IV SA/Po 284/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi K.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienie adwokata i umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów /-/ D.Mataczyński Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w dniu 12 grudnia 2007r. po rozpatrzeniu skargi wniesionej przez K.K. wydał wyrok uchylający postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania. K.K. po otrzymaniu odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżący wskazał, iż posiada mieszkanie o pow. 53 m2, nieruchomość rolną o pow. 0,47 ha oraz działkę o pow. 700 m2. Wnioskodawca nie złożył jednak oświadczenia o stanie rodzinnym i dochodach własnych oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Mając powyższe na uwadze Sąd celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy pismem z dnia 30 stycznia 2008r. (odebranym w dniu 1 lutego 2008r. k. 42 akt) wezwał K.K. do określenia własnego dochodu w tym z działalności gospodarczej oraz wszystkich form pomocy, zasiłków oraz z prac dorywczych; podania informacji o stanie rodzinnym, i ewentualnych dochodach osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym oraz do określenia kwoty stałych wydatków miesięcznych (np. prąd, gaz, leki itp.). Skarżący nie odpowiedział na powyższe wezwanie, w związku z czym stwierdzić należy, iż zgodnie z art. 239 ust 1 lit a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa), nie mają obowiązku uiszczania kosztów sądowych strony skarżące działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Mając powyższe na uwadze, uwzględniając okoliczność, że przedmiotem niniejszej sprawy jest niedopuszczalność odwołania w sprawie dotyczącej zasiłku celowego, postępowanie w sprawie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych uznać należy za bezprzedmiotowe i na podstawie art. 161 §1 pkt 3 i §2 ppsa umorzyć. Powyższe oznacza, że złożony wniosek traktować należy jako wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Na podstawie art. 245 § 1 i 3 ppsa prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 ppsa, zgodnie z którym Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin. Co do zasady prawo pomocy nie powinno być więc udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja taka pozwala bowiem na przygotowanie się do wszczęcia akcji sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel (por. M. Budachowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowo-administracyjnym, cz. II. Doradztwo Podatkowe 2005/9/51, Lex nr 49597). Zauważyć należy również, iż zgodnie z ogólną zasadą, strona która wniosła skargę do sądu powinna gromadzić środki finansowe na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Dla uznania wniosku za uzasadniony decydujące znaczenie ma więc brak możliwości zgromadzenia środków finansowych w dłuższym okresie, o ile istniały podstawy do przewidywania tego wydatku. Potwierdza to orzecznictwo sądowe z którego wynika, że ubiegający się o zwolnienie od kosztów sądowych w każdym przypadku powinien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazały się nie wystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (zob. postanowienie SN z dnia 24 września 1984r. II CZ 104/84). Obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie zgromadzić odpowiednich środków na opłacenie kosztów koniecznych do prowadzenia postępowania przed sądem administracyjnym, w tym również w drodze oszczędności we własnych wydatkach spoczywa jednak na wnioskodawcy. W świetle powyższego, mając na uwadze brak odpowiedzi na wezwanie Sądu stwierdzić należy, że K.K. nie wykazał w wystarczający sposób aby można uznać go za osobę, która nie jest w stanie zgromadzić środków koniecznych do poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Brak informacji o sytuacji rodzinnej i majątkowej wnioskodawcy uniemożliwia ocenę jego sytuacji majątkowej, a tym samym stwierdzenie przesłanek do przyznania prawa pomocy. Zwrócić należy również uwagę, iż wydany w sprawie wyrok jest dla Wnioskodawcy korzystny (uchyla zaskarżone rozstrzygniecie) tym samym stwierdzić należy, iż Skarżący nie ma interesu prawnego w kwestionowaniu tegoż wyroku i składaniu od niego skargi kasacyjnej. Tym niemniej podkreślić należy, iż odmowa przyznania prawa pomocy na tym etapie sprawy, nie pozbawia K.K. prawa do ubiegania się o przyznanie prawa pomocy po zakończeniu postępowania administracyjnego, wydaniu ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie zasiłku celowego i po złożeniu ewentualnej skargi do sądu administracyjnego. W związku z powyższym na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 ppsa oraz art. 161 §1 pkt 3 i §2 ppsa, postanowiono jak w sentencji. /-/D.Mataczyński mb