IV SA/Po 321/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: starszy referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosków M. S. i E. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2017r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki postanawia odmówić przyznania prawa pomocy M. S. i E. S. wnieśli skargę na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2017 nr [...] w przedmiocie rozbiórki, składając również wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W powyższych wnioskach skarżący poinformowali, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, a źródłem ich utrzymania są dochody E. S. z tytułu renty inwalidzkiej ([...] zł.), umowy o pracę w ([...] zł.), gospodarstwa ([...] zł.) i dochody M. S. z umowy o pracę ([...] zł.). Opisując swój stan majątkowy Wnioskodawcy wskazali, że posiadają działkę zabudowaną domem mieszkalnym o pow. [...] m2 o wartości ok. [...] zł. oraz budynkiem mieszkalnym stan surowy zamknięty o pow. ok. [...] m2. E. S. posiada również działkę stanowiąca jego odrębny majątek o pow. [...] ha o wartości ok. [...] zł. W uzasadnieniu wniosków wskazano, że E. S. jest chory na cukrzycę I typu, która jest insulinozależna od 17 roku życia W związku z długotrwałą chorobą zaczyna się mu również odklejać siatkówka oku i w związku z tym poddawany jest zabiegom laserowym. W związku z cukrzycą pozostaje on również na diecie, która jest bardzo droga. Wnioskodawcy przedstawili również swe wydatki na utrzymanie pompy insulinowej (ok. [...] zł./mc), zakup leków ([...] zł./mc), ratę pożyczki w Banku [...] ([...] zł./mc), kwartalną ratę podatku od nieruchomości ([...] zł.), energię elektr. ([...] zł./mc), telefon i abonament RTV ([...] zł./mc), wywóz nieczystości stałych ([...] zł./mc), zakup butli gazowej ([...] zł./mc), opłata za pobór wody i ścieki ([...] zł./mc), zakup opału ([...] zł./mc), koszt dojazdu do pracy ([...] zł./mc), składki na ubezpieczenie ( [...] zł./mc), kredyt w [...] S.A. ([...] zł./mc), kredyt w [...] ([...] zł./mc), kredyt z zakładu pracy M. S. ([...] zł.) oraz koszt jej leczenia ([...] zł./mc). P. część wnioskodawcy przeznaczają na wyżywienie. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.. Dz. U. z 2016r. poz. 718 – dalej p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest bowiem wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 §1 pkt. 1 i 2 P.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Ponadto należy podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest także formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż sytuacja majątkowa wnioskodawców nie pozwala na uznanie, iż znajdują się oni w takiej sytuacji, aby nie byli w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Jak wykazano bowiem powyżej prawo pomocy to instytucja przeznaczona przez ustawodawcę dla osób ubogich tj. takich, które przez całkowity brak dochodu bądź też uzyskiwanie go w minimalnej wysokości nie mogłyby samodzielnie zapewnić sobie dostępu do sądu. Skarżących do takiej grupy nie można zaś zaliczyć, bowiem mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe i osiągają stały dochód wynoszący [...] zł. netto. Nie mają również na swoim utrzymaniu jakichkolwiek osób, dlatego wszystkie dostępne środki mogą przeznaczyć tylko na siebie. Uzyskiwany dochód przy uwzględnieniu deklarowanych pozwala również na opłacenie kosztów sądowych, których aktualna wysokość odpowiada wysokości wpisu wynoszącego [...] zł. (zob. § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 221, poz. 2193). W tym miejscu odnosząc się do deklarowanych we wniosku opłatach na spłatę kredytów, których łączna wysokość rat wynosi [...] zł. miesięcznie należy wskazać, że co do zasady spłacanie kredytu bankowego nie stanowi przesłanki do zwolnienia od kosztów, a spłata zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Zaciągnięte przez stronę kredyty świadczą bowiem o jej zdolnościach płatniczych a przez to wyłączają możliwość przyznania jej prawa pomocy (post. NSA z 28.06.2005r. sygn. akt II GZ 56/05 ). Wskazać należy również, że wnioskodawcy dysponują dwoma nieruchomościami położnymi w K. . Jedna nieruchomość stanowi majątek wspólny wnioskodawców i jest zabudowana dwoma budynkami mieszkalnymi (w tym jednym w budowie). Druga nieruchomości stanowi majątek odrębny E. S.. Powyższe w ocenie orzekającego w sprawie referendarza sądowego stanowi również argument za odmową przyznania wnioskowanego prawa pomocy. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się bowiem, że posiadanie majątku, wyklucza możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych, albowiem stan majątkowy to nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym (por. postanowienia NSA m.in. z dnia 20 października 2004 r. sygn. akt FZ 454/04, niepublikowane, z dnia 11 maja 2012 r. sygn. akt II FZ 390/12, z dnia 10 marca 2011 r. sygn. akt I OZ 144/11, publ. CBOiS). Podmiot inicjujący postępowanie sądowe powinien liczyć się z ewentualnymi kosztami takiego postępowania i poprzez swoje działanie zapewnić sobie na ten cel niezbędne środki. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7, art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji