IV SA/Po 310/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) Protokolant Monika Wiśniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi Z. E. P. -A. -K. S.A. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ E. Makosz-Frymus /-/ M. Dybowski Decyzją Nr [...] z dnia [...] znak [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny stwierdził u A. C. obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem, chorobę wymienioną w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132 poz. 1115). Rozstrzygnięcie to organ oparł na przepisach art. 104 §1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm - dalej kpa ) oraz art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r. nr 90 poz. 575 ze zmianami) oraz § 8.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132 poz. 1115). W uzasadnieniu podjętej decyzji organ wyjaśnił, iż A. C. pracował : - w okresie od [...].09.1972 r. do [...].06.1975 r. i od [...].11.1975 r. do [...].06.1976 r. w A. K. -I. S.A. w [...] na stanowisku walcownika bloków - w okresie od [...].07.1976 r. do [...].12.1999 r. w Z. E. PAK w [...] na stanowisku montera remontów turbin - w okresie od [...].01.2000 r. do [...].10.2003 r. w P. R. PAK SERWIS Sp. Z o.o. w [...] na stanowisku starszego montera remontów turbin. Na podstawie zebranego materiału dowodowego, oceny narażenia zawodowego, kart pomiarów stanowiskowych oraz danych zawartych w orzeczeniach lekarskich wynika, że w okresie zatrudnienia na w/w stanowiskach A. C. był narażony na hałas o poziomie równoważnym do 90 dB(A). Długoletnia praca w narazeniu na hałas spowodowała u A. C. trwałe uszkodzenie słuchu wyrażone podwyższeniem progu słuchu o wielkości większej niż 40 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnie arytmetyczne dla częstotliwości audiometrycznych 1,2,3 kHz, mające cechy kliniczne choroby zawodowej narządu słuchu. Odwołanie od powyższej decyzji złożyli pracodawcy A. C. ; - P. R. PAK SERWIS Sp. Z o.o. w [...] wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu odwołania skarżący wyjaśnił, iż organ I instancji nie wziął pod uwagę, że objawy schorzenia zaobserwowana u A. C. już w czasie badań wykonanych przed podjęciem pracy w 1979 r. nadto pracownik podejmując pracę u skarżącego był pouczony o istniejących zagrożeniach, brał udział w szkoleniach BHP i był wyposażony w indywidualne środki ochrony słuchu. -Z. E. P. -A. -K. S.A wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji podnosząc, że A. C. przez cały okres zatrudnienia w ZE PAK SA był systematycznie poddawany badaniom profilaktycznym i lekarz nie wydał orzeczenia o przeciwwskazaniu do pracy na zajmowanym stanowisku. W dniu [...].12.1999r. pracownik zakończył pracę w ZE PAK SA . Decyzją z dnia [...] Nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz. U. z 1998 r., nr 90, poz. 575 ze zm.) w zw. z § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wskazano, że dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że A. C. pracował w latach 1972-2003 r. w narażeniu na hałas ponadnormatywny, przy czym pomiary natężenia hałasu wykazywały poziom równoważny dochodzący do 90 dBA. Rozpoznane zmiany chorobowe w narządzie sluchu pracownika są typowe dla przewlekłego urazu akustycznego, w związku z czym uznano, iż istnieje związek przyczynowy pomiędzy wykonywaną pracą zawodową i rozpoznanym schorzeniem. Biorąc pod uwagę treść orzeczenia lekarskiego organ orzekł jak w sentencji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł zakład pracy Z. E. P. -A. -K. S.A, który wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] W uzasadnieniu wskazano między innymi, że A. C. przez cały okres zatrudnienia w ZE PAK SA w [...] był systematycznie poddawany badaniom profilaktycznym i lekarz nie wydał orzeczenia o przeciwwskazaniu do pracy na zajmowanym stanowisku. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132 poz. 1115) przyjmuje się dwuletni okres na rozpoznanie choroby zawodowej od dnia ustania narażenia zawodowego na chorobę. Z powyższego wynika, iż okres ten upłynął 31 grudnia 2001 r., kiedy pracownik nie był już zatrudniony u skarżącego. