IV SA/Po 313/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych /-/ D.Mataczyński J.D. wniósł skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. Skarżący złożył również wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, z którego wynika, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną a źródłem ich utrzymania są należne im emerytury wynoszące łącznie 3.470,64 zł. Z informacji zawartych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika również, że wnioskodawca poza kosztami bieżącego utrzymania (żywność, opłaty) ponosi znaczne koszty związane z leczeniem i rehabilitacją wynikającą z paraliżu lewej ręki i nogi. Żona skarżącego będąca inwalidką III grupy korzysta z pomocy lekarzy specjalistów kardiologa, okulisty i alergologa. Z dodatkowych informacji przesłanych na wezwanie Sądu wynika, iż wnioskodawca na bieżące utrzymanie w tym wizyty u lekarza specjalisty (70 zł./mc), koszty leczenia żony u lekarzy specjalistów (210 zł./2m-ce), zakup leków (630 zł.), rehabilitacja (łącznie 500 zł./mc) wyżywienie (1050 zł.), rachunki za telefon (za mc. lipiec 148 zł.), co łącznie daje kwotę 2.608 zł. Dodatkowo wnioskodawca mieszkający w domu należącym do jego córki partycypuje w kosztach związanych z jego utrzymaniem na łączną kwotę 513,72 zł. w tym w opłatach za energie elktr. (70,45 zł.), wodę (53,78 zł.), gaz (43 zł.), wywóz śmieci (32 zł.), wywóz nieczystości (38,99 zł.) oraz zakup 6 ton opału na zimę po 545 zł. za tonę co w rozliczeniu miesięcznym daje kwotę 275,50 zł. Tym samym łączne wydatki miesięczne wynoszą 3.121,72 zł. Na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 ppsa, zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin. Co do zasady prawo pomocy nie powinno być więc udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja taka pozwala bowiem na przygotowanie się do wszczęcia akcji sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel (por. M. Budachowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowo-administracyjnym, cz. II. Doradztwo Podatkowe 2005/9/51, Lex nr 49597). Zauważyć należy również, iż zgodnie z ogólną zasadą, strona która wniosła skargę do sądu powinna gromadzić środki finansowe na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Dla uznania wniosku za uzasadniony decydujące znaczenie ma więc brak możliwości zgromadzenia środków finansowych w dłuższym okresie, o ile istniały podstawy do przewidywania tego wydatku. Potwierdza to orzecznictwo sądowe z którego wynika, że ubiegający się o zwolnienie od kosztów sądowych w każdym przypadku powinien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazały się nie wystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa (zob. postanowienie SN z dnia 24 września 1984r. II CZ 104/84). Obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie zgromadzić odpowiednich środków na opłacenie kosztów koniecznych do prowadzenia postępowania przed sądem administracyjnym, w tym również w drodze oszczędności we własnych wydatkach spoczywa jednak na wnioskodawcy. W świetle powyższego oceniając informacje przedłożone we wniosku o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że Skarżący nie wykazał aby można uznać go za osobę, która nie jest w stanie zgromadzić środków koniecznych do opłacenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika bowiem, że J.D. wraz z żoną posiadają stały miesięczny dochód w wysokości 3.470,64 zł. Powyższy dochód przy uwzględnieniu kosztów koniecznego utrzymania, z uwzględnieniem przedłożonego przez wnioskodawcę zestawienia wydatków pozwala na zgromadzenie środków na opłacenie kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania ograniczają się do wpisu sądowego wynoszącego 100 zł. - zob. §2 ust. 3 pkt 10 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Zwrócić należy bowiem uwagę na fakt, iż wnioskodawca wyliczając koszty bieżącego utrzymania określił koszty wizyt żony u lekarzy specjalistów na 210 zł co 2 miesiące, tym samym miesięczne koszty z tego tytułu wynoszą połowę tej kwoty. W związku tym miesięczne koszty bieżąco utrzymania z uwzględnieniem kosztów prywatnego leczenia wynoszą 2.503 zł. a nie 2,608 jak wskazano w zestawieniu. Ponadto wskazać należy na okoliczność, iż w zestawieniu uwzględniono koszty prywatnych wizyt lekarskich dla których alternatywą jest publiczna służba zdrowia, z której korzystanie przez osoby ubezpieczone w Funduszu Zdrowia (w tym emerytów) jest bezpłatne. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż już tylko częściowe skorzystanie z tej formy bezpłatnej pomocy lekarskiej umożliwiło by skarżącemu opłacenie kosztów sądowych. Na marginesie wspomnieć należy, że dochody wnioskodawcy w przeliczeniu na osobę w gospodarstwie domowym znacznie przekraczają najniższe wynagrodzenie, które zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 września 2007r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2008r. (Dz.U. nr 171, poz. 1209) wynosi 1126 zł. Pamiętać bowiem należy iż powyższa kwota ustalana jest m.in. z uwzględnieniem konieczności zaspokajania koniecznych kosztów utrzymania. W związku z powyższym na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji. /-/D.Mataczyński