IV SA/Po 3/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy E.W. wniosła skargę na decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2013r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania. Skarżąca wraz ze skargą złożyła wniosek o przyznanie pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że prowadzi gospodarstwo wraz z trzema córkami i utrzymuje się wyłącznie z gospodarstwa rolnego przynoszącego średni miesięczny dochód w wysokości 500 zł. Opisując swą sytuację materialną wnioskodawczyni ujawniła, iż posiada dom o pow. [...] m2 i nieruchomość rolną o pow. [...] ha. Ponadto skarżąca podała, ze nie ma żadnego konta bankowego i od początku 2013r. jest w separacji z mężem. Celem doprecyzowania sytuacji materialnej wnioskodawczyni pismem z dnia 23 stycznia 2013r. wezwano ją do uzupełnienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych należących do skarżącej i osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, wykazanie za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energię elektr., wodę, telefon; dokumentów potwierdzających wysokość: podatku, opłat czynszowych, ubezpieczenia itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, przedłożenie zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym z podaniem marki pojazdu, pojemności silnika i szacunkowej wartości, oszacowania dochodu z prowadzonego gospodarstwa rolnego ze wskazaniem rodzaju produkcji rolnej, jego skali (ilości zwierząt, powierzchni upraw w tym na nieruchomościach dzierżawionych), wskazać należy również czy wnioskodawca korzysta z dopłat do produkcji rolnej (jeżeli tak to należy podać wysokość dofinansowania) oraz przedłożenie kopii decyzji w sprawie wymiaru podatku rolnego. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca oświadczyła, że nie ma konta bankowego, posiada traktor Ursus C-328 rok. prod. 1968 (pojazd uszkodzony bez wartości). Ponadto skarżąca wyjaśniła, iż hoduje 3 sztuki trzody chlewnej, uprawia zboża na pow. [...] h., oraz w związku z prowadzonym gospodarstwem rolnym korzysta z dopłat unijnych w kwocie [...] zł. rocznie. Do powyższego pisma wnioskodawczyni załączyła kopię decyzji o wysokości podatku rolnego oraz faktury VAT za energię elektryczną z dnia 28.11.2013r. na kwotę [...] zł. i z dnia 24.01.2014r. na kwotę [...] zł., fakturę za wodę i ścieki na kwotę [...] zł., dowód wpłaty za ubezpieczenie PZU, informację w sprawie wymiaru opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za 2013r. oraz informację o wymiarze składki na KRUS. W odpowiedzi na dodatkowe wezwanie w sprawie podania szczegółowych informacji dotyczących dochodu męża skarżąca wyjaśniła, że nie ma możliwości przedłożenia wyciągów i wykazów z rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych należących do męża, gdyż ten odmawia jej wydania tych dokumentów z uwagi na fakt, iż pomimo wspólnego zamieszkiwania pozostają w faktycznej separacji. Skarżąca podała jednak, iż mąż jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę, partycypuje w kosztach utrzymania dzieci przekazując dobrowolne alimenty w kwocie [...] zł. Ponadto mąż zobowiązał się do partycypowania w kosztach zakupu opału. Na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.– dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawaną osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin. Ponadto należy podkreślić, iż warunkiem uzyskania prawa pomocy jest wiarygodne wykazanie takiej sytuacji majątkowej, która w świetle obowiązujących przepisów uzasadnia przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że oświadczenie majątkowe budzi wątpliwości, gdyż wnioskodawczyni nie przedstawia sytuacji majątkowej i rodzinnej w sposób pełny i rzetelny. Odnosząc się do argumentacji wnioskodawczyni wskazującej na prowadzenie odrębnego gospodarstwa domowego z mężem stwierdzić należy, iż wynika z niej, że formalnie mąż skarżącej pozostaje z nią nadal we wspólnym gospodarstwie domowym. Świadczy o tym fakt wspólnego zamieszkiwania, partycypowania w kosztach zakupu opału i trzymania trójki dzieci. Również podnoszona okoliczność faktycznej separacji z mężem nie stanowi samodzielnej przesłanki do przyznania prawa pomocy. Zauważyć bowiem, że pomimo tego, iż małżonkowie pozostają w rozdzielności majątkowej małżeńskiej lub w separacji faktycznej, nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, to jednak w świetle przepisu art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012r., poz. 788 ze zm.) małżonkowie są obowiązani m.in. do wzajemnej pomocy. Skoro małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy, przez którą należy rozumieć nie tylko świadczenia osobiste, ale i pieniężne, mąż ma obowiązek udzielenia pomocy żonie w zakresie prowadzenia przez niego procesów sądowych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 1967r., sygn. akt I CZ 37/67, Lex nr 6155). Natomiast fakt, że pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa, lub że pozostają w separacji faktycznej nie stanowi okoliczności, w której to żona skarżącego nie może pomóc swojemu mężowi w uiszczeniu kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011r. sygn. akt I FZ 395/11 publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stąd wysokość dochodów osiąganych przez męża, jego sytuacja majątkowa i finansowa wpływa na ocenę możliwości płatniczych wnioskodawczyni. Dopiero bowiem zestawienie i analiza faktycznie uzyskiwanych przez małżonków dochodów i ponoszonych przez nich wydatków, czy to oddzielnie czy łącznie, pozwala na pełną i rzetelną ocenę w zakresie spełnienia ustawowej przesłanki przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, uwzględniając fakt, iż skarżąca pomimo wezwania nie przedstawiła sytuacji finansowej męża, uznać należało, że wnioskodawczyni nie wykazała braku możliwości poniesienia kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 §1 pkt 2, art. 255 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.