...]złotych. Kwota ta przekracza kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Organ wskazał, że w świetle obowiązujących w dniu wydania decyzji przepisów art. 5 ust. 1 u.ś.r., zasiłek rodzinny przysługuje osobom uprawnionym, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504,00 złote. Zgodnie z art. 5 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 2 u.ś.r. podstawą ustalania dochodu rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w 2004 r. Dochód ten może być, zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy, pomniejszony o dochód utracony lub, zgodnie z art. 5 ust. 4a ustawy, powiększony o dochód uzyskany. Zarówno utrata dochodu, jak i uzyskanie musi być odniesione do roku bazowego – czyli 2004 r. W przypadku utraty dochodu przez członka rodziny zgodnie z § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z dnia 15 czerwca 2005 r., Nr 105, poz. 881), utratę taką uwzględnia się odejmując od dochodu rodziny przeciętną miesięczną kwotę utraconego dochodu. Zgodnie z ustaleniem organu skarżąca otrzymywała w 2004 r. zasiłek dla bezrobotnych, który pobierała do [...] grudnia 2004 r. Na dzień składania wniosku utraciła prawo do zasiłku i jest osobą bezrobotną. Na podstawie art. 3 ust. 24 lit. b u.ś.r. utrata prawa do zasiłku dla bezrobotnych stanowi utratę dochodu w myśl przepisów o świadczeniach rodzinnych. Mając na względzie powyższe przepisy, organ ustalił, iż rodzina skarżącej za rok 2004 r. wykazuje dochód miesięczny w wysokości [...] złote, przy czym dochód utracony wyniósł [...]złote. Tak wyliczony dochód na osobę wynoszący [...]zł przekroczył kryterium dochodowe w rodzinie i w ocenie organu brak było podstawy do przyznania zasiłku rodzinnego. Od powyższej decyzji Pani M.P. wniosła odwołanie, wnosząc o przyznanie zasiłku rodzinnego. W uzasadnieniu odwołania skarżąca podniosła fakt zmiany okoliczności faktycznych będących podstawą wydania decyzji, w szczególności wskazała, iż zarówno ona jak i jej mąż są zarejestrowani w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku. M.P. podała nadto, iż mąż pobierał zasiłek tylko do dnia [...] września 2005 r., a ona sama nie pobiera (na dzień składania odwołania) również zasiłku rehabilitacyjnego. Skarżąca wyjaśniła również, iż rodzina jej jest na utrzymaniu syna, a zasiłek rodzinny pomógłby pokryć w pewnym stopniu wydatki związane z nauką córki, która zaczęła uczęszczać do pierwszej klasy szkoły podstawowej. SKO decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...]wskazując m.in. na podstawę z art. 3 pkt 2, 10, 23, art. 4 i art. 5 ust. 1-3 u.ś.r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta T. z dnia [...] września 2005 r. Na podstawie zebranego materiału sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło, iż dochód na osobę w rodzinie Państwa P. wynosi [...]złotych. Powyższe stanowi miesięczną cześć dochodu rodziny w roku 2004 przypadającego na członka rodziny, pomniejszonego o dochód utracony przez Panią M.P. (utrata zasiłku dla bezrobotnych) w kwocie [...]złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, iż zasiłek rodzinny przysługuje rodzicom (jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka), opiekunowi faktycznemu dziecka bądź osobie uczącej się jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty [...] złote (art. 5 ust. 1 u.ś.r.). Jako "utratę dochodu" na użytek świadczeń rodzinnych należy traktować utratę dochodu spowodowaną m.in. utratą prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W ocenie organu II instancji Burmistrz Miasta T. w sposób prawidłowy ustalił i obliczył dochód rodziny skarżącej i uwzględnił wskazaną we wniosku o ustalenie prawa do zasiłku utratę dochodu wynikającą z utraty zasiłku dla bezrobotnych przez skarżącą. Dnia [...] grudnia 2005 r. skarżąca wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W skardze skarżąca wskazała na okoliczności jak w odwołaniu od decyzji Burmistrza Miasta T. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Organ wskazał w szczególności, iż kwota dochodu przypadająca na członka rodziny skarżącej, z uwzględnieniem dochodu utraconego, przekracza kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Skarga na decyzję SKO z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] jest zasadna. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) – dalej: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Analiza akt administracyjnych pozwala na ustalenie następujących okoliczności sprawy. Dochód miesięczny w rodzinie Państwa P. w roku 2004 r. wynosił [...]zł. W stosunku do tak ustalonego miesięcznego dochodu rodziny należało dokonać korekty stosownie do art. 5 ust. 4 i 4a u.