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z § 2 ust. 1 Rozporządzenia, przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. W przedmiotowej sprawie, organy przyjęły istnienie narażenia zawodowego na hałas w latach 1972 - 2003. W świetle przytoczonego wyżej brzmienia przepisu, samo jednak narażenie zawodowe nie jest wystarczającą przesłanką do stwierdzenia choroby zawodowej. Konieczne jest bowiem stwierdzenie (bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem), że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Z uwagi na takie określenie przesłanki, dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne jest stwierdzenie (w tym także - z wysokim prawdopodobieństwem) związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem, a narażeniem zawodowym. W ocenie Sądu, brak jest przesłanek, które wskazywałyby, iż organy orzekające w przedmiotowej sprawie naruszyły prawo. Przepisy jednoznacznie wskazują bowiem przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej. Okoliczności te były wzięte pod rozwagę w trakcie postępowania. Nadto podkreślić trzeba, że organy inspekcji sanitarnej są związane rozpoznaniem zawartym w orzeczeniu uprawnionej jednostki służby zdrowia. W przedmiotowej sprawie, stwierdzono u A. C. objawy klinicznych, które potwierdziłyby, iż schorzenia, na które cierpi Skarżący, są następstwem oddziaływania czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Sąd nie podziela argumentacji, która przytoczona została w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a która wskazuje, że zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132 poz. 1115) przyjmuje się dwuletni okres na rozpoznanie choroby zawodowej od dnia ustania narażenia zawodowego na chorobę. Wskazać należy, iż przedmiotowe rozporządzenie wydane zostało na podstawie delegacji zawartej w art. 237 §1 ustawy z dnia 29 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tj. Dz.U. z 1998 r. Nr 21 poz. 94 z późniejszymi zm.). Zgodnie z tym przepisem Rada Ministrów zobowiązana została do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad postępowania przy ustalaniu okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy oraz sposób ich dokumentowania, a także zakresu informacji zamieszczanych w rejestrze wypadków przy pracy (pkt 1), wykazu chorób zawodowych (pkt 2) oraz szczegółowych zasad postępowania dotyczącego zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (pkt 3). W ocenie Sądu zakres tak wyznaczonej delegacji ustawowej nie upoważniał Rady Ministrów do określenia okresu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego. Zgodnie z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP rozporządzenia są wydawane na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania, a upoważnienie to powinno określać zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu. Przepis art. 237 §1 ustawy Kodeks pracy takich wytycznych w zakresie określenia okresów uprawniających do określenia udokumentowanych objawów chorobowych i w konsekwencji zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej oraz jej stwierdzenia nie zawiera. Nie można bowiem uznać, iż delegację taką zawarto w pkt 3 art. 237 §1 k.p., który w ocenie Sądu zawiera delegację do wydania przepisów wykonawczych dotyczących kwestii proceduralnych, w tym w zakresie zgłaszania podejrzenia choroby zawodowej. Inną materią bowiem jest regulacja odnosząca się do sfery prawa materialnego, a do takiej należy określenie okresu wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych, zgłoszenia choroby zawodowej i jej rozpoznania. W świetle powyższego Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę uznał, iż uregulowanie przyjęte w przepisie §2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w zakresie, w jakim uzależnia zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie od wystąpienia z takimi wnioskami w okresach określonych w wykazie chorób zawodowych wydane zostało z przekroczeniem delegacji ustawowej. Z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi, że "sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom", wynikają dla sądów uprawnienia do samodzielnej oceny i ustalenia zgodności podustawowych aktów normatywnych z ustawami, a w razie stwierdzenia ich niezgodności z ustawami, odmowy ich zastosowania w konkretnej sprawie (por. wyrok SN z dnia 09.06 2005 r. sygn. V KK 41/05, publ. OSNKW 2005/9/83). Tym samym Sąd rozpatrujący konkretną sprawę administracyjną może odmówić zastosowania przepisu rozporządzenia, w którym powyższa norma została naruszona. Takim przepisem w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie jest §2 ust.2 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w zakresie, w jakim uzależnia zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznania od okresów określonych w wykazie chorób zawodowych. Ponadto Sądowi z urzędu wiadomo, że w wyniku restrukturyzacji Z. E. P. -A. -K. S.A , z dniem [...].01 2000 r. stroną w stosunkach pracy z jej pracownikami stało się z mocy prawa ze 100% kapitałem poprzedniego zakładu Przedsiębiorstwo Remontowe PAK SERWIS Sp. Z o.o. . Dlatego narażenie zawodowe pracownika nie skończyło się [...].12.1999r. lecz trwało do [...].10.2003 r. W takim stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ E. Makosz-Frymus /-/ M. Dybowski MK