ś.r. w zw. z § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, tj.: – w przypadku utraty dochodu, od dochodu przez członka rodziny należało odjąć przeciętną miesięczną kwotę utraconego dochodu, – w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodać należało miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez tego członka rodziny. Organ administracji I instancji uwzględnił zadeklarowaną przez skarżącą we wniosku utratę dochodu w wysokości [...]zł, która powstała w związku z utratą prawa do zasiłku przysługującego M.P. w roku 2004. Skarżąca utraciła prawo do zasiłku dla bezrobotnych dnia [...] listopada 2004 r. Dochód rodziny, po uwzględnieniu ww. zadeklarowanej przez skarżącą kwoty dochodu utraconego wyniósł [...] zł, a zatem miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł [...] zł i przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. W odwołaniu od decyzji Burmistrza Miasta T. skarżąca podniosła fakt zmiany okoliczności istotnej z punktu widzenia ustalenia podstawy do przyznania prawa do zasiłku rodzinnego. W szczególności wskazała, iż nastąpiła utrata dochodu przez męża R.P., która powstała w związku z wygaśnięciem prawa do przysługującego mu zasiłku dla bezrobotnych. Ze złożonego już w postępowaniu sądowoadministracyjnym zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy w T. wynika, iż R.P. nie posiada prawa do zasiłku od dnia [...] sierpnia 2005 r. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, w postępowaniu administracyjnym "organ odwoławczy rozpatruje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji" (wyrok z dnia 14 sierpnia 1987 r., IV SA 385/87, cyt. za B. Adamiak [w.] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2006, s. 606). Organ odwoławczy rozpoznaje i rozstrzyga ponownie sprawę administracyjną rozstrzygniętą decyzją organu I instancji w oparciu o stan prawny i faktyczny obowiązujący w dniu wydania decyzji ostatecznej (B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, ibidem, s. 606). W postępowaniu administracyjnym organ odwoławczy nie może ograniczać się do stanu sprawy z daty wydania decyzji przez organ I instancji, lecz musi uwzględniać stan faktyczny i prawny istniejący w dacie rozpatrywanie odwołania (por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 1992 r., II SA 49/92, niepubl.). Zgodnie z art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Mając na powyższe, w ocenie Sądu, brak zawezwania skarżącej przez organ odwoławczy do przedstawienia zaświadczenia o utracie zasiłku dla bezrobotnych przez R.P. stanowi naruszenie art. 9 k.p.a. Ze względu na art. 5 ust. 4 u.ś.r. w zw. z § 17 ust. 1 i ust. 4 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne urzędowo potwierdzone w tym zaświadczeniu fakty (utrata dochodu przez członka rodziny) miały istotny wpływ na ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego. Co więcej, organ pominął okoliczność utraty dochodu przez R.P. i ograniczył się do oceny stanu sprawy z daty wydania decyzji przez organ I instancji co stanowi naruszenie przepisów art. 138 § 1 w zw. z art. 136 k.p.a. mające wpływ na wynik sprawy. Ze względu na to, iż decyzja Burmistrza Miasta T. została wydana w dniu kiedy utrata dochodu przez R.P. już nastąpiła, a organ – mając na względzie, iż rozstrzygnięcie sprawy nie następowało niezwłocznie po złożeniu wniosku (podania) przez stronę, a dopiero po niemalże 3 tygodniach – nie wykazał aktywności co do potwierdzenia aktualności materiału dowodowego, należy stwierdzić, że w postępowaniu administracyjnym I instancyjnym nastąpiło naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. Naruszenie to miało w ocenie Sądu istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę ponownie, organ zobligowany jest ustalić i rozważyć zagadnienia podniesione w uzasadnieniu niniejszego wyroku, uwzględniwszy ocenę prawną i zawarte tam wskazania (art. 153 p.p.s.a.). Z wymienionych w uzasadnieniu przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. należało uwzględnić skargę i uchylić decyzję SKO z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...]oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta T. z dnia [...] września 2005 r. nr [...]. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a. J. Stankowski E. Makosz-Frymus B. Popowska KP